Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 8

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 8
1. INNGANGUR Samkvæmt réttarfarslögum á skriflegur rökstuðningur dómara um niður- stöðu í dómsmáli að koma fram í dómi. Þannig segir í 1. mgr. 135. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 37/1994, að í dómi skuli meðal annars greina röksemdir dómara um niðurstöðu og viðurlög. I röksemd- um skuli koma skýrlega fram hvað dómari telji sannað í máli og með hverjum hætti. I 1. mgr. 114. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 segir og að í forsendum dóma skuli greina rökstudda niðurstöðu um sönnunaratriði og laga- atriði, sbr. f lið lagaákvæðisins. Þrátt fyrir þessar ótvíræðu lagareglur hafa dómar stundum sætt gagnrýni fyrir ófullnægjandi rökstuðning. Hér á landi hefur þó ekki verið skrifað mikið í fræðirit um rökstuðning dóma.1 Eðlilega er fjallað um rökstuðning dómsúr- lausna í öðrum löndum af fræðimönnum og öðrum, t.d. í Danmörku.2 Fræðileg gagnrýni hlýtur að vera sjálfsögð í þessu sambandi „og er almennt talin heppileg og vænleg til þróunar heilbrigðu réttarfari".3 Réttilega hefur verið bent á að „... fagleg og heiðarleg gagnrýni er af hinu góða".4 Hér verður fjallað um lagareglurnar, sem í upphafi var vísað til, þar sem segir að í dómi skuli koma fram rökstudd niðurstaða dómara um tiltekin atriði. Þótt reglurnar þyki sjálfsagðar og þrátt fyrir að í þeim felist ekki annað en fyrirmæli um eðlileg vinnubrögð dómara er ekki þar með sagt að það liggi í augum uppi hvernig þær verði best skýrðar. Þjálfaður dómari getur oft beitt þeim án þess að hann þurfi að leiða hugann að því sérstaklega hvernig hann fer að því hverju sinni. Því er áhugavert að kanna hvað felist í þessum reglum, hvernig þær verði túlkaðar og hvernig þeim hefur verið beitt. 1 Til viðbótar því sem fram kemur um rökstuðning dóma í almennum réttarfarsritum, sbr. heim- ildaskrá, er bent á eftirfarandi greinar og aðra umfjöllun um efnið: „Gagnrýni dómsúrlausna" eftir Einar Arnórsson í Tímariti lögfræðinga, 1. hefti 1953, bis. 1-4; „Afstaða dómara til andsvara við gagnrýni" eftir Arna Tryggvason í sama riti, 4. hefti 1953, bls. 193-200; „Nokkrar athugasemdir við grein Árna Tryggvasonar" eftir Einar Arnórsson í sama riti, 1. hefti 1954, bls. 50-56; „Samn- ing dóma" eftir Benedikt Sigurjónsson, Harald Henrysson og Magnús Thoroddsen í sama riti, 2. hefti 1978, bls. 66-86; „Gagnrýni á dómstólana og forsendur dóma" eftir Hjördísi Hákonar- dóttur í Skírni, vor 1988, bls. 164-171; „Rökfærsla í dómum og stjórnvaldsákvörðunum" eftirÞór Vilhjálmsson í sama riti, haust 1988, bls. 378-388; „I bókahillunni. Það á ekki að semja dóm „fyrir" einhvern" eftir Björn Þ. Guðmundsson íTímariti lögfræðinga, 4. hefti 1988, bls. 266-269; „Um rök og réttlæti" eftir Hjördísi Hákonardóttur f sama riti, 2. hefti 1989, bls. 133-135; „Rök- stuðningur er ekki síst fyrir dómarann sjálfan" eftir Jón Steinar Gunnlaugsson í sama hefti, bls. 135-136 og „Rökstuðningur dóma" eftir Garðar Gíslason í sama riti, 3. hefti 1989, bls. 145-147. 2 Sjá t.d. greinar í UfR: „Nogle Bemærkninger om Domsbegrundelsen", 1946 B, bls. 170-172 og „Om domsbegrundelsen", 1970 B, bls. 245-256 eftir prófessor Knud llliiin: „Dommens sprog", 1985 B, bls. 313-320 eftir Peter Blume; „Domssproget - et svensk reformforslag og en dansk kritik", sama ár, bls. 345-351 og „Mere om domssproget", 1986 B, bls. 249-251 eftir P. Spleth. 3 Arni Tryggvason: „Afstaða dómara til andsvara við gagnrýni" í Tímariti lögfræðinga, 4. hefti 1953, bls. 194. 4 Magnús Thoroddsen: „Samning dóma" í Tímariti iögfræðinga, 2. hefti 1978, bls. 83. 174
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.