Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 28

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 28
Við sönnunarmat þarf að gæta ákveðinna grundvallarlögmála og aðferða um rökrétta hugsun. Meta þarf hina ýmsu þætti, hverjir þeirra skipti máli fyrir úrlausnina og á hvern hátt.48 Dómari verður jafnframt að gæta þess að meta málið í heild.49 Varasamt getur verið að tefla fram í rökstuðningi þeim atriðum sem benda til vafa og draga ályktanir af þeim.50 Það getur haft þær afleiðingar að niðurstaða í málinu verði röng eða að rökin verði hvorki talin trúverðug né sannfærandi. Með heildarsýn og mati á öllu, sem fram hefur komið, á að vera unnt að meta hvort vafinn er raunverulegur eða aðeins hugsanlegur, persónu- bundinn, tilfinningalegur eða jafnvel hugarburður. En þegar hvað styður annað vegur það þyngra í matinu en ella, á hvorn veginn sem er. Þess vegna er heild- armat nauðsynlegt. Þótt við búum í upplýsingasamfélagi og þekkingarþjóðfélagi er ekki þar með sagt að auðveldara sé að komast að því hver rök verði talin skynsamleg. í flókn- um og ruglingslegum málum, þar sem upplýsingar eru af skornum skammti eða erfitt er að átt sig á hverjar þær eru og á hvern hátt þær hafi þýðingu í málinu, getur verið vandasamt að ákveða hvað ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum. Málflytjendur nota eðlilega mælskulistina fyrir dómi til að reyna að sannfæra dómara um að sönnun hafi komið fram eða að hún hafi ekki komið fram. Þá getur verið vandasamt fyrir dómara að meta hverjar ályktanir verði réttilega dregnar af því sem fram hefur komið. Margvíslegar ástæður geta auk þess verið fyrir því að dómara reynist örðugt að taka rökrétta afstöðu til þess hvort fram hafi komið lögfull sönnun um tiltekin atvik. í starfi dómarans felst þó að greina á milli haldbærrar rökfærslu og þeirrar sem er það ekki. Þá reynir ekki aðeins á rökfestu heldur einnig á dómgreind, innsæi og heilbrigða skyn- semi. Mikilvægt er að dómarinn geri sér grein fyrir hættum í þessum efnum og að hann láti það sem samræmist þekkingu á hverjum tíma ráða niðurstöðu í sönnunarmati. Þetta krefst talsverðrar kunnáttu, þjálfunar og leikni af dómaran- um. Þótt dómari verði sjálfur að vera sannfærður um þá niðurstöðu sem hann kemst að verður hann jafnhliða að gæta þess að hún sé studd skynsamlegum rökum. 2.2.c Niðurstaða um lagaatriði Niðurstaða dómara um lagaatriði á að vera rökstudd, sbr. f liður 1. mgr. 114. gr. laga um meðferð einkamála. Aldrei má dæma sakborning fyrir aðra háttsemi 48 Einar Arnórsson segir á bls. 101 í Meðferð opinberra mála að þegar sakborningur þræti fyrir verknaðinn og hvorki sé vitnum til að dreifa né öðrum sönnunargögnum geti ýmis atvik verið til þess að hann hljóti að vera sekur. Mörg atvik „til samans og metin hvert í sambandi við annað", verði nægilega áreiðanlegur grundvöllur til að ályktað verði um það sem sanna á þannig að hann verði dæmdur sekur. 49 „Heildarmat á sönnunargögnum á svo að ráða hvað telst sannað". Hrafn Bragason: „Er þörf á að breyta meðferð opinberra mála fyrir Hæstarétti Islands?" Afmælisrit. Þór Vilhjálmsson sjötugur 9. júní 2000, bls. 290. 50 Þessi atriði þarf þó að meta enda hvílir sönnunarbyrðin á ákæruvaldinu um öll atriði sem telja verður sakborningi í óhag, sbr. 45. gr. laga um meðferð opinberra mála. 194
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.