Andvari

Árgangur

Andvari - 01.06.1966, Blaðsíða 114

Andvari - 01.06.1966, Blaðsíða 114
112 ÞORVALDUR SÆMUNDSSON ANDVARI og svartkollótta á, hverrar kyn að lengi tt varoi. — Segja má, aS þessi fyrsti raunsæi vísu- partur Hjálmars Jónssonar bendi strax til þess, sem síðar átti eftir að verða eitt aðaleinkennið á kveðskap þessa sérstæða og svipmikla skálds, en það er að lýsa nöktum og miskunnarlausum veruleikan- um, eins og hann kom þessu fátæka stór- skáldi fyrir sjónir á eymdar- og harðinda- tímum. Sá veruleiki fór oft ómjúkum höndum um skáldið og einyrkjann, en þótt harmar og beiskja setji mark sitt á mörg kvæði hans, gnæfir þessi sérkenni- legi persónuleiki og listamaður yfir um- hverfi sitt og samtíð eins og „foldgnátt fjall," sem stormar næða um á alla vegu, en fá aldrei bugað né brotið. IX Alkunn er frásögnin af því, er þjóð- skáldið séra Jón Þorláksson á Bægisá kom eitt sinn að Steinsstöðum í Oxnadal og gisti þar næturlangt. Hefur hann sjálf- sagt þurft að ræða ýmislegt við aðstoðar- prest sinn, séra Hallgrím Þorsteinsson, sem þá bjó þar. Um morguninn var prestur einn í baÖstofunni, nema Jónas litli, prestssonurinn, fárra ára gamall, lá í rúmi sínu nývaknaður. Hafði prestur um stund léð því eyra, er drengurinn hjalaði við sjálfan sig í rúminu. Þegar húsfreyjan, Rannveig Jónasdóttir, móðir Jónasar, kom inn í baðstofuna skömmu síðar, mælti séra Jón: „Nú skal ég segja yÖur nokkuð, maddama góð! Hérna eigið þér nú efni í ágætt skáld." — Varla mun gamla prestinn hafa órað fyrir því, hve eftirminnilega þessi orð hans áttu eftir að rætast og að þarna í rúminu lá einmitt það barn, sem löngu seinna hlaut —- eitt íslenzkra skálda — sæmdarheitiÖ „listaskáldið góða.“ Jónas Hallgrímsson fór snemma að yrkja, enda var rík skáldgáfa í báðum ættum hans. Fyrstu vísur hans, sem varð- veitzt hafa, mun hann hafa ort, er hann var sex eða sjö ára. Fyrsta vísan um fötin hans er alkunn: Buxur, vesti, brók og skó, bætta sokka, nýta, húfutetur, hálsklút þó, háleistana hvíta. Hin vísan, sem hann mun hafa ort um líkt leyti, gæti bent til að ekki hafi alltaf verið fullt búr rnatar á Steinsstöð- um á þeim árum, enda voru þá erfiÖir tímar í Iandi, fátækt og bágindi víða, eink- um norðan lands. Visan er þannig: Mál er í fjósið! Finnst mér langt. Fæ ég ekkert oní mig. Æi, lífið er svo svangt. — Enginn étur sjálfan sig. Það átti raunar fyrir þessum mesta ljúflingi íslenzkrar tungu að liggja að þurfa að kvarta oftar á ævinni um sult og erfið lífskjör. Fátæktin varð hans fylgi- kona, eins og séra Jóns á Bægisá og fleiri snillinga fyrr og síðar. En þrátt fyrir það megnaði fátæki drengurinn úr Oxnadal að gefa þjóð sinni þau andlegu verðmæti, sem einna dýrst mega teljast og hvorki mölur né ryð fá grandað. X I sjálfsævisögu Matthíasar Jochums- sonar, Sögukaflar af sjálfum mér, greinir höfundurinn lítið frá skáldskaparviÖleitni sinni á bernsku- og æskuárunum, og má þó ætla, að hann hafi eitthvað fengizt við slíka hluti á þeim árum, þótt ófull- komið væri. En af orÖum hans má ráða, að skáldgáfa hans hafi ekki farið að þroskast verulega fyrr en á námsárunum 1859—1865. Bókmenntakynni hans af innlendum og erlendum stórskáldum lyfta honum á flug í andlegum skilningi. Var
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.