Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 52

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 52
Náttúrufræðingurinn -38 -36 -34 -32 -30 -28 -26 -24 -22 -20 -18 -16 -14 -12 -10-8-6-4 -38-36-34-32-30-28-26 -24 -22 -20 -18 -16 -14 -12 -10-8-6-4 -2 1. mynd. Yfirborðsstraumar í hafinu umhverfis ísland. Hlýir straumar rauðir, kaldir straumar bláir og blandaðir straumar grænir1. - Surface currents in Iceíandic waters. Warm currents red, cold currents blue and mixed currents green.1 og er það sú tilgáta sem almennt hefur verið viðurkennd meðal haf- fræðinga á síðustu árum. Þröskuldurinn í Grænlandssundi er á um 630 m dýpi, þannig að það er sjór af þessu dýpi eða minna norðan þröskuldsins sem myndar yfirfallssjóinn. Sunnan sundsins hefur komið í ljós við straum- mælingar að þótt streymið sé mjög breytilegt yfir stuttan tíma þá er það mjög stöðugt ef litið er á meðaltöl nokkurra vikna og sýnir engar árs- tíðasveiflur eða breytingar milli ára.7-8 Þess vegna verður flæði þessa sjávar norðan sundsins og nálægt þröskuldinum einnig að sýna þessa eiginleika, þ.e. skort á árstíða- sveiflum og breytingum milli ára. Straummælingar sem gerðar voru á árunum 1988-1991 yfir landgrunns- hlíðinni bæði íslands- og Græn- landsmegin sundsins, um 200 km norðan þröskuldsins, sýndu að straumur á 500 m dýpi Grænlands- megin sýndi miklar árstíðasveiflur og að hann umsnerist yfir sumarið og streymdi þá til norðurs.9 Aftur á mótí var straumur á 500 m dýpi Islandsmegin, á stöð IS7 (2. mynd) stöðugur og sýndi lítíl merki um árstíðasveiflur og litlar breytingar frá ári til árs. Straumurinn Islands- megin yfir landgrunnshlíðinni er því líklega sá straumur sem flytur yfirfallssjóinn að þröskuldinum og þaðan inn í Grænlandshaf. Til að kanna hvort þessi straumur næði lengra inn í Islandshaf var mældur straumur á Hornbankasniði (2. mynd) og verður gerð grein fyrir þeim mælingum hér. Mælitæki og mælingar Á síðustu árum hefur Hafrann- sóknastofnunin tekið í notkun nýja gerð straummæla, svokallaða ADCP-mæla (Acoustic Doppler Current Profiler) (3. mynd). Á íslensku hafa slíkir mælar verið kallaðir straumsjár. I mælinum er bæði hljóðgjafi og móttakari og nemur hann hljóð sem endurkastast frá ögnum í sjónum. Þetta geta verið lífrænar agnir (svifþörungar eða lítil krabbadýr) eða ólífrænar agnir (grugg o.fl.) sem berast með straumi. Straumhraðinn er síðan metinn út frá tíðnibreytingum milli hljóðsins 2. mynd. Myndin sýnir botnlógun í Grænlandssundi. Dýptarlínur sýna 200, 500, 1000 og 2000 metra dýpi. Þrjú snið, Hornbanka- Kögur- og Látrabjargssnið, eru táknuð sem grænar línur. Straum- mælingar voru gerðar samfellt á mælistöð sem merkt er IS7 á árunum 1988-1991. Rauða örin táknarflæði Atlantssjávar inn á Norðurmið en sú bláa strauminn sem ber yfirfallssjóinn að þröskuldinum í Grænlandssundi. - Map showing the topography in the Denmark Strait area. The depth contours are 200, 500, 1000 and 2000 metres. Three hydrographic sections, Hornbanki, Kögur and Látrabjarg, are indicated as green lines. Continuous current measurements were made at IS7 in 1988-1991. The red arrow shows theflow of Atlantic water while the blue arrow indicates the new current carrying the Denmark Strait overflow water towards the Irminger Sea. n°N 65°M 64°n 32°w 28°W 24°W 140
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.