Studia Islandica - 01.06.1967, Side 98

96
um þenna leiðangur Hákonar konungs til Svíþjóðar, og varla
kemur til mála, að hann hafi verið farinn 1317. Þá er og
rangt, að hertogamir hafi fallið. En það, að dauði þeirra er
settur í samband við leiðangurinn, getur ef til vill skýrt,
hvemig í öllu liggur. Birgir Magnússon Sviakonungur bauð
bræðmm sinum, hertogunum Eiríki og Valdimar, til veizlu
í Nyköbinghöll, en sveik þá og lét taka höndum aðfaranótt
11. desember 1317. Voru þeir hafðir í haldi í fangelsistumi
hallarinnar. Stuðningsmenn hertoganna settust um höllina
og tóku hana að lokum, en þá voru hertogamir báðir látnir,
og er talið, að þeir hafi látizt úr hungri, líklega í júlí 1318.
Eiríkur átti dóttur Hákonar konungs háleggs, en Valdimar
bróðurdóttur hans. Má því vera, að Hákon konungur hafi
farið leiðangursför til Svíþjóðar síðla sumars 1318, en ekki
1317, í því skyni að koma stuðningsmönnum hertoganna til
aðstoðar. En konungur hefur skjótt snúið aftur, er hann
frétti hið sanna, og hefur þá eitt skipa hans frosið inni. Raun-
ar er ólíklegt, að slíkt hafi mátt verða um imbrudaga að
hausti til, þ. e. í september, en varla er loku fyrir það skotið.
Engum getum verður að þvi leitt, hvar þetta hafi verið. Giz-
ur hefur síðan setið í turninum til laugardagsins fyrir páska
1319, en ekki 1318, enpáska bar upp á 8. apríl árið 1319. Hef-
ur Gizur þá komið til Hákonar konungs mjög skömmu fyrir
lát hans, því að hann andaðist 8. maí 1319. Þess má geta,
að Flateyjarannáll er víða ótraustur um ársetningar atburða,
og skeikar sums staðar drjúgum meira en einu ári, svo sem
hér virðist vera. Annars er einkennilegt, hve Svíar, menn
Birgis konungs, hafa sýnt þarna mikla grimmd, og er þó
kynlegra, að Gizuri skyldi einum vera hlíft. Er varla til
önnur skýring á því en sú, að hann hafi einhvern veginn
notið þess, að hann var íslendingur, en ekki Norðmaður.“ 1
Þess er ekki getið, hvenær Gizur galli kom úr þessari utan-
ferð. Gizurar er síðar getið i heimildum, og hann dó 1370, þá
um 101 árs gamall.
1 Jón Jóhannesson 1958, 306-307. Nyköbing á að vera Nyköping.