Studia Islandica - 01.06.1967, Blaðsíða 107

105
gíslunum, sem Magnús sendi Myrkjartani írakonungi í
Kunnöktum. Þar var í ferð norrænn maður, sem kvaðst
kunna vel írsku. Sagan segir svo: „Síðan mælti hann til
konúngs: „male diarik“, en þat er á vora túngu: „bölvaðr
sér þú, konúngr.“ . . . Konúngr svarar: „olgeira ragall“, þat
er á vora túngu: „ókunnig er myrk gata.“ 1 Carl J. S. Mar-
strander hefur sýnt fram á, að þetta sé góð og gild írska.
Fyrri setningin er: „Mallacht duit a ríg,“ og er hún rétt
þýdd í sögunni. Síðari setningin er: „Olc aera[dh] ra gall,“
og merkir í rauninni: „Illt er að vera bölvað af norrænum
manni.“ Svarið kemur þannig alveg heim við ávarpið.2
Þetta er furðu nákvæm geymd, ef sagan er skrifuð heilli
öld síðar.3 Erfitt er að hafna því, að hér sé komin frásögn
Gísls, þegar hann kom aftur til Islands.
I Landnámu segir frá Ara Mássyni, sem fór til Hvítra-
mannalands: „þessa saugu sagdi fyst Hrafn Hlymreks fari
er lengi hafdi verit i Hlymreki aa IRlandi. Suo kuad Þorkell
Gellisson seigia Islendska menn þa er heyrt haufdu fra
seigia ÞorfiN i Orkneyium at ARi . . .“ 4 Þessi frásögn hend-
ir á tvær leiðir, aðra beint frá írlandi, hina um Orkneyjar.
Kaupmenn, eins og þeir, sem Haukur hugsar sér, eða
ferðalangar, eins og Gisl og Hrafn, kunna að hafa haft frá
ýmsu að segja. 1 sambandi við flutning sagnaatriða eru það
þó einkum Orkneyjar, sem eru líklegar sem milliliður.
Einnig má nefna sagnir af Rrjánsbardaga í Njálu og Þor-
steins sögu Síðu-Hallssonar. Um þær segir Einar Ól. Sveins-
son: „Vera má, að eitthvað af efninu sé runnið frá sögn Þor-
steins Síðu-Hallssonar, annað kann að vera síðar komið út
hingað. Orustan hefur óðara vakið upp ferlegar og rammar
kynjasögur, sumar af keltneskum uppruna, margar með
helgisagnablæ, og þessi minni jukust og margfölduðust.“ 5
1 Biskupa sögur I 1858, 227.
2 Carl J. S. Marstrander 1915, 69 nm.
3 Biskupa sögur I 1858, xl.
4 Landnámabók 1900, 165.
5 Brennu-Njáls saga 1954, xlviii.