Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 35

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Blaðsíða 35
það í samræmi við lög og almenn lögmál sem gilda um rökfærslur og rökrétta hugsun og samkvæmt hefðbundnum aðferðum sem beitt er við lögfræðilegar úrlausnir. Aðferðir, sem notaðar eru við lögfræðilegar úrlausnir, eru á ýmsan hátt hlið- stæðar aðferðum rökfræðinnar og að nokkru leyti reistar á sömu lögmálum og þar gilda. En þótt byggt sé á rökfræðilegum aðferðum þarf að setja úrlausnar- efnið í lögfræðilegt samhengi. í rökstuðningi fyrir dómsniðurstöðu reynir enn fremur á margvísleg atriði og mat á þeim. Því nægir ekki að styðjast eingöngu við aðferðir og lögmál rökfræðinnar þótt þess verði jafnan að gæta að brjóta ekki gegn þeim. I dómsúrlausn þarf að taka afstöðu til þess hverjar forsendur skipti máli, m.a. hver málsatvik hafi þýðingu að lögum fyrir úrlausnarefnið. Einnig þarf að taka afstöðu til þess hvað af umdeildum atvikum eða staðhæfingum hafi tekist að sanna og hvernig sú niðurstaða var fengin. Enn fremur þarf að ákveða hverjum réttarreglum verði beitt við úrlausn á sakarefninu og með hvaða rökum. Dómari þarf að gæta þess að rökstuðningur sé réttilega upp byggður þar sem aðalatriði eru greind frá aukaatriðum, samhengið í rökfærslunni er rökrétt og niðurstöður og ályktanir, sem dregnar eru af því sem fram hefur komið, eru rök- réttar. Þess þarf að gæta að velja röksemdirnar sem við eiga en þær eru valdar út frá verkefni dómsins sem er að leysa úr sakarefninu á grundvelli krafna og málsástæðna aðila og samkvæmt réttarreglum sem eiga við um úrlausnarefnið. Einnig þarf að velja viðeigandi rök þegar afstaða er tekin til sönnunaratriða. Þegar rökin eru valin fyrir niðurstöðunni eru þau vegin gegn þeim rökum sem leiða til gagnstæðrar niðurstöðu. Einnig þarf að gæta þess að rökin komi réttilega fram. Rökstuðningurinn á að vera skýr, skilmerkilegur og skiljanlegur. Röksemdirnar eiga að endurspegia skýra hugsun, málefnaleg og viðeigandi rök og niðurstöðu sem hefur stoð í lög- um. Þegar dómari setur fram rökin fyrir niðurstöðunni eftir lögfræðilegum aðferðum verður hann að gæta þess að gera það á þann hátt að rökfærslan komist til skila. Rökstuðningur getur að nokkru ráðist af því hvort sakarefnið er mikilvægt frá almennu sjónarmiði. Sérstaklega þarf að gæta þess að haga rökstuðningi í máli sem gæti haft fordæmisgildi með tilliti til þess. Til þess að unnt verði að ná því marki að tryggja samræmi í úrlausnum dómstóla þarf rökstuðningur að vera skýr og skiljanlegur. Val dómara á röksemdum vekur stundum spurningar um mat þeirra á því hver rök verði talin skynsamleg. Ýmis áhugaverð álitamál geta komið upp í því sambandi eins hér á eftir verður nánar greint frá. 3.1 Hvernig á að byggja upp rökstuðning? Rökstuðningur er byggður upp með því að forsendurnar, sem lagðar eru til grundvallar dómsniðurstöðunni, eru settar fram. í forsendum dóms eiga máls- atvikin, sem skipta máli fyrir úrlausnina, að koma fram í rökréttu samhengi svo 201
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.