Nýtt Helgafell - 01.04.1959, Qupperneq 56

Nýtt Helgafell - 01.04.1959, Qupperneq 56
50 HELGAFELL á því leikið, að þetta fyrirkomulag, sem frv. inniheldur, miðar að því að draga valdið úr höndum strjálbyggðu hérað- anna og yfir á hin þéttbýlli. Það er nú kannske sanngjarnt, að nokkru leyti. En það getur þó verið varhugavert. Það er enginn vafi á því, að hér myndast sem annarsstaðar smátt og smátt stórbæir eða borgir, og þar sem borgir eru, þar myndast einnig ómenntaður ruslaralýð- ur eða skríll. En nú er kosningarréttur- inn á leiðinni að verða almennur, og við það fær almúginn og þá skríllinn í borg- um og bæjum betri og betri tök . . .“ (Alþt. 1907, B. 2143—2145. d.). Hannes Þorsteinsson ritstjóri, síðar þjóðskjalavörður: „ . . . Hér er verið að breyta margra alda héraðaskiptingu, rótgrónu fyrirkomulagi. Þessi héruð, sýslurnar, hafa um langan aldur verið eins og ríki út af fyrir sig, með sérstakri stjórn og sérstöku fyrirkomulagi. Þetta halda menn fast við, eins og vonlegt er. En nú segir stjórnin: „Þennan múr er rétt að rífa niður.“ En ég segi: „Svo er rétt að rífa niður garða granna á milli að með beggja leyfi sé“. . . . Ég verð að skoða þetta sem nokkurskonar valdboð, sem þröngva á að þjóðinni. . . . Fari kjósandinn að raða [frambjóðendum á kjörseðli] . . . má búast við, að kjörseðl- ar verði ógildir hrönnum saman. — Enn er eitt. Þessi fjölmennu kjördæmi fá yfirtök yfir hin fámennari, og þar sem sjávar- og sveitabændur eru í sambandi um kosningar, þá ræður sjávarlýðurinn lögum og lofum“. (Alþt. 1907, B. 2153— 2154). Engan þarf að furða, þótt maður jafn fjölkunnugur á forn fræði og Hannes Þor- steinsson gæti vakið upp 50 ára gaml- an draug um „sjávarlýðinn“. En hann hafði og klerklega mennt og mun það hafa orð- ið til þess, að síðar í ræðu sinni þótti hon- um rétt að benda á, að kveða mætti draug- inn niður, þótt síðar yrði: „Það getur verið, að þjóðin söðli um eða breyti skoðun sinni á þessu máli, ei' t. d. sú reynsla verður á núgildandi kosningalögum, að þau séu óhagkvæm og óheppileg. Næstu kosningar geta því einmitt orðið til að flýta fyrir þessu máli. . . . Er því sjálfsagt að láta það hvíla sig til næsta þings, og þá getur stjórnin tekið það upp aftur, enda getur vel verið, að þá blási byrlegar en nú, og fylgi þjóðarinnar við það aukist til þess tíma“. ' I ’veir höfuðklerkar og einn guðfræðing- ur óvígður höfðu í andmælum gegn frumvarpinu lagt áherzlu á það, að með því væri verið að draga valdið úr höndum bænda og jafnvel gera þeim örðugt um framboð. Það bregður því skemmtilega við, að fremsti formælandi þess úr hópi þing- manna er einmitt bóndi, Pétur Jónsson á Gautlöndum, síðar ráðherra. Við höfum séð kafla úr nefndaráliti minnihlutans, sem hann samdi. Hann leggur í umræðun- um hvað eftir annað áherzlu á „fegurð“ þessa kosningafyrirkomulags. „Og heimti hlutfallskosningaraðferðin öllu meiri þroska“, segir Pétur, ,,þá mið- ar hún líka þeim mun meira að því að efla hann, og yfir höfuð hina betri þætti „pólitíska“ lífsins, eins og ég hefi bent á í nefndaráliti minni hlutans, en kefja margt illt, sem blasti á kosningabarátt- una eftir núgildandi aðferð“. (Alþt. 1907, B. 2103). „Það er álit þingmanna flestra, ef ekki allra,“ segir Pétur á Gautlöndum við 3. umræðu málsins, „að hlutfalls- kosning sé sú æskilegasta og fegursta kosningaraðferð, ef hægt sé að koma henni við. Og þeirrar skoðunar mun þjóðin líka vera, eða þeir, sem um það mál hafa hugsað; og það eru þó nokkuð margir, sem það hafa gjört, því hlutfalls- kosningunni hefir einu sinni verið lýst í riti af Páli heitnum Briem, og þar sýnt fram á, hve réttlát og fögur hún væri. En ef það er skoðun þjóðarinnar, að hlutfallskosningin sé góð, ef henni verð- ur komið við, þá verð ég að segja, að við þingfulltrúarnir ættum að hafa betur
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Nýtt Helgafell

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Nýtt Helgafell
https://timarit.is/publication/1049

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.