Hugur - 01.01.1997, Síða 12

Hugur - 01.01.1997, Síða 12
10 Stefán Snœvarr HUGUR nátengd. Fjórða einkennið tengist því þriðja. Því meira vægi sem hið skáldaða (hið ,,fiksjónala“) hefur í textanum, því eðlilegra er að kenna hann við fagurbókmenntir. Og ljóst má þykja að fantastískur texti er skáldaður þótt ekki sé allur skáldaður texti fantastískur. Ekki eru allar frásögur fantastískar hvað þá skáldaðar. Engu að síður virðist eðlilegt að telja frásögu eitt af einkennum skáldleika. Við tölum um skáld- sögur, smásögur og sagnljóð. Og í leikritum eru gjaman raktar sögur eins og alþjóð veit. Þá eru upptalin hin fimm einkenni skáldleika. En texti þarf ekki að hafa öll þessi einkenni til að eiga sæmdarheitið „skáldverk" skilið. Hefð hefur skapast fyrir því að kalla Njálu „bókmenntaverk“ þó hugsanlega hafi hún aðeins eitt einkennanna; það að vera frásögn. Og þótt Svo mœlti Zaraþústra hafi öll einkennin í ríkum mæli vilja margir fremur kenna þá skruddu við heimspeki en fagurbókmenntir. I mörgum textum greiningarspekinnar má finna mýgrút dæma sem eru skáldaðar frásagnir. Samt dettur engum í hug að kalla texta þessa „bókmenntaverk.“ Auk þessa má finna yrðingar í skáldverkum sem gætu staðið í hvaða fræðiriti eða blaðagrein sem vera skyldi. Til dæmis er ágæt lýsing á orrustunni við Waterloo í Vesalingum Victors Hugo sem hefði sómað sér vel í sagnfræðiriti. Flest ljóð eru ekki frásagnir og mörg eru gjörsneydd líkingamáli, t.d. svonefnd opin ljóð. Þrátt fyrir þetta dettur fæstum í hug að kalla þau neitt annað en fagurbókmenntir. En hvaða ástæður aðrar höfum við til að kenna Hómerskviður við fagurbókmenntir en að þær hafa öll einkennin í ríkum mæli? Og hvaða rök önnur höfum við fyrir að segja að Svo mœlti Zaraþústra sé frá einu sjónarhomi skáldverk nema þau að ritið uppfylli öll skilyrðin? Hvaða ástæður aðrar höfum við til að efa að Njála sé réttnefnt skáldverk nema efasemdir um að hún uppfylli nægilega mörg af skilyrðunum? Sönnunarbyrðin hvílir á þeim sem em gagnstæðrar skoðunar. Hvað sem öðru líður þá hljómar einkenni- lega að segja um tiltekinn texta x að hann sé bókmenntaverk en hann sé samt gjörsneyddur líkingamáli. Og til að bæta gráu ofan á svart, að hið formlega skipti engu máli og að í honum sé enga frásögn að finna. Auk þessa, að hann sé jafn ófantastískur og blaðagrein og að allt sem í honum standi sé lýsing á veruleikanum eins og hann komi fyrir af skepnunni. Ljóst má þykja að við höfum enga sérstaka ástæðu til að kalla x „bókmenntaverk."
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.