Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 22

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 22
hinum nýrri réttarfarslögum annarra þjóða sé ekki lagt band á dómara um það, hvenær framkomin sönnun sé fullnægjandi, eins og oft hafi verið gert í réttarfars- lögum á fyrri tímum. Sönnun, sem fólgin hafi verið í framkvæmd ákveðinna athafna, eins og t.d. járnburður í fornöld, sé nú út af fyrir sig að engu metin. Það sé nú á dögum lagt á vald dómara að meta eftir heilbrigðri skynsemi og mannlegri reynslu, hvenær telja verði ákveðið atriði sannað og sé sú regla að sjálfsögðu helguð hér.31 Þessi grundvallarsjónarmið eru óbreytt í núgildandi réttarfarslögum. Sönnunarmati í sakamálum ber samkvæmt 46. gr. laga um meðferð opinberra mála að haga þannig að metið verði „hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönn- unargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburðir, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn". Dómari metur einnig hvert sönnunargildi þær staðreyndir hafi sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 47. gr. sömu laga. Samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga um meðferð einkamála sker dómari úr því hverju sinni eftir mati á gögnum, sem hafa komið fram í máli, hvort staðhæfing um umdeild atvik teljist sönnuð, enda bindi fyrirmæli laga hann ekki sérstak- lega um mat í þeim efnum. Dómari metur sönnunargildi vitnisburðar við úr- lausn máls samkvæmt 59. gr. sömu laga. Dómari metur í samræmi við þetta hvað beri að telja sannað og hvernig sönnunarbyrði er háttað í hverju máli. Meginreglan samkvæmt framangreindu er því sú að sönnunarmat dómara er frjálst en ekki lögbundið eins og áður. Frjálst sönnunarmat þýðir að lög binda dómara ekki á ákveðinn hátt við sönnunarmatið, þ.e. lög mæla ekki fyrir um að tiltekin atriði teljist sönnuð með tilteknum hætti. Markmið reglunnar um frjálst sönnunarmat er að sem mestar líkur verði á því að raunveruleg atvik og aðstæður verði lagðar til grundvallar við úrlausnir dómsmála. Reglan um frjálst sönnunarmat þýðir ekki að dómarinn hafi óheft frelsi við matið. Mat hans verður m.a. að vera byggt á heilbrigðri skynsemi og hann þarf auk þess að gæta samræmis í úrlausnum. Þetta þarf að skilgreina nánar. Dómarar ákveða ekki refsingar og meta ekki sanngirniskröfur eða sönnunargögn eftir tilviljun eða duttlungum. Mælikvarðarnir eru mótaðir á löngum tíma og sóttir í smiðju til viðhorfa innan lögfræðingastéttarinnar, sem menntun og starfsreynsla hafa skerpt. Þessi viðhorf taka breytingum, hægt að jafnaði, en í samræmi við almenn viðhorf í þjóðfélaginu. Þessi hægagangur tryggir samræmi og jafnrétti milli þeirra, sem ákvarðanirnar varða. Dómarar eins og allir lögfræðingar og allir menn hafa mismunandi viðhorf. Vitanlega verður ekki sagt, að það hafi aldrei áhrif á ákvarðanir þeirra, en starfsuppeldið stefnir að því að kenna mönnum að láta ekki persónuleg viðhorf ráða ferðinni.32 31 Alþingistíðindi 1935 A, þskj. 448, bls. 964. 32 Þór Vilhjálmsson: „Staða Hæstaréttar í stjórnskipuninni" í Tímarit lögfræðinga, l.hefti 1995, bls. 45. 188
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.