Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 59

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 59
Tímarit Hins íslenska náttúrufræðifélags 3. mynd. Varpútbreiðsla stormmáfs á íslandi sýnd eftir 10x10 km reitakerfi (skv. gagnagrunni Náttúrufræðistofnunar íslands). - The breeding distribution ofCommon Gulls in Iceland as presently known using 10x10 km squares (database at the lcelandic Institute ofNatural History). hólmarnir fóru á kaf. Miðað við talningar fyrir og eftir 1995 í þeim níu hólmum sem ekki var unnt að skoða álíta höfundar að þar hafi ekki verið nema þrjú pör árið 19959 og er það mat tekið með í niðurstöðunum. Botn Svarfaðardals var hins vegar að mestu undir vatni þegar talning fór fram og hefur það eflaust haft áhrif á niðurstöðu, eins og rætt er síðar. Ekki var talið í Hrísey 1995 en þess í stað var talning ársins 1996 notuð. Landnám stormmáfs, EINKUM í EYJAFIRÐI Stormmáfur er tiltölulega nýr varpfugl á íslandi. Fyrsta hreiðrið fannst árið 1955 í Korpúlfsstaða- hólma við Reykjavík.1 Þó er talið að stormmáfur hafi orpið hér á landi um tveimur áratugum fyrr. I pistli frá 193714 kveðst Kristján Geir- mundsson hafa séð stormmáfshjón með fleyga unga á leirunum við Akureyri 2. september 1936. Árið eftir sást á ný stormmáfspar sem var að mata nýfleyga unga á sömu slóðum.15 Hafa fuglarnir sennilega orpið einhvers staðar á svæðinu. Á árunum upp úr 1950, einkum á seinni hluta þess áratugar, sáust stormmáfar nokkuð reglulega í Eyjafirði, bæði á veturna og sumrin (Kristján Geirmundsson). Arið 1958 fannst svo hreiður á Hvammsflæð- um rétt sunnan Akureyrar og af tur á sama stað árið eftir (Guðmundur K. Pétursson). Um og upp úr 1960 byrjuðu stormmáfar að verpa á ýmsum stöðum í Eyjafirði, við Hörgá 1960, ósa Svarfaðardalsár 1962, í Laufáshólmum 1969 og Hrísey 1970. Samkvæmt þessu hafa þeir orpið reglulega í Eyjafirði frá því skömmu fyrir 1960. VÖKTUNARSVÆÐI STORMMÁFS í Eyjafirði Svæðið sem kannað er í Eyjafirði er 556 km2 að flatarmáli, eða um 0,5 % landsins (2. mynd). Vestan fjarðar nær athugunarsvæðið f rá Ólaf sfirði í norðri, suður um Upsaströnd, Svarfaðardal og Hrísey, Árskógs- strönd og Gálmaströnd, Hörgár- byggð (Hörgárdal, Öxnadal og fyrrum Glæsibæjarhrepp), um Akureyri, Eyjafjarðarsveit suður fyrir syðstu byggð, út með Eyjafirði að austan, um Svalbarðsströnd, Kjálka og Höfðahverfi. Þorvalds- dalur, afdalir Eyjafjarðarsveitar og Látraströnd eru ekki tekin með enda svæðin fremur óaðgengileg. Þar eru auk þess frekar litlar líkur á varpi stormmáfa miðað við aðstæður. Látraströnd hefur verið könnuð með tilliti til fuglalífs, þ. á m. stormmáfa, en þeir hafa ekki fundist þar verpandi (ST, óbirt gögn). Næstu varpstöðvar stormmáfa sem kunnugt er um eru annars vegar að vestanverðu í Blönduhlíð í Skagafírði og hins vegar austur í Bæjarhólma í Skjálfandafljóti við Ulfsbæ í Bárðardal. Á landsvísu er Eyjafjörður umtalsverður hluti af útbreiðslusvæði stormmáfa eða tæp- lega þriðjungur allra 10x10 km reita þar sem stormmáfar finnast verp- andi (sjá 3. mynd). NlÐURSTÖÐUR Fjöldi varppara Samfelld og stöðug aukning hefur verið í fjölda verpandi stormmáfa í Eyjafirði síðan 1980 (4. mynd). Árið 1980 töldust vera 105-112 varppör, 239-244 árið 1990, 298 árið 1995 en 484 varppör árið 2000. Fjölg- unin hefur verið nokkuð stöðug, að jafnaði 7,8% á ári. I viðauka er skrá yfir alla varpstaði stormmáfa sem höfundum er kunnugt um í Eyjafirði fyrr og síðar, auk fjölda varppara á árunum 1980, 1990, 1995 og 2000. Einnig er getið staða þar sem storm- máfar hafa orpið þótt þeir hafi ekki fundist í ofangreindum fjórum ár- um. Varpútbreiðsla Árið 1980 var stærsta stormmáfs- varpið í Eyjafirði við ósa Svarfaðar- dalsár, ívið stærra en við Akur- eyrarflugvöll. Árið 1990 var flug- vallarvarpið komið fram úr því, enda hafði stormmáfum fjölgað við flugvöllinn en fækkað á sama tíma við ósa Svarfaðardalsár. Stærsta stor- mmáfsbyggðin árið 2000 var við Akureyrarftugvöll, samtals 85 varp- pör. Næststærstu byggðirnar árið 2000 voru við Munkaþverá (63 pör) og í Hrísey (50 pör). Þá voru 23 pör á 147
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.