Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 34

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 34
Náttúrufræðingurinn 4. mynd. Ólafur K. Nielsen kryfur svartfugla úr fellinum veturinn 2001-2003. - Disecting alcids from the 2001-2002 wreck. Ljósm.lPhoto: Helgi Torfason. 5. mynd. Hungurdauður svartfugl: bringuvöðvar innfallnir og enginfita hvorki á bringu né ham. - An emaciated alcidfrom the 2002-2002 wreck. Ljósm. Helgi Torfason. útfellingar sáust í þvagleiðurum og nýrum hjá nokkrum fuglum. Vefja- skoðun sýndi langvinnar bólgubreyt- ingar og smáblæðingar í kringum bandorma í slímhimnu smágarna, en engar aðrar teljandi breytingar, hvorki í görn né öðrum líffærum. Bakteríuræktun úr lifur og hjarta var neikvæð og úr görn ræktaðist bland- aður gróður en ekkert sem benti til sýkingar. Mótefnamælingar gegn Newcastle-veiki og þremur afbrigð- um inflúensu (H5, H7, H9) gáfu enga svörun. Niðurstaða krufninganna var að dánarorsök væri kröm og líkast til vegna fæðuskorts. Til að átta sig betur á því hversu rýrir þessir svartfuglar voru má bera þyngd þeirra saman við þyngd heil- brigðra svartfugla. Kristján Lillien- dahl5 safnaði svartfuglum við ísland í nóvember til maí á níunda ára- tugnum. Meðalþyngd langvíu, sam- einuð fyrir alla aldurshópa og bæði kyn, var 1085 g (n = 124, s = 108) samanborið við 630 g í okkar úrtaki (n = 93, s = 56). Á sama hátt var meðalþyngd stuttnefju 1010 g (n = 40, s = 89) samanborið við 635 g hjá okkur (n = 76, s = 65). Miðað við þess- ar tölur var þyngd hordauðra lang- vía 58% og hordauðra stutmefja 63% af þyngd heilbrigðra fugla! Tíu álkur voru aldursgreindar; voru níu þeirra á fyrsta ári og ein var fullorðin. Þrjár álkur voru krufðar og voru þær, líkt og langvíurnar og stuttnefjurnar, án fituforða og bringan innfallin (4. tafla). Sama á við um tvo haftyrðla og einn him- brima, þ.e. rýrir og enginn firuforði (4. tafla). Umræða Við höfum hér lýst atburðum þar sem um 3900 langvíur og stuttaefjur drápust úr hungri og rak upp á fjörur á rannsóknasvæði á Norð- austurlandi. Tölur sem þessar verða alltaf lágmarksmat.6, 7 Hluti þeirra fugla sem drepast úti á sjó berst aldrei á land, heldur sundrast á hafi úti. Eins tekur aftur út hluta þeirra fugla sem á land berast. Einnig eru þau hræ sem festir í fjörunni for- gengileg og endast takmarkað. Þar sem voru sandfjörur á okkar svæði var greinilegt að bæði aldan og vind- urinn grófu hræ í sand og sumir fuglarnir voru meira og minna á bólakafi í sandi. Sama átti við þar sem víðáttumiklar þanghrannir voru í fjörum; þar grafast hræin í þarabrúk. Máfar og fálkar ganga mjög hart að hræjum og tæta þau jafnvel í sundur. Þar sem bitin og tætt hræ liggja í grjótfjörum bætast marflær við, þannig að fljótlega er lítið eftir af fuglinum annað en beinagrind og hamur. Hrææturnar geta einnig borið hræin í burtu úr fjörunni; fálkar geta t.d. borið hræ drjúga leið áður en þeir setjast til að gera að því, og sama á líklega við um bæði tófu Alopex lagopus og mink Mustela vison. Einnig var auðveldara fyrir talningamenn að koma auga á hræ í sandfjörum samanborið við grjótfjörur. Þessi óvissa við mat á fjölda dauðra fugla á rannsóknasvæðinu verður enn meiri þegar við reynum að áætla hversu mikið í raun og veru féll af svartfuglum á Islandsmiðum í þessum atburðum. Engin leið er að setja fram heildartölu fyrir landið og 122
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.