Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 22

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 22
Náttúrufræðingurinn Bjarni Diðrik Sigurðsson og Borgþór Magnússon Frævistfræði ALASKALÚPÍNU a Alaskalúpína (Lupinus nootkatensis) er einn af nýjum þegnum íslenskrar flóru. Hún hefur reynst öflug landgræðsluplanta og hefur nýting hennar farið vaxandi undanfarna áratugi (1. mynd). Með notkun alaskalúpínu til uppgræðslu er þó ekki stefnt að því að þekja landið lúpínu um aldur og ævi, heldur fremur að hún standi þar aðeins við tímabundið og auðgi jarðveginn að lífrænu efni og köfnunarefni og búi þannig í haginn fyrir aðrar tegundir, en hverfi síðan úr gróðursamfélaginu.2 Gerðar hafa verið umfangsmiklar rannsóknir á áhrifum alaskalúpínu á gróðurfar og dýralíf (sjá t.d. 3/ 4/ 5). Fremur takmarkaðar upplýsingar hafa hinsvegar legið fyrir um frævistfræði alaskalúpínu hingað til. Til að geta notað lúpínuna markvisst til uppgræðslu verður að vera hægt að hafa stjórn á dreifingu hennar. Af ofansögðu er ljóst að mikilvægt er að leita svara við ýmsum spurningum sem varða frævistfræði lúpínu hér á landi, svo sem um fræframleiðslu, frædreifingu og síðast en ekki síst hvort alaskalúpína myndar langlífan fræforða í jarðvegi. Efni og aðferðir Rannsóknirnar hófust árið 1993 á sjö stöðum á landinu (1. mynd). Skipta má verkefninu í tvennt; annarsvegar athugun á frædreifingu lúpínunnar og hinsvegar á því hvort lúpínan myndar langlífan fræforða í jarðvegi. Fræmyndun og frædreifing Fræframleiðsla og dreifing lúpínu- fræja var rannsökuð á Keldnaholti og í Heiðmörk í Reykjavík. Aldur lúpínubreiðna var metinn út frá mis- gömlum loftmyndum af svæðunum og var þar að mestu stuðst við vinnu Daða Björnssonar.11 Frægildrur voru útbúnar úr 18x13x6 cm götuðum plastbökkum sem voru fylltir með grófum blómavikri og grafnir niður í jarðvegsyfirborðið. Þrjár lúpínu- breiður voru valdar til mælinga: a. Til að kanna hversu langt fram á haustið fræfall alaskalúpínu stendur var 12 frægildrum komið fyrir með tveggja metra millibili á sniði inn eftir 8-12 ára gamalli lúpínubreiðu á Keldnaholti. Gildr- Almennt um lífsferil alaskalúpínu Alaskalúpína er fjölær og breiðist nær eingöngu út með fræi. Fjölgun með rótarskotum er sjaldgæf.6 Þessi lúpínutegund byrjar að jafnaði ekki að bera blóm og mynda fræ fyrr en á þriðja ári. í þess stað myndar hún öfluga f orðarót sem tryggir vetrarþol plöntunnar og vöxt hennar og viðgang á næstu árum. Þetta, auk sambýlis við köfnunarefnisbindandi bakteríur, er lykilinn að velgengni alaskalúpínu. Eftir að lúpínan kemst á kynþroskaaldur ver hún aðeins um 5% af árlegum ofanjarðarvexti til myndunar blóma og fræbelgja og aðeins um 1% til fræjanna sjálfra.6 Algengt er að plöntutegundir verji stærri hluta af árlegum vexti til fræmyndunar7 8 og jafnast þetta helst á við það sem gerist hjá plöntum sem mest treysta á kynlausa æxlun/ 9 Skýringin kann að vera tiltölulega langt æviskeið alaskalúpínunnar,10 sem býður upp á mörg tækifæri til fjölgunar, en talið er að lúpínan geti náð 20-30 ára aldri hér á landi við góðar aðstæður.6 a. Þessi grein er unnin í kjölfar alþjóðlegrar ráðstefnu um lúpínur sem haldin var á Laugarvatni sumarið 2002 og stytt útgáfa hennar á ensku birtist í ráðstefnuriti fyrr á árinu.1 110 Náttúrufræðingurinn 72 (3-4), bls. 110-116, 2004
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.