Vaki - 01.09.1953, Blaðsíða 41

UR DAGBÓK EUGENE DELACROIX
l>essi forvígismaður í málaralist á fyrra helmingi nítjándu aldar cr fæddur í Frakklandi árið
1798. Talleyrand á að hafa verið launfaðir drcngsins, en annars var hann sagður sonur Charles
Delacroix, eins af embættismönnum Napóleons. Þriðja september 1822 byrjar hann að halda
dagbók, en þá hafði málverkið Danti og Virgill hlotið góöar viðtökur í Lúxemborgarsalón.
Bókin varð mikil að vöxtum áður en lauk, en Delaeroix lczt 1863, önnur útgáfan franska er
um 1500 sfður. Hún er tvímælalaust mjög merkileg heimild. Við kynnumst þar höfundi sjálfum,
skoðunum hans og samtíð, fólkinu scm lifði sigra rómantlsku stcfnunnar í bókmcnntum, stjórn-
málum og listum. Það sem hann segir um litina var hrein nýjung á þeim tíma, sem og málverk
hans. Dagbókin hefst á þessum orðum: „Það er gamall ásetningur minn að halda dagbók, vil
ég nú öðru fremur hafa hugfast að hún á að vera skrifuð handa mér einuin, vcitist þá vonandi
hægar að draga ekkcrt undan og verða betri maður. Þcssar síður munu einhvern tíma ávíta
mig fj'rir hughvörf og sinnaskipti, en ég byrja nú fullur bjartsýni.“ Kaflar þeir sem birtast
hér á eftir hafa verið valdir með hliðsjón af áhugamálum nútímans í listum, þeir mynda og
skemmtilegt mótvægi við grein Henri Focillons. Ártölum hefur verið bætt við dagsetningar.
7. maí 1824
Eg verð að taka mig á og ljúka við Velasquez áður en lengra er haldið. Hugur
manns er undarlegur. I byrjun hefði ég glaður ráðizt á allar torfœrur, nú er rétt með
herkjum að ég geti lokið myndinni, sjálfsagt af því einu að hún var látin bíða of
lengi ófullgerð. Það gildir sama máli um allt sem ég fœst við, áður en ég finni mig
í verkinu og langi til að glíma við það verður að mölva af því klakann. Það er eins
og grýttur akur sem ögrar plógi og herfi, en moldin er góð og með dálitlu úthaldi má
fá hana til að gefa ríkulegan ávöxt. Verst hvað uppskeran vill renna úr greipum manns.
Nœturgalinn. Fögnuður þýtur um náttúruna.Döggvot lauf,skœrlit sumarblóm, sól
sem yngir allt eftir langan vetur. Þunglyndið flýr. Ef bliku dregur á loft og dimm regn-
ský er það eins og ólundin sem á til að hlaupa allt í einu í stúlkuna manns, hún
jafnar sig von bráðar.
Á heimleið í kvöld heyrði ég nœturgala syngja, ég heyri ennþá til hans í fjarska.
Söngur hans á sér engan líka, en krefst síður athygli sjálfs sín vegna en áhrifanna
sem hann vekur hjá þeim sem hlustar. Buffon er vísindamaður og fellur í dá við að
útlista raddþol og hálsbyggingu þessa þunglynda vorgala. Mér er hugstœðara hvernig
hann syngur án afláts fábrotið lag en uppsprettu mikillar hrifningar. Það er eins og að
horfa á sjóinn. öldur ber að landi, ein rekur aðra, allar brotna þœr í flœðarmálinu í
sífelldri þyljandi endurtekning, en seint verður maður leiður að horfa á öldurnar.
Hvað rímsnillingar eru hvimleiðir, allt þeirra tal eru rímorð, gífuryrði og sigurhróp. Gat
nokkur þeirra Iýst söng nceturgalans? En þegar Dante kveður eru orðin eins fersk
og söngur fuglsins. Hvaða skáld hafa getað lýst ástinni? Dante fyrst og fremst. Lýs-
ingarnar orka á mann eins og ástin sjálf. Hann er að þessu leyti meira skáld en
Michaelangelo, eða öðru vísi, sá síðarnefndi var stórkostlegur á sinn hátt. Come
columbe adunate alle pasture etc. Come si star a gracidar la rana etc. Come villan-
ello etc. Þarna kemur það sem mig hefur lengi dreymt en aldrei getað sagt. Reyndu
að mála svona. Það er eina rétta stefnan.
TlMARITIÐ VAKI
39