Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 6

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 6
Náttúrufræðingurinn 05.10.04 kl: 06:00 48 klst. spá . msi. spa ^g ^ 2. mynd. 48 klst. spá um vind við yfirborð jarðar kl. 6 að morgni 5. október 2004. Örvar sýna vindátt og litur vindstyrk (m/s). vindaspá. Reiknað er með reikni- líkaninu MM52 í netí með 9 km víðum möskvum. Við skilgreiningu jaðarskilyrða er stuðst við loft- hjúpsspá Evrópsku veðurstofunnar (ECMWF). Á myndinni koma greinilega fram öll þau atriði sem fyrr eru nefnd og lesin hafa verið úr gervitunglamyndinni. Strengurinn yfir Mýrdalssandi er áberandi, sem og hvassir vindar niður af Vatnajökli og tiltölulega hægir vindar yfir Skógasandi og Meðallandssandi. Sjálfvirk veðurstöð Vegagerðar- innar á Mýrdalssandi mældi lengst af 18-22 m/s vindhraða að morgni 5. október og fram yfir hádegi. Vindur hefur verið mældur á Mýrdalssandi síðan 1995 og nær vindstyrkur 20 m/s að jafnaði 10-11 daga á ári, en 23 m/s tvo til þrjá daga á ári. Því fer þannig fjarri að um mjög óvenju- legan atburð sé að ræða hvað snertír vindstyrk á Mýrdalssandi. VINDURINN REIKNAÐUR Um þessar mundir er í gangi til- raunaverkefni um reikninga á veðri í þéttriðnu neti (HRAS). Reikningar þessir eru gerðir í rauntíma og nýtast því við veðurspár og verður væntanlega sagt frá þeim á þessum vettvangi innan skamms. í tengslum við HRAS-verkefnið hefur vindur verið reiknaður í þessu veðri og sýnir 2. mynd reiknaðan vind við yfirborð jarðar kl. 6 að morgni þann 5. október 2004. Reikningarnir eru byggðir á upplýsingum sem fyrir lágu 48 klukkustundum fyrr og er því um að ræða tveggja sólarhringa Skjólið af fjöllunum nær langt suður af landinu og skilin milli hvassviðris og hægari vinds sem ollu hvirflunum suður af Vatnajökli koma vel fram. ORSAKIR VINDAMYNSTURSINS Hvað sandana syðst á landinu varðar kemur vindurinn heim og saman við að loftstraumurinn hafi leitað framhjá Mýrdals- og Eyja- fjallajökli. Vindstrengir myndast þá beggja vegna jöklanna, en vegna landslags og svigkrafts jarðar er eystri strengurinn, þ.e. vindurinn yfir Mýrdalssandi, þeirra hvass- astur. Hlémegin jöklanna er mun hægari vindur, a.m.k. þegar komið er niður á Skógasand. Vindstrengir af þessu tagi eiga sér nokkra hliðstæðu í straumi vatns þar sem farvegur þrengist og straumhraði eykst. Er því nánar lýst í grein undirritaðs í Náttúrufræðingnum 1998.3 Sé vindur mjög hvass, er nauðsynlegt að loftmassinn sé mjög stöðugur til að vindur leggist í strengi eins og hér er lýst og að skjól myndist hlémegin fjallanna. Það á svo sannarlega við í þessu tilviki, því sjá má á háloftaathugun, sem gerð var í Keflavík kl. 12 þennan sama dag, að í 1200 metra hæð var um 8 stiga frost en á sama tíma var frostlaust frá 1700 upp í 2000 m hæð yfir jörðu (3. mynd). Heitir það hitahvarf þar sem hiti hækkar með hæð og á þessu hæðarbili í lofthjúpnum er fremur óvenjulegt að hitahvörf séu svona sterk. Hitahvörfin eiga tvímælalaust Keflavík kl. 12 5. október 2004 6000 Lofthiti (°C) 3. mynd. Hitamælingar yfir Keflavík kl. 12.00, 5. október 2004. 94
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.