Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 11

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 11
Dómur geti gefíð vísbendingu um skapferli dómarans, hvort hann sé djarfur eða varkár, hvort hann fylgi fremur troðinni slóð eða marki ný spor, hvort hann leggi fremur rækt við formhlið mála en efnishlið o.s.frv. Þarna grípi þó menntun og starfsþjálfun svo mjög inn í málið að næsta samslungið sé. Síðan vitnar höfundur til franskra heimspeki- fræða um að „dómarar [séu] munnur laganna" og segir að rétt sé að lögin veiti dómur- unum stundum ærið takmarkað svigrúm til frjálsra úrlausna, en setningin feli í sér al- hæfingu og ætli dómaranum almennt minni hlut en efni standi til. Réttarreglur og önnur atriði standa þó að ýmsu leyti í vegi fyrir því að dómari ráði hvernig hann hagar rökstuðningi. Auk þeirra atriða sem hér að framan hafa verið nefnd verður rökstuðningur dómara að vera í samræmi við reglur um óhlutdrægni og sjálfstæði dómstóla. I reglunni um að dómari sé óháður felst fyrst og fremst að hann sé sjálfstæður gagnvart stjórnvöldum. Reglan um sjálf- stæði dómstóla þýðir hins vegar ekki að dómari láti einstaklingsbundin sjón- armið ráða mati á því hvernig hann leysir úr málinu. Þetta leiðir af reglunni um óhlutdrægni en í henni felst að matið verði að vera byggt á almennum viðmið- unum en ekki einstaklingsbundnum. Samkvæmt framangreindu þurfa dómstólar margs að gæta við túlkun á laga- reglum um rökstuðning dómsúrlausna. 2.1 Hlutverk dómstóla og tilgangur rökstuðnings Dómendur fara með dómsvaldið eins og segir í 2. gr. stjórnarskrár lýðveldisins íslands nr. 33/1944. Dómstólar skera úr réttarágreiningi samkvæmt því sem gert er ráð fyrir í 1. mgr. 24. gr. laga um meðferð einkamála og í samræmi við aðrar rétt- arfarsreglur. Dómstólar ákveða refsingar og önnur viðurlög eftir því sem fyrir er mælt í lögum, sbr. 1. og 4. gr. laga um meðferð opinberra mála. Dómstólar fara einnig með það hlutverk að skera úr öllum ágreiningi um embættistakmörk yfír- valda samkvæmt 60. gr. stjórnarskrárinnar en það gera þeir eftir almennum reglum. Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. mgr. 8. gr. stjórnskip- unarlaga nr. 97/1995, og 1. mgr. 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, eiga dómstólar að vera óháðir og óhlutdrægir. I úrlausnum sínum mega dómarar einungis fara eftir lögum, sbr. 61. gr. stjórnarskrárinnar. Meginreglan er sú að þinghöld eru háð í heyrenda hljóði samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. mgr. 8. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, 1. mgr. 8. gr. laga um meðferð opinberra mála og 1. mgr. 8. gr. laga um meðferð einkamála, nema í sérstökum lögbundnum undantekningartilfellum en reglur um það eru í réttarfarslögum. í greinargerð með frumvarpi til framangreindra stjórnskipunarlaga kemur fram að markmið reglunnar sé að veita borgurunum rétt til að fylgjast með því hvort dómarar starfi í raun eftir lögunum, en það sé ekki unnt ef leynd hvíli yfir því sem fram fari í dómsölum. Reglunni sé þannig öðrum þræði ætlað að veita dómendum aðhald í störfum sínum þegar þeir kveði á um réttindi og skyldur borgaranna.7 7 Alþingistíðindi 1994-1995 A, þskj. 389, bls. 2098. 177
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.