Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 77

Náttúrufræðingurinn - 01.10.2004, Blaðsíða 77
Tímarit Hins íslenska náttúrufræðifélags Margrét Hallsdóttir Um steingervingasafn Náttúrufræðistofnunar ÍSLANDS Ein af skyldum Náttúrufræðistofnunar íslands er að halda til haga vísindasöfnum er varða náttúru landsins. Steingervingasafnið er meðal þessara safna og ná rætur þess aftur til daga Náttúrugripasafnsins, sem sett var á fót 1889. Fyrstu gripum þess safns var safnað á síðari hluta 19. aldar. Þar á meðal eru skeljar úr Tjörneslögunum og steingerð laufblöð sem tilheyra Hreðavatnsflórunni. Þegar skólasafn Menntaskólans í Reykjavík var fært árið 1971 til varðveislu á Náttúrufræðistofnun kom í ljós gripur sem safnað hafði verið enn fyrr. Var það skel úr jarðlögum í Grímsnesinu frá síðjökultíma sem Eggert Ólafsson (1726-1768) hafði safnað. Lengst framan af voru allir jarðfræðilegir gripir í einu safni, þar sem berg, steindir og steingervingar mynduðu eitt safn Jarðfræðideildar Náttúrufræðistofn- unar. Árið 1970 voru steingervingar teknir út úr jarðfræðisafninu en þá hafði því verið skipt upp í tvo hluta, steina og steingervinga. Skráning hófst 1973 þegar Sigríður P. Friðriks- dóttir jarðfræðingur kom til starfa á Náttúrufræðistofnun. Steingervingasafnið sem sérstakt safn er því fullra 30 ára um þessar mundir. Samhliða skráningu var gripum endurraðað þannig að auð- veldara væri að nota safnið til rann- sókna. Endurröðun alls safnkostsins var í fyrsta skipti lokið og allt safnið skráð árið 1977. í framhaldi af þeim áfanga voru birt kort og listar yfir alla þekkta fundarstaði skelja frá síðjökultíma og plöntusteingervinga úr jarðlögum frá tertíer og kvarter. w Frá þeim tíma hefur verið reynt að skrá ný aðföng jafnóðum og halda þannig skráningu safnsins í horfinu með dyggri aðstoð nemenda í jarð- og steingervingafræði. Breyting varð á þessu 1998 þegar fjórðungur úr ársverki sérfræðings var eyrna- merktur safnstörfum í þágu stein- gervingasafns. Á þeim tíma sem liðinn er hefur tekist að vinna upp hala nýskráninga og koma öllum safnkosti í gagnagrunn Jarðfræði- sviðs Náttúrufræðistofnunar en tölvuskráning safnsins hófst haustið 1995. Gagnasöfn Náttúrufræðistofnunar um steingervinga Við skráningu er notað gagna- grunnsforritið FileMaker Pro, það sama og steinasafh Náttúrufræði- stofnunar er skráð í.3 Skrár stein- gervingasafnsins eru þrjár: origin- alaskrá, ritaskrá og stefngervinga- skrá. Hér á eftir verður gerð grein fyrir helstu einkennum þessara þriggja skráa eða gagnasafna. Originalaskráin hefur að geyma íslenska steingervinga sem fjallað hefur verið um og birtar myndir af á prenti. I safninu eru nú varðveittir ríflega 500 gripir en 784 skráningar eru komnar. Ástæðan fyrir þessum mismun er sú að gripir sem safnað var og lýst úr leiðöngrum rúss- neskra vísindamanna á 8. áratug síðustu aldar4,5 hafa ekki allir verið afhentir safninu. Ritaskráfn inniheldur bókfræði- legar upplýsingar um rit og ritgerðir þar sem skrifað er um íslenska steingervinga sem hafa borist til safnsins. I dag eru í skránni 35 rit en enn vantar nokkuð upp á að öll sýni íslenskra steingervinga, sem fjallað hefur verið um í prentuðu máli, hafi skilað sér til safnsins. Þannig eru rit um íslenska steingervinga í raun nokkru fleiri en fjöldi skráninga gefur til kynna. Steingervfngaskráin er þriðja og jafnframt stærsta skrá steingervinga- safnsins. Um áramótin 2003/2004 geymdi hún 5542 aðfanganúmer eða færslur. Þar er að ffnna upplýsfngar um alla aðra gripi safnsins en þá sem tilheyra originalasafni, þ.e. bæði innlenda og erlenda stefngervinga og sýni sem tengjast á einn eða annan hátt fornu Iífríki landsins. f síðastnefnda hópnum eru m.a. íslensk sýni þar sem hlutfall kol- efnissamsætnanna 14C/12C hefur verið mælt vegna aldursákvörðunar með geislakolsaðferð. Þau sýni komu frá háskólanum í Uppsölum í árslok 1997 þegar geislakolsaldurs- greiningastofan, sem dr. Ingrid U. Olsson prófessor veitti forstöðu um árabil, var lögð niður. Gripir í stefngervingaskránni eru Náttúrufræðingurinn 72 (3-4), bls. 165-169, 2004 165
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.