Morgunblaðið - 04.05.2002, Qupperneq 16

FRÉTTIR
16 LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ
ÓLÖF Guðný Valdimarsdóttir, for-
maður Landverndar, segir að orku-
vinnsla og náttúruvernd fari aldrei
saman og gagnrýnir matsskýrslu
Landsvirkjunar varðandi umhverfis-
áhrif Norðlingaölduveitu.
Að sögn Ólafar Guðnýjar Valdi-
marsdóttur hefur stjórn Landvernd-
ar ekki enn fjallað um matsskýrsl-
una, en hún segist ætla að reyna að
beita sér fyrir því að Landvernd geri
faglega úttekt á skýrslunni á svip-
aðan hátt og gert hafi verið með
matsskýrsluna um Kárahnjúkavirkj-
un. „Sú vinna mæltist mjög vel fyr-
ir,“ segir hún. „En hvort hún hefur
áhrif á ferlið eða niðurstöðu um-
hverfisráðherra tel ég óvíst. Ég held
að það sé samt mjög mikilvægt,
vegna ummæla forstjóra Lands-
virkjunar, Friðriks Sophussonar, í
fjölmiðlum, að fram komi að orku-
vinnsla og náttúruvernd fara aldrei
saman. Orkuvinnsla er alltaf á kostn-
að náttúrunnar. Það er hins vegar
hægt að lágmarka umhverfisáhrifin
og það er meðal annars tilgangurinn
með lögunum um mat á umhverfis-
áhrifum framkvæmda.“ Hún segir að
það sé einnig mikilvægt að fram-
kvæmdaraðili sé ekki sjálfur að
draga saman niðurstöður um um-
hverfisáhrif framkvæmda í inngangi,
eins og Landsvirkjun geri bæði í
matsskýrslunni um Kárahnjúka-
virkjun og Norðlingaölduveitu. Það
sé annarra að gera það. Landsvirkj-
un hljóti alltaf að reyna að réttlæta
framkvæmdir sem fyrirtækið hygg-
ist ráðast í, því annað væri óeðlilegt,
en í þessu máli sé Landsvirkjun alls
ekki hlutlaus aðili.
Ólöf Guðný segir að Þjórsárverin
séu eitt verðmætasta svæði landsins
út frá náttúruverndarsjónarmiðum
og séu friðlýst. Náttúruverðmæti
þeirra sé á alþjóðavísu eins og Ís-
lendingar viti mæta vel. Spyrja megi
hvers virði sé að friðlýsa svæði ef
friðlýsingin hefur ekkert gildi? „Er
okkur ekkert heilagt lengur þegar
peningasjónarmið eru annars veg-
ar,“ spyr hún og bætir við að það sé
líka eins líklegt að um keðjuverkun
verði að ræða og Landsvirkjun seil-
ist enn lengra inn í friðlandið næst,
„því með þessari framkvæmd hefur
friðlandið þegar verið rýrt og það
mætti þá nýta það sem rök. Það má
líka spyrja hvers virði rödd okkar er
í alþjóðasamfélaginu ef alþjóðasam-
þykktir hafa lítið sem ekkert gildi
heima fyrir.“
Viss ótti
Steingrímur Hermannsson, fyrr-
verandi forsætisráðherra og formað-
ur Umhverfisverndarsamtaka Ís-
lands, segist ekki hafa séð skýrsluna
enn og eigi því erfitt með að úttala
sig um málið. Samt sem áður verði að
fara ákaflega varlega að Þjórsárver-
um, því um sé að ræða eitt viðkvæm-
asta hálendissvæði landsins. Það sé
auk þess friðað og allt sem spilli því
nokkuð verði mjög illa séð. „Hins
vegar er því ekki að neita að Lands-
virkjun hefur teygt sig eitthvað til
móts við slík sjónarmið með því að
lækka yfirborðið um sex metra. Það
er vitanlega strax spor í áttina,“ seg-
ir hann og spyr hvort hægt sé að
gera eitthvað meira í því efni.
Meirihluti hreppsnefndar Gnúp-
verjahrepps lagðist gegn Norðlinga-
ölduveitu á fundi sínum í desember
sem leið. Þá greiddu þrír hrepps-
nefndarmanna atkvæði gegn Norð-
lingaölduveitunni, en tveir greiddu
atkvæði með henni. Bjarni Einars-
son, oddviti, var í hópi þeirra fyrr-
nefndu. Hann segist ekki hafa lesið
alla skýrsluna en hann sjái lítið nýtt í
henni umfram það sem hafi verið vit-
að. Hann segist samt eiga eftir að
skoða skýrsluna betur, en hann óttist
aurmyndunina og hækkun landsins.
Þrándur Ingvarsson greiddi at-
kvæði með framkvæmdinni, en hann
segist ætla að bíða eftir kynningar-
fundi Landsvirkjunar í Árnesi á
þriðjudag. Hann er á lista framfara-
sinna og segir að þar hafi verið álykt-
að þannig í málinu að það yrði lagt í
hendur Skipulagsstofnunar hvort
framkvæmdir yrðu leyfðar eða ekki.
Hann segist alla tíð hafa verið því
fylgjandi að fara eftir áliti fræði-
manna í þessu máli því það sé svo
margþætt, bæði sé um kosti og galla
að ræða, og ekki á færi leikmanna að
skera úr um hvað eigi að gera. Hann
segist gera sér grein fyrir að eitt-
hvað fari undir vatn en líka verði að
spyrja hvað fáist í staðinn. Listi
framfarasinna sé frekar hlutlaus í
málinu, en telji sig ekki hafa efni á
því að stöðva fyrirhugaðar fram-
kvæmdir. Þó hafi ekki allir sömu
skoðanir á því hvað langt eigi að
ganga, en menn verði að átta sig á
því að Landsvirkjun með tvær virkj-
anir innan sveitarfélagsins hafi tölu-
vert mikla þýðingu í lífi fólksins á
svæðinu. „Þetta er ekki svo einfalt að
berja í borðið og segja nei,“ segir
hann og áréttar að hann taki mið af
matinu og niðurstöðu Skipulags-
stofnunar, þegar hann myndi sér
skoðun á málinu.
Ólöf Guðný Valdimarsdóttir, formaður Landverndar, um matsskýrslu Landsvirkjunar
Orkuvinnsla og
náttúruvernd fara
aldrei saman
STURLA Böðvarsson samgöngu-
ráðherra segir Reykjavíkurflugvöll
lykilinn að viðskiptum og vel-
gengni fyrirtækja á Vestfjörðum
sem sækja á stærsta markað
landsins, á höfuðborgarsvæðinu.
Þetta sagði hann við opnun sýn-
ingarinnar Perlan Vestfirðir í gær.
Hann sagði Vestfirðinga líklega
gera sér betur grein fyrir veiga-
miklu hlutverki Reykjavíkurflug-
vallar í samgöngukerfi landsins en
aðrir landsmenn.
„Höfuðborg verður að vera
reiðubúin til að hýsa eitt mikil-
vægasta samgöngumannvirki allra
landsmanna,“ sagði Sturla. Hann
sagði góðar flugsamgöngur við
höfuðborgina skipta miklu máli
fyrir atvinnulíf á Vestfjörðum,
einnig væru þær forsenda þess að
ferðaþjónustan geti byggt upp
ferðir til Vestfjarða og eflt þannig
ferðaþjónustuna á svæðinu auk
þess sem flugvöllurinn veiti íbúum
Vestfjarða nauðsynlega þjónustu.
Sturla sagði að með sama hætti
væru flugvellirnir á Ísafirði, Þing-
eyri, Bíldudal, Patreksfirði og
Gjögri mikilvægir hlekkir í sam-
gönguneti Vestfjarða. Þess vegna
væri gert ráð fyrir mikilvægum
úrbótum á flugvöllum í þágu inn-
anlandsflugs í nýsamþykktri flug-
áætlun.
Forsenda
ferðaþjón-
ustu og at-
vinnulífs
Samgönguráðherra um
Reykjavíkurflugvöll
ILMVATN fyrir víkinga ættað frá
Vestfjörðum og galdrastafir frá
Ströndum er meðal þess sem gefur
að líta á sýningunni Perlan Vestfirð-
ir sem Ólafur Ragnar Grímsson, for-
seti Íslands, opnaði í Perlunni síð-
degis í gær að viðstöddu fjölmenni.
Sýningin er viðamesta kynningin
á Vestfjörðum sem efnt hefur verið
til, þetta er í fjórða sinn sem hún er
haldin en fyrri sýningar hafa verið
haldnar á Ísafirði.
Aðalsteinn Óskarsson, fram-
kvæmdastjóri Atvinnuþróun-
arfélags Vestfjarða sem stendur að
sýningunni, sagði að oft hefði verið
einblínt á vanda Vestfjarða og Vest-
firðingar hefðu dregið sig inn í skel.
„Nú er tími til kominn að opna skel-
ina og láta skína í perluna Vest-
firði!“ sagði Aðalsteinn.
Forseti sagði sýninguna vera tákn
um þá atorku sem Vestfirðingum er
í blóð borin. Sýningin væri kröftug
viljayfirlýsing og staðfesting íbúa á
eigin getu og vitnisburður um auð-
lindir svæðisins. Hann sagðist von-
ast til að sýningin yrði til að auka
öllum Vestfirðingum bjartsýni og
sóknarhug á komandi árum.
Sturla Böðvarsson samgönguráð-
herra fagnaði sömuleiðis þessu
átaki. „Það er von mín að sókn ykk-
ar Vestfirðinga á þau mið sem okkar
ágæta höfuðborg hefur upp á að
bjóða verði til heilla vestfirskum
byggðum og því öfluga atvinnulífi
með nýsköpun að leiðarljósi sem
birtist hér á sýningunni,“ sagði
Sturla.
Galdrastafir og kukl
Vestfirðingar hafa fjölmennt suð-
ur í tilefni sýningarinnar, en um eitt
hundrað sýnendur taka þátt í sýn-
ingunni. Má þar nefna Sindraberg
sem framleiðir frosið sushi til út-
flutnings, Bíldudalskaffi, Vestfirska
forlagið, Fjarvinnsluna Suðureyri,
Fjölmenningarsetur, Þróunarsetur
Vestfjarða, Rammagerðina Ísafirði,
Íslenska kalkþörungafélagið og
marga fleiri.
Á sýningarsvæði Strandamanna
má sjá part af galdrasýningunni á
Ströndum og leiðir galdramaður
klæddur í feld almenning í allan
sannleika um galdrastafi og vernd-
argripi. Jón Jónsson þjóðfræðingur
segir að feldurinn atarna sé af
Frumsaketti, sem er afkvæmi sækýr
og hests og um hálsinn ber galdra-
maðurinn, sem reynist heita Arnar
Jónsson börk úr rekaviði þar sem á
hefur verið málaður galdrastafurinn
Kaupaloki sem á að hjálpa mönnum
að vegna vel í viðskiptum. Enda von-
ast Strandamenn til að þeir nái á
sýningunni að vekja áhuga almenn-
ings á að sækja svæðið heim.
Svínsbelgur með galdrastafnum
Angurgapa sem á að hjálpa mönn-
um að finna þjóf og mundlaug með
sama merki er einnig til sýnis. Jón
upplýsir að galdramenn fylltu
mundlaugar á borð við þessa af
vatni og gátu með því að þylja upp
þulur séð þjóf birtast í vatninu.
Hægt var að gera galdurinn enn
hræðilegri með því að setja Þórs-
hamar úr þrístolnum kirkjuklukku-
kopar á auga í galdrastafnum, slá í
og kyrja orðin „Ég set úr honum
augað sem stal frá mér“. Þetta var
gert vildu menn hefna sín á þjófi. Þá
átti þjófurinn að fá óþolandi verk og
missa augað ef hann skilaði ekki
gripnum sem hann stal.
Jón segir mikinn áhuga vera á
galdrasögu þjóðarinnar, hið óvenju-
lega og skringilega veki alltaf áhuga
sem og hryllingur og viðbjóður líka.
„Svo tökum við þessu svona mátu-
lega alvarlega,“ segir Jón og hlær.
Vellyktandi fyrir víkinga
Á öðrum bás er Hallvarður
Aspelund með ilmvatn og rakspíra
fyrir herra sem hann hefur sett á
markað í glösum sem hann hannaði
og minna á kýrhorn. Hallvarður og
kona hans Eyleif Björg Hauksdóttir
setja ilminn á flöskur og pakka í um-
búðir á Ísafirði. Flöskurnar eru
framleiddar í Taívan og kemur ilm-
efnið frá Frakklandi, en því er
blandað í Tandri í Reykjavík.
Framleiðslan, sem ber nafnið
True Viking, eða hinn sanni vík-
ingur, var markaðssett fyrir síðustu
jól og segir Hallvarður að mark-
aðurinn hafi tekið vel við sér. „Ég er
sannfærður um að víkingarnir hefðu
viljað þennan ilm,“ segir Hallvarður
og hlær.
Framleiðslan er seld í Bláa lóninu,
Fríhöfninni, Saga Boutique og í
nokkrum snyrtivörubúðum um land
allt. Hallvarður segir að mikill
kostnaður sé því fylgjandi að setja
ilminn á markað, en að hugmyndin
sé að markaðssetja hann erlendis.
Hallvarður segir að ilmurinn sé
mildur og góður og sé samansettur
úr sítrónu-, krydd- og viðarilmi.
Sýning er opin almenningi og
verður opin frá kl. 11–17 í dag og á
morgun, sunnudag.
Viðamesta
kynning Vest-
fjarða til þessa
Morgunblaðið/Ásdís
Fjölmenni var við opnun sýningarinnar í Perlunni í gær. Hér eru Dorrit
Moussaieff, Vestfirðingurinn Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands,
og Sturla Böðvarsson samgönguráðherra.
Hallvarður Aspelund við víkingailminn True Viking sem er settur á
flöskur og pakkað á Ísafirði.
Galdramaðurinn Arnar Jónsson sveipaður feldi Frumsakattar og Jón
Jónsson guðfræðingur á bás Strandamanna.
SLÖKKVILIÐ höfuðborgarsvæðis-
ins var um tvo tíma að slökkva sinu-
eld í Fossvogsdalnum í fyrrinótt.
Kargaþýfi gerði slökkviliðsmönn-
um erfitt fyrir en þeir notuðu vatn til
að ráða niðurlögum eldsins.
Mikinn reyk lagði um Fossvogs-
dalinn og alla leið út á Ægisíðu. Trjá-
gróður skemmdist ekki. Slökkviliðið
fór í nokkur útköll vegna sinubruna í
gær víðsvegar um höfuðborgarsvæð-
ið.
Sinueldar á
höfuðborg-
arsvæðinu
♦ ♦ ♦