Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 40

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 40
Náttúrufræðingurinn Fréttir ...OG EINN EINFALDAN FYRIR FARTOLVUNA I fréttaþætti í alþjóðadagskrá breska ríkisútvarpsins - BBC - að morgni 4. apríl 2004 var getið nýrrar gerðar af efnarafölum („fuel cells"). Efnarafalar breyta efnaorku beint í raforku. Þeirra þekktastir eru vetnisrafalar, sem losa raforku með því að mynda vatn úr vetni og súrefhi. Það setur hagnýtum notum vetnisrafalanna takmörk, til dæmis við að knýja bíla, að í þeim eru hvatar úr rándýru efni, platínu. I maskínum í geimferjum og geimstöðvum, þar sem kostnaður er aukaatriði, nýtast vetnisrafalar vel. I fréttinni í BBC var greint frá lífefnarafölum („bio- fuelcells"), sem framleiða raforku úr lífrænum efnum, meðal annars etanóli (áfengi). I stað platínu eru hvatarn- ir í þessum rafhlöðum prótínefni, ensím. Lífefna- rafalarnir eru ætlaðir fyrir ýmis smátæki, svo sem farsíma og fartölvur, og þeir geta jöfnum höndum sótt orku í viskí, gin eða aðra sterka drykki og í léttvín. Bjór gengur því aðeins að hann sé staðinn og allt loft úr honum. Rafallinn þolir ekki gosið í bjórnum. I fréttaskýringu BBC var bent á það, að ef maður væri á bar að tala í gemsa eða vinna með fartölvu og þessi tól yrðu straumlaus, væri einfalt að fá nýja hleðslu á staðnum. Þessar ágætu barhlöðnu rafhlöður eru enn á tilrauna- stigi. Ekki er til dæmis ljóst hve lengi ensímin í þeim endast, en þær elsru hafa víst verið í notkun í hálft ár án þess að endurnýja þyrfti ensímakerfið. Örnólfur Thorlaáus hleraði þctta í útvarpinu. FRÆNDUR ERU FRÆNDUM VERSTIR Menn óttast nú um afdrif nánustu ættingja okkar í dýra- ríkinu, að simpansar, og þó enn frekar górillur, hverfi brátt úr villtri nátrúru, og eftir verði einungis sýnisgripir í dýragörðum og á verndarsvæðum. Veiðiþjófar fella simpansa og górillur í vestanverðri Mið-Afríku og selja kjötið til matar („bushmeat"). Við það bætist að ebólaveikin, sem herjar jafnt á menn og mann- apa, leggst þungt á górilluapa í afskekktum skógum. Á árunum 1981 til 1983 greindust stórir stofnar mannapa í Gabon, en um aldamótin hafði öpunum fækkað um helming, og mest þar sem þeir höfðu áður verið flestir. „Ef ekki verður tekið með stóraukinni hörku á veiði- þjófnaði má búast við að eftir tíu eða turtugu ár verði einungis eftír í heiminum örfáir einangraðir stofnar af górillum," skrifar Peter Walsh við Princetonháskóla í grein í Nature í upphafi aprílmánaðar. Samt telur Walsh auðveldara að stöðva veiðarnar en ebólaveikina, þar sem enginn veit hvernig veiran gaus upp og breiddist út. Ömólfur Tlwrkcius las þetta í New Scientist, 12. apríl 2003: Great apes plunge towards extinction eftir jejfHecht. HVERNIG BREIDDIST BRÁÐALUNGNABÓLGAN ÚT? Kínversk stjórnvöld hafa með réttu verið sökuð um að leyna umheiminn upplýsingum og falsa síðan tölur um faraldur af illvígri og bráðri sýki í öndunarfærum (HABL, eða heilkenni alvarlegrar bráðalungnabólgu), sem hafi svo orðið til þess að sýkin breiddist mun hraðar og víðar út en orðið hef ði ef heilbrigðisyfirvöld einstakra þjóða og Alþjóðaheilbrigðisstofnun Sameinuðu þjóð- anna, WHO, hefðu frá upphafi vitað hvað var í upp- siglingu. Sjúkdómsins virðist hafa orðið fyrst vart í Guangdong-héraði í Suður-Kfna í nóvember 2003. Samt vöruðu Kfnverjar lækna í eigin landi ekki við honum fyrr en seint í janúar, og læknarnir urðu að fara með upplýsingarnar sem trúnaðarmál, sem þeir máttu til dæmis ekki greina kollegum sínum í Hong Kong frá. I febrúar skráðu Kínverjar svo sjúkdóminn á ProMed, sem er alþjóðleg skrá um sjúkdóma í uppsiglingu, og óskuðu jafnframt aðstoðar WHO, sem sendi hjálparlið, en það fékk ekki að fara lengra en til Beijing og var leynt ýmsum upplýsingum. Það var svo ekki fyrr en snemma í apríl sem lið Sameinuðu þjóðanna fékk að fara til Guangdong, þar sem upptök faraldursins voru og hann herjaði verst. Hvernig barst sjúkdómurinn út úr Kína? Liu Jianlun, 64 ára gamall prófessor í læknisfræði í Guangdong, sem hafði unnið við að halda sýkinni þar í skefjum, ferðaðist í mars sl. til Hong Kong til að sitja brúðkaupsveislu. Þar veiktist hann og hélt rakleitt á spítala og fór fram á að verða settur í sóttkví. Beiðni hans var tekið seint og illa, enda höfðu heilbrigðisyfirvöld í Hong Kong aðeins óljósar fréttir af einhverjum lungnabólgufaraldri í Guangdong. Því fór svo að heilbrigðisstarfsmenn í Hong Kong veiktust, og auk þeirra níu gestir á Metro- pole-hótelinu, á hæðinni þar sem prófessorinn dvaldist, og þeir fluttu veikina til Singapúr, Kanada, Víetnams og til annarra hluta Hong Kong. New Scientist, 12. apríl 2003: Debora Mackenzie. Powerless to stop the spread. Omólfur Thorlaciiís tók saman. 128
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.