Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 34

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 34
stöðu eða álits. í rökum felast því ekki endilega tiltekin sannindi. Rök eru ekki algild í þeim skilningi að þau séu óvefengjanleg.71 Rök eru hins vegar algild í þeim skilningi að sömu rök eiga við um sambærileg tilvik og leiða þau því til sömu niðurstöðu. Vandasamt getur hins vegar verið að greina hvenær tilvik eru sambærileg. Þegar rök eru færð fyrir niðurstöðu í þeim tilgangi að sýna fram á hvað hafi leitt til hennar skiptir máli að velja réttu rökin, það er að segja þau rök sem við eiga. Að velja viðeigandi rök er því veigamikill þáttur í rökfærslu. Sem al- menna leiðbeiningu í þeim efnum má segja að valið á röksemdum fari í megin- atriðum eftir tilefninu fyrir því að þær eru settar fram. Þetta á m.a. við um rök- stuðning dómsúrlausna.72 3. RÖKSTUÐNINGUR DÓMARA Þegar spurt er hvort setja megi fram almennar reglur eða viðmiðanir um það hvernig rökstyðja skuli niðurstöðu í dómsmáli verður að svara því bæði játandi og neitandi. Þetta er hægt að vissu marki. Það er ljóst að tiltekin atriði geta bundið dómarann varðandi rökfærsluna svo sem venjur og ákvæði í settum lög- um eins og þegar hefur komið fram. Á hinn bóginn era síðan margir ólíkir þættir sem taka þarf tillit til í rökfærslu dómara og því er erfitt að setja fram al- mennar viðmiðanir. Dómari þarf oft að samræma ýmis atriði þegar hann semur dóm og hann þarf margs að gæta í rökstuðningi fyrir dómsniðurstöðu. Niður- staða dómarans er fengin með mati á einstökum þáttum og samspili þeirra, heildarmati á því sem máli skiptir svo og með því að beita viðeigandi réttar- reglum á úrlausnarefnið. Aðferðir dómara eru því ekki alfarið háðar ákveðnum reglum og því er erfitt að setja fram almennar viðmiðanir. Dómarinn er á vissan hátt bundinn en getur að nokkru leyti valið um leiðir. Hann getur t.d. valið rökin og ákveðið hvernig hann setur þau fram þótt hann verði að gæta þess að gera 71 Páll Skúlason segir á bls. 84 í bókinni Hugsun og veruleiki að engin rök séu algild. Um rök megi ávallt deila og þau megi vefengja. 72 I þessu sambandi má benda á að skiptar skoðanir hafa verið á því fyrir hvern dómur er skrifaður eins og fram kemur í „Gagnrýni á dómstólana og forsendur dóma" og „Um rök og réttlæti" eftir Hjördísi Hákonardóttur; „Rökfærsla í dómum og stjórnvaldsákvörðunum" eftir Þór Vilhjálmsson; „I bókahillunni. Það á ekki að semja dóm „fyrir" einhvern" eftir Björn Þ. Guð- mundsson; „Rökstuðningur er ekki síst fyrir dómarann sjálfan" eftir Jón Steinar Gunnlaugsson og „Rökstuðningur dóma" eftir Garðar Gíslason, sbr. neðanmálsgrein 1. Því má hins vegar halda fram að tilefni rökstuðnings í dómi skipti mestu máli. Þór Vilhjálmsson segir á bls. 387 í greininni „Rökfærsla í dómum og stjórnvaldsákvörðunum" að í dómi ætti að haga rökfærslunni eftir eðli viðfangsefnisins og því, fyrir hvern er skrifað. I grein Hjördísar Hákonardóttur: „Tungutak lögfræðinnar" í Afmælisriti, Gizur Bergsteinsson níræður 18. apríl 1992, kemur fram á bls. 273- 274 að mál þess sem tali mótist alltaf af viðtakendunum og vísar hún til heimilda um þá staðhæfingu. Hún segir á bls. 85 í greininni „Legal Language: A Tool of Justice": .....the judge should write for a hypothetical party: a common man of reasonable judgement ..." Magnús Thoroddsen segir á bls. 77 í erindinu „Samning dóma" að dóma ætti að leitast við „að skrifa þannig, að hver læs maður með heilbrigða skynsemi megi skilja". 200
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.