Morgunblaðið - 04.05.2002, Qupperneq 4

FRÉTTIR
4 LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ
MARGIR fuglar leita suður á bóg-
inn þegar hausta tekur og leita síð-
an aftur á varpstöðvarnar þegar
vorar og kallast farfuglar en aðrir
þrauka á landinu bláa allt árið og
kallast því staðfuglar. Laxaseiðin
ganga til sjávar á ákveðnu þroska-
stigi og rata síðan aftur í heimaána
þegar kynþroska er náð. Menn
hafa alltaf verið forvitnir um það
hvert fuglarnir fara á vetrum og
hvert seiðin leita sem ganga úr án-
um. Hvernig rata þessir ein-
staklingar aftur til baka án GPS-
staðsetningartækja, án áttavita, án
allra þeirra hjálpartækja sem nú-
tímamaðurinn hefur yfir að ráða til
að ferðast á milli staða?
Grágæsin sem ber merkið SLU
um háls hefur marga fjöruna sopið
eftir að hafa lent í höndum merk-
ingarmanna sem smöluðu 118 grá-
gæsum á Blöndu við Blönduós 21.
júlí 2000. Ferðasaga SLU er í
stuttu máli sú að hún yfirgefur
sumarstöðvar sínar á Blönduósi
einhvern tíma í október og dvelur á
Inverness-svæðinu í Skotlandi yfir
hörðustu vetrarmánuðina fyrsta
árið eftir merkingu. Enginn verður
var við þessa gæs hér heima sum-
arið 2001 en eftir það sumar dvelur
hún í nágrenni bæjar á Innverness-
svæðinu sem heitir Elgin og að öll-
um líkindum hefur hún eytt jól-
unum á Loch Ness-vatninu því til
hennar sést við ósa vatnsins hinn
16. desember síðastliðinn hvar hið
margumrædda skrímsli Nessie
dvelur. Um miðjan apríl er SLU
komin heim á ný.
Önnur grágæs, sem ber einkenn-
isstafina SLN, fer suður um haf um
svipað leyti og SLU en leitar sunn-
ar á Bretlandseyjar og velur sér
dvalarstað rétt sunnan við landa-
mæri Skotlands, nánar tiltekið í
Newton Pool í Norðymbralandi.
Blönduósingar verða varir við
þessa gæs 4. maí í fyrra og fer eng-
um sögum af henni ytra síðastlið-
inn vetur en hún sést á túnum
Blönduósinga 23. apríl í ár. Gæsa-
parið SLJ og SLL á líka sína ferða-
sögu. Þau SLJ og SLL eru, eins og
aðrar grágæsir sem hér koma við
sögu, merktar á Blönduósi 21. júlí
2000. Þetta sama ár sér glöggur
fuglaskoðari í Skotlandi þessar
gæsir hinn 16. nóvember á vatni í
Aberdeen-skíri. Gæsirnar sjást svo
aftur á Blönduósi 16. júlí 2001. Líð-
ur nú sumarið og sést SLJ 18. nóv-
ember á Cuthill-svæðinu í Dor-
noch-firði en ekki fer sögum af
SLL fyrr en í ár, í þorpinu New-
machar nálægt Aberdeen, nánar
tiltekið 5. apríl eða nákvæmlega 20
dögum áður en hún sést á Blöndu-
ósi ásamt SLJ.
Leita uppruna síns
Þótt þessir fuglar sem valið hafa
sér Blönduós sem sumardvalarstað
dvelji ekki á sömu stöðum ytra yfir
köldustu vetrarmánuðina leita þeir
uppruna síns þegar kemur að hinu
mikilvæga ætlunarverki að við-
halda stofninum. Þessar ferðasög-
ur grágæsanna á Blönduósi hefði
ekki verið hægt að segja nema
vegna þeirra merkinga sem Nátt-
úrufræðistofnun Íslands, í sam-
vinnu við samtökin Wildfowl and
Wetland trust, stóð fyrir á árunum
1996 til 2000. Á þessum árum voru
merktar 1.274 grágæsir og 3.200
heiðagæsir. Arnór Þ. Sigfússon,
sem stjórnaði verkefninu, segir að
flestar grágæsir hafi verið merktar
austur á Héraði en einnig töluvert í
Húnavatnssýslum og Skagafirði.
Arnór gat þess einnig að menn
hefðu vitað af vetursetu gæsanna á
Bretlandseyjum en ekki með þess-
ari nákvæmni. Á óvart hefði samt
komið að merktar gæsir hefðu sést
í Noregi yfir vetrarmánuðina.
Grágæs-
irnar á
Blöndu-
ósi gera
víðreist
Morgunblaðið/Jón Sigurðsson
Þessar gæsir voru merktar á Blönduósi 21. júlí 2000 og koma við ferðasögu.



  

 


 


 !
"


#$ %&%%
#% !
'
 

(  


)

* 


+,%$
-% %



  

. 

  

/&% !%0

12 

3
%04
05 



6'78%

"


% 3 9  !0%%

 


 #$ % :1
;'


0!4-74
< 




GUÐMUNDUR Ingi Þóroddsson,
refsifangi á Litla-Hrauni, játaði í
gær sinn þátt í fíkniefnasmygli sem
hann skipulagði ásamt öðrum meðan
hann var innan fangelsismúranna.
Með aðstoð samfanga sinna og
manna utan fangelsins flutti hann
inn tæplega 1.000 e-töflur og gerði
misheppnaða tilraun til að flytja inn
4–5.000 e-töflur.
Alls eru fimm manns ákærðir fyrir
að hafa tekið þátt í smyglinu, þ.á m.
faðir Guðmundar Inga.
Guðmundur Ingi afplánar nú sjö
ára fangelsisdóm sem hann hlaut í
Hæstarétti fyrir að smygla 3.850 e-
töflum til landsins. Fleiri hlutu dóm í
því máli en Guðmundur Ingi hlaut
þyngsta dóminn enda þótti ljóst að
hann var aðalmaðurinn í skipulagn-
ingu og allri framkvæmd innflutn-
ingsins og stjórnaði síðan dreifingu á
rúmum helmingi efnanna.
Dómur Hæstaréttar féll 19. des-
ember 2000 en á sama tíma var Guð-
mundur Ingi að leggja á ráðin um
enn umfangsmeiri fíkniefnainnflutn-
ing. Fíkniefnadeild lögreglunnar í
Reykjavík hafði á hinn bóginn kom-
ist á snoðir um hvað til stóð. Við
símahlerun vegna óskylds fíkniefna-
máls heyrði lögregla af fyrirætlun-
um Guðmundar. Upp frá því var
fylgst með símtölum hans úr fangels-
inu á Litla-Hrauni.
Við aðalmeðferð málsins í Héraðs-
dómi Reykjavíkur í gær kom fram að
hann notaði síma og tölvupóst til að
koma skilaboðum til manna utan
fangelsismúranna. Hin misheppnaða
tilraun til að flytja inn 4–5.000 e-töfl-
ur átti að fara þannig fram að kunn-
ingi Guðmundar Inga skyldi fara til
Hollands, festa þar kaup á fíkniefn-
unum og láta flytja þau með hrað-
sendingu til landsins. Guðmundur
Ingi útvegaði um 600.000 krónur
sem komið var til föður hans sem
skipti hluta af fénu í hollensk gyllini
og lét síðan kunningja Guðmundar
Inga fá peningana. Kunningi hans
fór síðan til Amsterdam en fíkniefnin
komu aldrei til landsins.
Í ákæru segir að fíkniefnin hafi
verið keypt í Hollandi en því neitaði
kunningi Guðmundar Inga og hélt
því fram að hann hefði frá upphafi
ætlað sér að gabba Guðmund Inga.
Ferðin til Amsterdam hefði því aldr-
ei verið farinn í þeim tilgangi að
kaupa fíkniefni og peningunum hefði
hann eytt í eigin þágu, í mat,
skemmtanir og skuldir. Meðal gagna
málsins er upptaka af símtali Guð-
mundar Inga við fíkniefnasalann í
Amsterdam. Þar segir fíkniefnasal-
inn að e-töflurnar hafi verið sendar
af stað en sendingin verið stöðvuð.
Aðspurður sagðist kunninginn ekki
hafa neina skýringu á þessu.
Þegar þessi tilraun rann út í sand-
inn var ákveðið að reyna aftur. Að
beiðni Guðmundar sendi faðir hans
um 70.000 krónur til Hollands og
stuttu síðar bárust um 1.000 e-töflur
á heimilfang vitorðsmanns Guð-
mundar. Lögregla lagði hald á töfl-
urnar og handtók í kjölfarið fjóra af
sakborningunum. Þar af voru þrír
þegar á vísum stað, í afplánun á
Litla-Hrauni.
Fyrir dómi í gær sagði faðir Guð-
mundar Inga að honum hefði ekki
rennt í grun að féð sem hann afhenti
eða sendi til Amsterdam væri ætlað
til fíkniefnakaupa. Hefði hann oft séð
um fjármál fyrir son sinn og taldi lík-
legast að um væri að ræða greiðslur
vegna skulda. Honum hefði ekki
dottið í hug að maður sem sæti í
fangelsi „og væri á ábyrgð sam-
félagsins“ gæti staðið í fíkniefna-
smygli.
Skipulagði smyglið
meðan hann beið dóms
Vitorðsmaður
segist hafa verið
að gabba
VERKEFNI undir stjórn dr. Lilju
Mósesdóttur dósents við Háskólann
í Reykjavík hefur fengið styrk úr
fimmtu rammaáætlun
ESB. Heildarupphæð
verkefnisins er 900 þús-
und evrur eða 75 millj-
ónir kr., þar af koma 58
milljónir frá ESB.
Rannsóknarverk-
efnið nefnist Frá vel-
ferðarsamfélagi til
þekkingarsamfélags og
var í 24. sæti af 450
verkefnum sem bárust.
Þetta var eina verkefnið
sem samþykkt var af
umsóknum frá íslensk-
um fræðimönnum.
Lilja stýrir verkefn-
inu sem sérfræðingar
frá sjö löndum koma að
auk Íslands, en það eru
Finnland, Danmörk, Ungverjaland,
Holland, Austurríki og Spánn. Einn-
ig kemur að verkefninu sérfræð-
ingur frá Rannsóknarstofnun evr-
ópsku verkalýðshreyfingarinnar.
Lilja segir verkefnið fjalla um at-
vinnustefnu ESB, þ.e. hvernig fram-
kvæmdastjórn ESB og ráðherraráð-
ið taki á þekkingarsamfélaginu í
atvinnustefnu sinni.
„Í atvinnustefnu ESB er mark-
miðið að umbreyta hagkerfi Evrópu
í þekkingarsamfélög og rannsókn-
arspurningin er sú hvaða leiðir ætlar
ESB að fara til að um-
breyta þessum hag-
kerfum í þekkingarsam-
félög og hvort
aðildarlöndin séu að
fylgja þeim leiðum sem
ESB leggur til,“ segir
Lilja. „Það þarf að efla
menntun fólks til að
tryggja að það hafi at-
vinnu allt sitt æviskeið
og í því skyni hvetur
ESB aðildarlöndin til að
efla menntakerfi og sí-
menntunarkerfi, en
þeirri spurningu hefur
ekki verið svarað til
fulls, hvernig verka-
skiptingin á að vera milli
ríkis, fyrirtækja og ein-
staklinga hvað snertir kostnað við
þessa menntaeflingu. Við munum
velta því fyrir okkur hvort aðild-
arlönd ESB hafi farið ákveðnar leið-
ir í þessu skyni og leggja síðan mat á
það hvaða leiðir eru bestar.“
Lilja segir að í rannsókninni verði
einnig tekið tillit til kynjasjón-
arhornsins með því að skoðaðar
verða breytingar á stöðu karla og
kvenna í þekkingarsamfélaginu.
Fékk 75 milljóna
rannsóknastyrk
Dr. Lilja
Mósesdóttir
FRÁ fornu fari hefur verið litið á
lóuna sem elskaðasta fugl landsins
og stafar það af því að hún boðar
komu vorsins í huga okkar Íslend-
inga.
Lóan er, eins og flestir vita, far-
fugl og bústaðir hennar á veturna
eru í norðvestanverðri Evrópu.
Þótt hún fljúgi langt hefur krían
þó vinninginn en hún er heimsmet-
hafi í farflugi.
Þess má geta að stofn heiðlóunnar
er talinn vera rúm milljón fugla að
hausti þegar ungarnir eru skriðnir
úr eggjunum.
Eins og sjá má á myndinni, sem
tekin var við Ægisíðuna, þykir ló-
unni ánamaðkar einna bestir en auk
þeirra lætur hún ofan í sig alls kyns
skordýr og annað þess háttar sem
finnst við fjörur Íslands.
Morgunblaðið/Ómar
Kærkom-
inn vorboði
GENGI krónunnar hækkaði um
0,68% í viðskiptum með gjaldeyri á
millibankamarkaði í gær og er geng-
isvísitalan 128,55 stig.
Gengi Bandaríkjadals var í lok
dags 91,50 krónur en samkvæmt
upplýsingum frá gjaldeyrisborði Ís-
landsbanka hefur gengi dals verið að
lækka gagnvart öðrum Evrópu-
myntum. Gengi krónunnar hefur
ekki verið hærra í rúmt ár.
Gengi
krónunnar
ekki hærra
í rúmt ár
♦ ♦ ♦