Vaki - 01.09.1953, Blaðsíða 57

HÖRÐUR ÁGÚSTSSON:
LISTSÝNINGAR YETURINN 1952-3
Þegar nýjar andlegar hræringar
brjótast um í lífi þjóðanna og eru um
það bil að birtast segja menn: Það eru
tímamót. Við skulum segja: ný lota.
Sýningarveturinn 1952—53 hringir
til nýrrar lotu í íslenzkri mynd-
list.
Þrátt fyrir illa stjórn/er látið hefur
landið undan fótum okkar, þrátt
fyrir gullæði af þeim sökum, þrátt fyrir
blótsyrðin í munni hálf-yfirgefinna
götubarna, þrátt fyrir fulla söluskála af
glingri og dóti, þrátt fyrir siðleysi borg-
menningar, þrátt fyrir óhemju smekk-
lausa byggð og ekki sízt, þrátt fyrir
óendanlega erfið skilyrði listalífs eru
nýir og ljósir tímar að renna upp yfir
íslenzka myndlist. Það sem undarlegra
er: andspænis svörtum múr mótstreym-
is og afskiptaleysis eru fulltrúar hins
nýja tíma bjartsýnir, ef til vill eru
brjóst þeirra fyllri af trú á framtíðina
en fyrirrennara þeirra. Þeir trúa á
manninn, á hinn óskemmda, dugmikla
mann er vinnur að ummyndun jarðar-
innar til bættra skilyrða og betra hælis,
ekki sízt þann er næst þeim hrærist í
hinu afskræmda hreysi: íslenzkri form-
rækt. Þeir vita að undir hinu ryðbrennda
yfirborði er þjóðarmálmurinn, þykkur
og heill.
Það voru skil í sögunni, að óbreyttum
aðstæðum. Islenzk þjóð skipti um bú-
skaparhætti. Of snöggt, því miður. Að
stökkva eftir langa kyrrsetu hefur ekki
nema eitt í för með sér. Ef ekki bein-
brot eða skellu á vissa staði á líkaman-
um, þá er eitt ófrávíkjanlegt: Harð-
sperrur. Hinir nýju búsiðir breyttu allri
formmenningu, byggð landsins og bús-
hlutum í eina óendanlega harðsperru.
Sjónarmiðin voru ekki ólík og hjá gull-
gröfurum. Byggja í flýti hús, en feg-
urð og siðir gleymdust. Hér er byggð
borg í óeðlilegu hasti, íbúðarhús, stjórn-
seturshús, skólar, sjúkrahús, verzlunar-
hús, götur, torg, allt á aðeins fimmtíu
árum. Það er kannske ekki að kynja
þótt stærð, vídd og snið gleymdust, að
byggingarlistin, stofn sá er aðrar list-
greinar hvíla á og öll sönn menning,
skyldi ekki koma í hug þeirra er byggðu
hina ungu borg.
Og þó.
Hví skyldi vera afsökun til?
Eg fæ ekki botn í þá mótbáru er kveður
við til vægðar: Fátækt.
Gjörið svo vel að ganga með mér nið-
ur í bæ. Flest þau hús er íeyna með sér
yfirlætislausu en gullnu sniði eru byggð
á þeim tíma, er fátæktin límdist eins og
óafrífanleg veggauglýsing við landið.
Gefið yður tíma augnablik að stanza
fyrir framan gaflinn á Pósthússtræti 1.
Hversu mættu ekki margir hinna lærðu
húsateiknara af burst þess nema fagra
hrynjandi. Stóra-Sel. Nýlenda. Ána-
naust. Þingholtsstræti 9. (Eg veit ekki,
hvort tilhlýðilegt er að segja að hús séu
myrt, en að minnsta kosti finnst mér
hægt að segja, að það hafi verið stungin
úr því augun hér um árið án þess að
hönd væri hreyfð til mótmæla).
Ef landið og við værum ekki sár, gæt-
TlMARITIÐ VAKI
55