Milli mála - 2023, Page 215
Milli mála 15/2/2023 215
finnska námsefninu eru gefin dæmi um orð, orðtök og textabrot á
dönsku, íslensku, norsku og samísku. Færeyska og grænlenska eru
nefnd en tungumálin og löndin tvö fá hvort um sig umfjöllun um
sín sérstöku einkenni sem minnir helst á upplýsingar ætlaðar ferða-
mönnum og bera keim af staðlaðri framsetningu. Sjónarhorn danska
námsefnisins, sem er skáldsaga og ekki eiginlegt námsefni, er
Danmörk séð utan frá með augum ungs hælisleitanda. Reglurnar
sem gefa „aðgang að Danmörku“ beina athyglinni að kafkaískum
lögum sem gilda um flóttamannapólitíkina í Danmörku. Hvernig
Norðurlöndin birtast í dönsku námsefni er ekki til umfjöllunar í
þessum hluta verkefnisins.
4. Ný hugsun, ný þróun
Ef niðurstöður greininga í rannsókninni eru dæmigerðar fyrir náms-
gögn á Norðurlöndum má slá því föstu að þær mæti alls ekki vænt-
ingum Helsinkisáttálans frá 1962 um miðlun tungumála, menn-
ingar og samfélaga á Norðurlöndum. Það er fjarri því að markmiðin
séu í sjónmáli. Skortur á fjölbreytileika í tungumála- og menningar-
legu tilliti í norrænum námsgögnum veikir innsýn og þátttöku í
norrænu samstarfi. Löndin fimm og sjálfstjórnarsvæðin þrjú eiga
sameiginlega sögu, menningu, samfélagsgerð, stjórnarfar og að vissu
leyti tungumál. Löndin eru auðugri vegna tilflutnings fólks frá
öllum heimshlutum sem í senn auðgar og ögrar norræna velferðar-
kerfinu. Þessi staða gæti svo hæglega verið stökkpallur fyrir náms-
gagnaframleiðslu.
Í rannsóknarverkefninu (Risager (red.) 2022, s. 201) bendum við á
þrenns konar nálgun á nýrri hugsun og nýrri þróun: 1) að fjalla um
Norðurlönd sem eitt svæði; 2) að varpa ljósi á tungumála- og menn-
ingarlega fjölbreytni á Norðurlöndum; 3) að hvetja nemendur til að
taka virkan þátt sem borgarar í eigin landi, á Norðurlöndum og í
umheiminum. Þessum hugmyndum er hér varpað fram til að veita
innblástur.
BERGÞÓRA KRISTJÁNSDÓTTIR