Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 19

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 19
Einhlít eða örugg svör virðast ekki vera fyrir hendi um þetta álitaefni. Al- mennt verður þó að telja að dómari eigi ekki að rökstyðja niðurstöðu með vísan til atvika, sem koma fram í skjali en krafa er ekki byggð á, nema í algjörum undantekningartilvikum, t.d. þegar niðurstaðan yrði augljóslega röng með tilliti til þess sem fram hefur komið. I því tilviki ætti að gera málsaðilum aðvart um að dómurinn kynni að beita þessu réttarfarsúrræði og gefa þeim kost á að taka afstöðu til þess undir rekstri málsins. I H 1999 2105 er dæmi um úrlausn þar sem dæma þurfti um kröfu í samræmi við grundvöll hennar. I dóminum segir á bls. 2109 að krafa gagnáfrýjanda um bætur hafi ekki verið rökstudd á viðhlítandi hátt með tilliti til annars en þess að hún ætti rætur að rekja til ummæla sem hann hafði krafist ómerkingar á. Gat gagnáfrýjandi ekki beint kröfum að gagnstefndu á þeim grunni þar sem ummælin voru ekki eftir þeim höfð og voru gagnstefndu því sýknaðir af kröfum gagnáfrýjanda vegna aðildarskorts. í dóminum er tilgreint á hvaða grunni krafa gagnáfrýjanda á hendur gagnstefndu var reist og var eðlilega tekið á henni á þeim grundvelli í úrlausn réttarins. í sakamáli má ekki dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem lýst er í ákæru, eins og hér að framan hefur komið fram, enda er grundvöllur málsins lagður með því sem fram kemur í ákærunni. Samkvæmt 1. mgr. 117. gr. laga um með- ferð opinberra mála má þó „dæma áfall á hendur ákærða þótt aukaatriði brots, svo sem staður og stund þess, séu ekki skýrt eða rétt greind, enda telji dómari að vörn hafi ekki verið áfátt þess vegna. Dómari getur gefið ákæranda og ákærða eða verjanda færi á að tjá sig um sakaratriði að þessu leyti, ef þurfa þykir. Dómara er og rétt með sömu skilyrðum að dæma eftir öðrum refsi- ákvæðum en í ákæru segir, þó aldrei aðrar kröfur en þar greinir". Dæmi er um að þessar undantekningar hafi valdið vandamálum. í grein Stefáns M. Stefánssonar: „Af vettvangi dómsmála. Hugleiðing vegna dóms sakadóms Vestmannaeyja frá 4. júní 1986" í Tímariti lögfræðinga, 2. hefti 1986, bls. 134 -140, kemur þetta glöggt fram. Þar segir að aldrei megi dæma sökunaut fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæruskjali greini né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum, sbr. þágildandi 3. mgr. 118. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 74/1974, en reglan er í 1. mgr. 117. gr núgildandi laga nr. 19/1991. Höfundur segir að fyrir þessari aðal- reglu megi færa veigamikil rök. Þau helstu séu að með ákæruskjalinu hafi málið verið fellt í ákveðinn farveg. Vörn sakbornings hljóti fyrst og fremst að beinast að þeim atriðum sem ákæran taki til. Jafnframt megi hann álita að önnur atriði hafi ekki þýðingu. Reglan sé einnig byggð á aðskilnaði dómsvalds og ákæruvalds og sé hún „m.a. talin nauðsynleg forsenda þess að dómstólar geti skoðast hlutlausir úrskurðaraðilar". Þá eru sett fram rök fyrir því að ákæruvaldið fari með forræði á sakarefninu sem bindi dómara. í greininni segir að dómur sakadóms Vestmannaeyja hafi farið út fyrír ákæruskjalið sakborningi í óhag en hann hafi m.a. verið „dæmdur fyrir háttsemi sem ekki er getið í ákæruskjali ..." Því er enn fremur lýst hvernig röksemdir dómsins fái ekki staðist samkvæmt framangreindum grundvallarreglum. Þessar útlistanir höfundar sýna vel hvernig reglan bindur dómara í rökfærslunni. Astæðulaust er að rekja efni greinar- 185
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.