Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2001, Page 119

Lífgjöf við Aðalból
Svipuðu máli gegnir um þá kenningu
Snorra Sturlusonar að sameining norskra
kotríkja undir einn konung stafi frá þeirri
heitstrengingu Haralds Hálfdanarsonar að
láta aldrei skera hár sitt né kemba fyrr en
hann hefði eignast allan Noreg. Heitstreng-
ingar af slíku tagi virðast heyra skáldskap
til, enda er freistandi að gera ráð fyrir því
að heitstrenging Hrafnkels að vega hvern
sem riði hestinum Freyfaxa í óleyfi sé
tilbúningur höfundar í því skyni að skýra af
hverju Hrafnkell varð smalamanni sínum
að bana.
Höfundi Hrafnkels sögu var sú list lagin
að geta teflt fram andstæðum hugmyndum
á hlutlægan hátt, og án þess að fordæma
eða lofa það sem gert er. Hann skýrir
heststöku Einars ekki einungis af sjónar-
hóli smalamanns heldur einnig úr bæjar-
dyrum Freysgoða. Höfundur dylur kyrfi-
lega afstöðu sína til Hrafnkels, rekur jafnt
það sem honum er til lasts og hitt sem telst
lofsvert: hann lætur lesanda um að dæma
vafasöm úrræði, en ekkert atriði mun vera
öllu torveldara viðfangs en sú ákvörðun
Sáms Bjarnasonar að þyrma lífi Hrafnkels
óvinar síns einn glaðan sumardag á
Aðalbóli.
Eitt af auðkennum Hrafnkels sögu í
heild er að flestar persónur hennar sem
eitthvað kveður að eru sekar að því leyti að
hver þeirra á drjúgan þátt í því böli sem yfir
hana dynur. Ogæfa þeirra er því sjálf-
sköpuð, rétt eins og hermt er í Hugsvinns-
málum:
Ogæfu sinni
veldur einn saman.
Engum er illt skapað.
Aðalsteinn Jónsson frá Vaðbrekku. Myndin tekin
1937 en þá var hann 42 ára. Ljósm. í eigu
Aðalsteins Aðalsteinssonar.
Heitstrenging Hrafnkels hrindir at-
burðakeðju af stað, og framkvæmdin dreg-
ur langan slóða. Þorbjörn gerir fyrst þá
skyssu að vara son sinn svo seint við að
leita sér atvinnu að heiman að þá höfðu
allir bændur ráðið sér vinnumenn nema
goðinn á Aðalbóli, eigandi Freyfaxa og
ofurseldur heitstrengingu. Einar smala-
maður óhlýðnast Hrafnkatli sem vegur
hann fyrir bragðið. Þorbjörn fremur annað
glapræði með því að hafna boði Hrafnkels
um sonarbætur og krefjast gerðar um
málið. Yfirsjón Sáms er að virða ráð
Þjóstarssona að vettugi og skirrast við að
láta taka Hrafnkel af lífi. Eyvindur hlýðir
ekki hollræði skósveins að flýja undan til
Aðalbóls og fellur því fyrir Hrafnkatli og
mönnurn hans.
117