Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 76

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 76
Náttúruíræðingurinn Fréttir VlLTU VEÐJA Á KLÓNAÐAN HEST? Það hefur vafist fyrir mönnum að klóna hross, en nú virðast vandmál við það vera að leysast. Þegar þetta er skráð, um þjóðhátíðarleytið 2003, skokkar mánaðar- gamalt, klónað múldýrsfolald í Idaho - en múldýr er afkvæmi asna og hryssu. Ein hryssa er komin að kasti með klónað folald sinnar tegundar á ítalíu, og von er á öðru í Texas í nóvember. Eigendur veðhlaupahesta fylgjast af athygli með þessum tilraunum. Að vísu gilda í mörgum virtum veðhlaupum alþjóðlegar reglur, sem banna þátttöku hrossa, er komin eru í heiminn á annan hátt en við eðlilega pörum hests og hryssu, en hér er mikið fé í veði, og kunnugir telja að eftir fimm til átta ár hafi ríkir og valdamiklir veðhlaupahrossaútgerðarmenn fengið reglurnar þannig sveigðar, að þeir geti sett klónaða hesta út á hlaupabrautirnar. Við þetta vinnst það - ef vel tekst til með klónunina - að nákvæmar eftir- myndir frækilegra veðhlaupahesta geta fetað í fótspor erfðagjafa sinna, sem kannski eru löngu dauðir eða að öðrum kosti vanaðir. Ömólfur Thorlacius rakst á petta í pistlinum This Week í New Scientist, 7. júní 2003. Vetni í búri Við Islendingar ætlum okkur stóran hlut í nýtingu vetnis sem lítt mengandi orkugjafa, meðal annars til að knýja bifreiðar, og vissulega stöndum við þar flestum þjóðum framar, þar sem við getum framleitt vetnið án þess að menga gufuhvolfið með gróðurhúsalofti. Flestir tilraunabílar, sem nú ganga fyrir vetni, ýmist með sprengihreyflum eða efnarafölum, flytja orku- gjafann í brúsum, undir meira en 300-földum loftþrýst- ingi. Ekki mega brúsarnir springa, og þeir þurfa því að vera öflugir og að sama skapi þungir - þeir vega 7 til 20 sinnum meir en það vetni sem í þá kemst. „Þetta er aðalvandinn," er haft eftir Maríu Maack hjá fyrirtækinu Islensk nýorka. Tæknimenn víða um heim leita því að nýjum leiðum til að geyma vetni undir hóflegum þrýstingi. Hægt er að binda það við ýmsa málma, en tengslin eru fullsterk, svo háan hita þarf til að rjúfa þau. Örgrannar kolefnisslöngur (carbon nanotubes) eru léttar og hemja meira vetni, en til þessa hefur reynst erfitt að staðla framleiðslu á þeim. Nú eru efnafræðingar við Michiganháskóla að þróa stórsameindir, „málm-lífræn búr" (metal organic frame- works, MOF), þar sem heppileg lífræn efni, úrefni bens- ens, eru skorðuð í málmgrind. Þessi búr skorða vetnið ekki sterkar en svo að það losnar við herbergishita og geymist við hóflegan þrýsting - um tuttugufaldan loftþrýsting, sem er ekki nema tvöfaldur þrýstingurinn í venjulegum vindlingakveikjara. Enn vantar nokkuð upp á að þessi málm-lífrænu búr geti bundið jafnmikið vetni og málmarnir, en frekari þróun gæti breytt því. María Maack og fulltrúi Honda- bílasmiðjunnar, sem framleitt hefur vetnisbíla, binda miklar vonir við þessa þróun á geymslu vetnis við lágan þrýsting. Ömólfur Thorlacius sótti þetta í New Scientist, 24. mai 2003: Fill her up with caged hydrogen eftir Nicola Jones. Er bráðalungnabólgan sjálfsónæmissjúkdómur? Margt er enn óljóst um eðli bráðalungnabólgunnar. Upphaflega var talið að um 4% sjúklinga dæju úr veik- inni. Sú tala er nú á uppleið, og breskur farsóttafræð- ingur, sem kynnt hefur sér gang veikinnar í Hong Kong, telur trúlegt að þegar upp er staðið verði dánartalan á milli 8 og 15 af hundraði. Margt bendir til þess að veikin herji lítt á börn. Að vísu eru tilvikin enn of fá til þess að nokkuð verði fullyrt um þetta, en óstaðf estar skýrslur benda til þess að ekkert af þeim hundruðum sjúklinga sem látist hafa af lungnabólgunni sé barn. Ein tilgáta, sem nýlega var birt í ensku læknariti, Lancet, er sú, að veiran sem slík drepi ekki frumur í lungunum, en hún ráðist á ónæmiskerfi sjúklinga með þeirri afleiðingu að kerfið eyðileggi þessar frumur. Þetta væri þá dæmi um svonefnt sjálfsónæmisviðbragð. Skýringin á því, hve vel börn þola veikina, væri sam- kvæmt þessu að ónæmiskerfi þeirra er enn að þroskast. Annað, sem rennir stoðum undir tilgátuna, er að alnæm- issjúklingar, sem lágu á sömu stofu á kínverskum spítala og menn með bráðalungnabólguna, tóku ekki veikina, og skýringin væri sú að ónæmiskerfi þeirra væri þegar lamað af völdum annarrar veiru. The Economist, 3.-9. maí 2003: Cood times, bad times. Ömólfur Tliorlacius tók saman. 164
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.