Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 65

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 65
4.2.1 Nota skal eign þannig að ekki valdi öðrum tjóni Grundvallarreglan, um að nota skuli eign þannig að ekki valdi öðrum tjóni, á rætur að rekja til rómversku grundvallarreglunnar, sic utere tuo ut alienum non laedas (oft nefnd sic utere reglan). Á alþjóðavettvangi hefur regla þessi verið túlkuð með þeim hætti að ríki beri að forðast athöfn sem hætt er við að valdið gæti alvarlegu tjóni innan lögsagnarumdæmis annars rikis.15 Nokkrir alþjóðlegir dómar hafa byggt á þessari reglu. Niðurstaða gerðar- dóms í hinu svokallaða Trail Smelter máli,16 túlkaði í fyrsta sinn hversu mikillar varúðar ríki bæri að gæta er hætta væri á tjóni vegna mengunar út fyrir landa- mæri. Niðurstaða gerðardómsins var sú að samkvæmt grundavallarreglum al- þjóðaréttar væri ríki óheimilt að veita leyfi til athafna innan lögsögu sinnar er ljóst væri að valdið gæti alvarlegu tjóni utan lögsögu þess.17 Grundvallarregla þessi hlaut síðar stuðning af Alþjóðadómstólnum í hinu svokallaða Corfu Channel máli18 og síðar af alþjóðlegum gerðardómi í hinu svokallaða Lake Lanoux máli19 og er í dag viðurkennd sem grundvallarregla í alþjóðarétti um umhverfistjón almennt og ekki síst um mengun sjávar frá landi.20 Grundvallar- reglu þessa er nú að finna í Stokkhólmsyfirlýsingunni, Meginreglu 21.21 Inntak þessarar grundvallarreglu er þó fremur óljóst og í framkvæmd getur túlkun hennar verið breytileg. Erfitt er að skilgreina hvaða skyldur rfki ber að uppfylla samkvæmt sic utere reglunni og því hefur hún haft fremur takmarkað gildi og áhrif á sviði mengunar sjávar frá landi.22 4.2.2 Misnotkun réttinda og nágrannaréttur í grundvallarreglunni um misnotkun réttinda felst að óheimilt er að nýta sér réttindi í öðrum tilgangi en þeim er til var stofnað ef slíkt gæti valdið öðrum, eða samfélaginu í heild, tjóni. Óhætt er að fullyrða að bann við misnotkun rétt- 15 Guruswamy, Lakshman D., Sir Geoffrey W.R. Palmer, Burns H. Weston: International En- vironmental Law and World Order. St. Paul, Minnesota 1994, bls. 407. Hér eftir vísað til sem „Guruswamy". 16 Þar sem því var haldið fram að bræðsluofn, staðsettur í Kanada, hefði valdið umtalsverðu tjóni á uppskeru og gróðri handan landamæranna, þ.e. í Bandaríkjunum. Trail Smelter Arbitration (U.S. v. Can.) (1941), 3 U.N.R.I.A.A. 1938 (1949). 17 Orðrétt segir: „Samkvæmt grundvallarreglum alþjóðaréttar ... hefur ekkert rfki heimild til þess að veita leyfi til athafna innan lögsögu þess er valdið gæti tjóni vegna gufu innan eða áleiðis til [annars lögsagnarumdæmis] þegar um er að ræða mál sem sýnt hefur verið fram á með skýrum og sannfærandi sönnunargögnum að haft gæti alvarlegt tjón í för með sér". 18 Mál það var tekið fyrir af Alþjóðadómstólnum og varðaði ábyrgð Albaníu vegna tjóns er bresk herskip og áhafnir þeirra urðu fyrir er skipin rákust á neðansjávarsprengjur er þau sigldu eftir al- þjóðlegri siglingaleið innan lögsögu Albaníu. I niðurstöðu dómsins er vísað til þess, að það er skylda hvers ríkis að leyfa ekki vísvitandi athafnir innan lögsögu sinnar er geta verið í andstöðu við rétt annarra þjóða. Corfu Channel Case (U.K. v. Albania) 1949.1.C.J. 4. 19 Lake Lanoux Arbitration (Spain v. Fr.), 12 U.N.R.I.A.A. 281 (1957). 20 M'Gonigle, bls. 179. 21 Samþykkt á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um umhverfi mannsins í Stokkhólmi árið 1972. 22 Brubaker, bls. 64. 231
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.