Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Qupperneq 71

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Qupperneq 71
ISLENZK BOKASOFN FYRIR SIF)ABYLTINGUNA 71 runalega bandi sínu, þó nú sé það farið. Bókbindari frá þessum öldum þekkist ekki með nafni, nema einn svo vitað sé, Snorri próventumaður Andrésson í Bjarnarhöfn.43 Ekki eru nein gögn fyrir því, hvernig framleiðslu handritanna hefur verið varið, hvort margir skrifarar í senn hafi ritað eftir upplestri eins og tíðkaðist víða í klaustrum annars- staðar á miðöldum, en ólíklegt má þvkja, að svo hafi verið. Hitt er líkara, að aldrei hafi verið nema einn skrifari að verki í senn, og því ekki verið rituð nema ein bók í einu. Það virðist hafa verið atvinnugrein að vera skrifari, og eru nokkrir skrifarar kunnir frá því fyrir siðabyltingu. Svo var Þórarinn kaggi Egilsson, prestur á Völlum í Svarfaðardal, og því líklega skólameistari á Hólum, móðurbróðir Laurentiusar biskups, listaskrifari,44 þá var og Þorsteinn skarðsteinn Illugason, sem var officialis á Hólum eftir þá biskupana Jörund, Auðunn og Laurentius dauða hinn mesti bókagerðarmaður,45 en um Þorlák biskup helga er sagt. að hann hafi verið „alliðinn til að rita helgar bækur“,4G loks ber að nefna ritara Flateyjarbókar, prestana Jón Þórðarson og Magnús Þórhallsson,47 og Jón Þorláksson á Hóli í Bolungarvík48 fylgimann Solveigar Björnsdóttur, en hann var leikmaður. Allar meiriháttar bækur voru lýstar, sem kallað var, það er að segja, að upphafsstafir voru dregnir í þeim með litum, silfri og gulli. Munu bækur alla jafna hafa verið lýstar af öðrum en skrifurunum sjálfum, sem létu eyðu fyrir upphafsstöf- um, er draga skyldi, en mörkuðu venjulegast hver stafurinn skyldi vera, og síðan dróg lýsandi hann upp með þeim hagleik, er honurn var laginn; sést þetta meðal annars af því, að í sumum handritum, sem til eru, hefur lýsingin farizt fyrir og stendur þar enn allt í þeim skorðum, sem skrifarinn gekk frá því. Hitt var þó og til, að skrifarar lýstu bækur sjálfir; svo lýsti síra Magnús Þórhallsson Flateyjarbók,47 en Jón Þor- láksson á Hóli lýsti messubók þá, er hann ritaði fyrir Bjarna jungherra ívarsson Hólms. 48 Heldur er það fátítt að getið sé um efni það, er þurfti til bókagerðar. Stund- um er þó nefnt skinn, en það var hér á landi í þá daga mælt í dekrum (miðlágþýzka: deker, latína: decuria),49 en í hverjum dekor voru 10 húðir og helzt það mál enn; kálfsskinn í bækur er nefnt á nokkrum stöðum50 og bókfell allvíða.51 Þá er þess eitt sinn getið, að leikmaður nokkur greiði kirkju bókfell í portionsreikning liennar.52 Getið er um það 1397, að Kolbeinsstaðakirkja eigi bókagull53 og 1548 að Skálholts- kirkja eigi kólorstokk;54 með hvorutveggja mun vafalítið átt við áhöld til að lýsa með bækur. Við fráfall Gizurar biskups 1548 voru í Skálholti blekpottur og skriffæri55 og lítill skrifkistill og skrifstokkur.50 Pappír kemur seint fyrir á íslandi; 1423 er fyrst getið pappírsskjals hér á landi, en með slíkri undrun í orðalaginu, að það er bersýni- legt, að slíkt hefur þótt furðu gegna.57 Fyrsta íslenzkt pappírsskjal, sem enn er til, er frá 1437.58 Eftir það er lítið getið um pappír hér fram yfir fyrsta fjórðung 16. ald- ar, en úr því er pappírs oftlega getið, og sérstaklega keypti Gizur biskup í utan- landsferðum sínum þrálega pappír og getur þá verðs við; 1539 kaupir liann þrjú rís pappírs, hvert á kaupmannsgyllini,59 1542 kaupir hann bók pappírs fyrir 8 hvíta (þ. e. hvítinga, danskur peningur, er gilti urn 5 aura gullverðs),60 sama ár keypti hann bók pappírs fvrir 10 hvíta01 og 1543 keypti hann bók pappírs fyrir 18 d. (þ. e. denarius smápeningur nokkurra gullaura virði).62 Að vísu hefi eg ekki tæki til þess að gera
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.