Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 54

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 54
á en dómgreind hans og skynsemi gera honum fært að greina á milli eigin við- horfa og almennra viðmiðana þegar þetta tvennt fer ekki saman. Dómarinn þarf jafnframt að geta greint á milli annars vegar almennra viðmiðana, sem studdar eru skynsemi og rökréttri hugsun, og hins vegar annarra sjónarmiða, sem eru það ekki. Hann verður og að vera á varðbergi gegn eigin fordómum og hugs- anavillum. Það er mikilvægt að dómari geri sér grein fyrir þessu þegar hann færir rök fyrir niðurstöðu um sönnun í dómsmáli. I undantekningartilfellum virðist sönnunarmat í sakamálum ekki stutt traust- um eða sannfærandi rökum. Meginástæðan fyrir því er væntanlega sú hve sönn- unarmatið getur verið erfitt. Ákvörðun um það hvað hafi tekist að sanna verður að taka á annan hvorn veginn, þrátt fyrir að af gögnum málsins verði alls ekki unnt að ráða hver atvikin sem deilt var um voru í raun og veru.85 Þar er ekki um neitt séríslenskt fyrirbæri að ræða enda geta erfiðleikar við rökstuðning á nið- urstöðu um sönnun komið upp hvar sem er og hafa í raun gert það. Fyrir kemur að niðurstöður dómstóla um sönnunarmat vekja áleitnar spurn- ingar eða að röksemdir fyrir tiltekinni niðurstöðu verða vefengdar eða um- deildar. I erfiðum málum getur það verið eðlilegt en þar er oft um margvísleg flókin matsatriði að ræða sem dómarar eiga stundum erfitt með að taka afstöðu til með haldbærum rökum. Vandasamt getur verið að meta erfið og flókin sam- skipti, óeðlileg tengsl og áhrifin eða afleiðingarnar af þeim, alvarlega atburði og áhrif þeirra á þá sem hlut eiga að máli og loks hverjar ályktanir verði réttilega af öllu þessu dregnar. Hegðun og önnur einkenni þarf að meta og túlka en draga verður rökréttar ályktanir í þeim efnum og ákveða á hvern hátt þetta hefur þýð- ingu fyrir sönnunarmatið. Margt fleira getur verið erfitt að meta og setja í rökrétt samhengi en matið ræður því hvort fram hafi komið sönnun sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum. Ljóst er að réttarfarsreglur um rök- stuðning dóma svara því ekki hvernig dómstólum beri að taka á þessum vanda- málum. Hér hefur verið gerð tilraun til að setja fram viðeigandi skilgreiningar á inni- haldi réttarreglna um rökstuðning dómsúrlausna og nefnd hafa verið dæmi um fjölbreytileg tilvik í dómum þar sem reynt hefur á framkvæmd reglnanna. Þetta ætti að veita nokkra innsýn í viðfangsefni og verksvið dómara. Bent hefur verið á að rökstuðningur dómara þarf að vera skýr, skiljanlegur, skynsamur, sannfær- andi og viðeigandi. Virðing fyrir dómstólum ætti að haldast í hendur við það hve vel dómstólum tekst að uppfylla þessar kröfur. 85 „Um atvik er oft erfitt að komast að niðurstöðu, þegar segja má að sönnunargögnin bendi hvert í sína áttina". Þór Vilhjálmsson: „Rökfærsla í dómum og stjórnvaldsákvörðunum", bls. 383. 220
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.