Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Page 154

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Page 154
154 SIGURÐUR NORDAL og bókmenntum á að skipa. Þorleifur Guðmundsson Repp hafði fengið leyfi til að flytja þar fyrirlestra um þau efni 1837 (sama haustið sem Grímur kom til Hafnar), en ekki er mér kunnugt um, hvað orðið hefur úr þeirri kennslu, því að Þorleifi var synjað um, að lektorsembætti í ensku væri stofnað handa honum. Það var ekki fyrr en 1851, að George Stephens (síðar prófessor) fékk þar slíka stöðu. En ekki er ólík- legt, að þekkingu ýmissa Hafnar-Islendinga á enskri tungu fyrir og um miðja öldina, þar á meðal Grims, megi rekja beint og óbeint til Þorleifs. Abrahams játar hispurslaust, að sig skorti til þess þekkingu bæði á enskum bók- menntum og fagurfræðilegri heimspeki, að hann sé fullfær að dæma bók Gríms. Ef til vill hefur hann samt ekki öfundað meistaraefnið mjög af þeim áhrifum frá heim- speki Hegels, sem gerðu bókina lítt læsilega fyrir aðra en þá, sem voru þeim laun- helgum áður kunnugir. En athugasemdir þær, sem Abrahams hefur ritað sér til minnis um einstök atriði bókarinnar og fjallað nánar um munnlega, bera því vitni, að hann hafi þarna ekki verið sterkur á svellinu. Þær beinast yfirleitt að aukaatriðum, engin þeirra snertir aðalþætti ritsins, 45.—238. bls., og fyrsta athugasemdin (við 19. bls.) virðist t. d. heldur út í hött. Svo er að sjá sem Abrahams eigi þar við, að Grími hafi orðið það á að geta ekki um Canterbury Tales eftir Chaucer. En Grímur getur á þessum stað einmitt um „Knight’s Tale“, sem er fremst í Canterbury Tales, og má því ætla, að Abrahams hafi verið heldur ókunnugur þessu verki Chaucers og lítt dóm- bær um, í hverju „frumleikur“ þess var fólginn. Sjálfsagt hefur honum þó tekizt betur upp, þar sem hann gat rætt um franskar bókmenntir (t. d. í 10. aths., við 43.—44. bls.). En auðsætt er, að sá hreinsunareldur, sem Grímur þurfti að ganga gegnum við þetta tækifæri, hefur ekki verið mjög heitur. Höggstaðir á bók hans hefðu verið ærið margir, ef sótt hefði verið að honum í senn af kaldrænni skynsemi og með næga þekkingu að bakhjalli. Þessi drög Abrahams bregða upp mynd frá merkilegum tímamótum í menntalífi Dana og annarra norrænna og vestrænna þjóða á fyrri hluta 19. aldar. Latínan á þar enn svo mikil ítök frá fornu fari, að ekki þykir annað hlýða en byrja og enda and- mælin með latneskum ræðustúfum, — eins og Tlieses Gríms eru líka á þeirri tungu. En hún er á. undanhaldi. Athugasemdir Abrahams um einstök atriði í bókinni eru á dönsku — skrifaðar með fljótaskrift -—, og hann hefur auðsjáanlega rætt um þau á móðurmáli sínu. Hann hafði á sinni tíð, 17 árum áður, samið meistararitgerð sína á latínu, svo sem lengi hafði verið talið sjálfsagt. Nú voru þjóðtungurnar að ryðja sér til rúms sem lærdómsmál og nýrri tíma menntir sem viðfangsefni. Það má telja vafasamt, án þess að lítið sé gert úr latínukunnáttu Gríms, að honum hefði verið kleift að skrifa bók sína, er var svo nýtízkuleg að efni og hugsun, á fornmáli. Hið nýja vín varð að láta á nýja belgi. í hinum latnesku niðurlagsorðum Abrahams eru tvö atriði, sem ástæða er til að benda á. Abrahams fer fögrum orðum um þá ánægju, sem hann hafi haft af að ræða við Grím, og mun hann þar vafalaust ekki fara með tómt kurteisislof. Gríini hefur bæði fyrr og síðar verið enn betur lagið að setja hugsanir sínar fram í samtölum og
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.