Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 25

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 25
vera sannfærandi eða að minnst kosti þannig að vafinn styðjist við haldbær rök sem unnt er að taka mark á. Þess vegna er sérhver hugsanlegur vafi í sjálfu sér ekki fullnægjandi röksemd fyrir sýknu heldur þarf vafinn að vera raunveru- legur. Ef hann er það ekki verður oftast að líta svo á að ekki sé um vafa að ræða. Sönnun er þá hafin yfir allan skynsamlegan vafa.42 í þessu sambandi er áhugavert að kanna nánar hvað átt er við með því að sönnun teljist fullnægjandi verði hún ekki „vefengd með skynsamlegum rök- um" eins og segir í 46. gr. laga um meðferð opinberra mála. A Vísindavef Há- skóla íslands skilgreinir Erlendur Jónsson „skynsamleg rök" þannig: Með „rökum" er átt við röksemdafærslu, það er að settar eru fram ein eða fleiri full- yrðingar - sem kallaðar eru forsendur - og ályktun eða niðurstaða, sem fullyrt er á grundvelli forsendnanna. Með öðrum orðum, forsendurnar styðja niðurstöðuna, eða þeim er að minnsta kosti ætlað að styðja hana. Almennt má segja, að þeim mun betur sem forsendurnar styðja niðurstöðuna, þeim mun betri eða skynsamlegri séu rökin.43 Niðurstaða dómara um að fram hafi komið sönnun, sem ekki verðí vefengd með skynsamlegum rökum, ætti samkvæmt þessu að vera byggð á forsendum sem styðja hana, en því betur sem forsendur dómsins styðja niðurstöðuna þeim mun haldbetri verða rökin fyrir henni. í sönnunarmati þarf oft að draga ályktanir af því sem fram hefur komið.44 Dómari þarf að meta hver atvik skipti máli fyrir sönnunarmatið, hvernig þau skipti máli og hverjar ályktanir verði af þeim dregnar. Þekking dómara á mann- legum viðbrögðum, eiginleikum og hegðun er oft nauðsynleg til að dómara verði fært að taka rökrétta afstöðu í þessum efnum. Það á sérstaklega við í erfiðum sakamálum. Rökrétt hugsun og yfirsýn yfir margvíslega og ólíka þætti er því nauðsynleg til að sönnunarmat verði stutt fullnægjandi rökum. Dómarar öðlast í starfi umtalsverða þekkingu og þjálfun í mati á hátterni manna, svo sem á því hvað skipti máli og hvernig það verði sett í rökrétt sam- hengi. Samt sem áður nægir það þó ekki í öllum tilvikum. Vandasamt getur verið að meta samskipti, tilfinningar og tengsl einstaklinga, t.d. innan fjöl- skyldu, þar sem þessi atriði geta verið flókin og hafa ekki endilega augljósa þýðingu. f slíkum tilvikum er oft torvelt að meta hverjar ályktanir verði réttilega dregnar af því sem fyrir liggur, hvernig það verði metið og á hvern hátt það skipti máli fyrir sönnunarmatið. Ef mat dómara um þessi atriði er í ósamræmi við bestu þekkingu á hverjum tíma er hætta á að rökin fyrir niðurstöðu í málinu verði ekki talin sannfærandi. 42 í dönsku er í þessu samhengi talað um „rimelig tvivl", sbr. neðanmálsgreinar 38 og 40, í norsku „rimelig tvil" og í ensku „reasonable doubt". 43 http://www.visindavefur.hi.is/svor/svar_619.html 44 Á það reynir t.d. við beitingu reglunnar í 47. gr. laga um meðferð opinberra mála um að dómari meti eftir atvikum hvert sönnunargildi þær staðreyndir hafi, sem varði ekki beinlínis það atriði sem sanna skuli en ályktanir megi leiða af um það. 191
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.