Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1951, Síða 102

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1951, Síða 102
92 TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR Það má furðulegt heita, að annar eins hafsjór af sögum og bröndurum skuli hafa rúmazt í einum kolli. Séra Árna verður allt að frásagnarefni. Og þá skipt- ir hitt minnu, þótt lidnn hafi ekki gert víðreist um dagana, þótt líf hans hafi verið fremur fábrotið og snautt að stór- viðburðum á ytra borði. Hann hefur samt nægilegt frásagnarefni til þess að fylla sex þykk bindi. Það væri vonlaust verk að ætla sér að gefa nokkra viðhlitandi hugmynd um þetta mikla rit, nema þá í miklu lengra máli en hér er kostur á. Það er liið und- arlegasta sajnsafn af alls konar sögum og frásögnum, hversdagslegum og furðu- legum, sennilegum og lygilegum, alvar- legum og skoplegum. Frásagnir úr dag- legu lífi og starfi, sögur af venjulegu fólki og óvenjulegu, dagfari þess og skapgerð, dýrasögur, veikindasögur, sög- ur af undralækningum, sögur um skyggna menn, sögur um drauma, sýnir og vitranir, sögur um mátt bænarinnar, helgisögur, kraftaverkasögur, huldu- fólkssögur, draugasögur og skrímsla, og mætti þannig lengi telja. Og ekki má gleyma því, að þarna eru heilir þættir, sumir langir, um þjóðkunna menn eða sérkennilega, er sögumaður hefur kynnzt. Og það bregzt ekki, að þessir þættir varpi skýru ljósi á persónurnar, og sumir hverjir auk þess alveg nýju ljósi. Meðal þjóðkunnra manna eru Jón Þorkelsson rektor, Gestur Pálsson, Ein- ar Benediktsson, Lárus H. Bjarnason, Þorleifur í Bjarnarhöfn, Símon Dala- skáld og frú Þuríður Kúld. Af sérkenni- legum mönnum Signý Sigmundsdóttir, Kristín Sigurðardóttir í Skógarnesi, Guðmundur Guðmundsson læknir, Guð- mundur dúlluri og Benedikt í Krossholti. Allir eru þættir þessir fróðlegir og flestir skemmtilegir með afbrigðum. Og svo er um verkið allt. Betri skemmtilest- ur getur maður varla kosið sér. En af öllum þeim urmul persóna, sem bregður fyrir á sviðinu, langflestar meitlaðar og bráðlifandi, er það þó ein, sem dregur að sér mesta athyglina. Það er sögumað- urinn sjálfur — þessi sérstæði persónu- leiki, margslunginn og einóður í senn, alvörumaður og húmoristi af guðs náð, leiftrandi af snilliyrðum, en bamalegur í aðra röndina, drjúgur nokkuð af sjálf- um sér og þó lítillátur við alla. En á hann duga engin lýsingarorð. Til þess að kynnast honum þarf að lesa þessa sögu hans spjaldanna milli. Þó að Árni prófastur væri í tölu hinna lærðu manna og hafi vafalaust unað sér vel með höfðingjum, er svo bar undir, var hann með vissum hætti alþýðunnar maður. Hann er auðvitað trúaður, eins og samir presti hinnar íslenzku þjóð- kirkju. En trú sína hefur hann ekki öðl- azt fyrir guðfræðinámið, heldur aðallega af viðkynningu sinni við fjósakonu í Reykjavík og vanskapaðan niðursetning vestur á Snæfellsnesi. Yfirleitt andar köldu frá honum til lærðu mannanna. „Skelfing eru þeir vitlausir, þessir kon- tórlallar." Við nýju guðfræðina, er hann svo kallar, er honum mjög í nöp. Um einn af máttarstólpum íslenzkrar kirkju segir hann, að sá gæti afkristnað heil sólkerfi, og myndi það ekki taka hann langan tíma. Virðingarleysi séra Árna fyrir vísindum nútímans á sér nálega engin takmörk, og situr hann sig sjaldan úr færi um að beina skeytum sínum að þeim. „Alla lögfræði, sem ég hef numið, lærði ég af hundi.“ Sálfræði og heim- speki síðari tíma eiga ekki upp á pall- borðið hjá honum. Hann lætur sig t. d. ekki muna um að sæma heimspekinginn
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.