Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 28

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 28
3. mynd. Svartrottur, Rattus rattus. Auðveldast er að greina þær frá brúnrottum á því að rófan er lengri en höfuð og bolur. Liturinn er breytilegur; af báðum tegundum þekkjast svört og brún afbrigði (Petsch 1967). tatis, og maclearsrottu, R. macleari. Hvorug hefur sést síðan 1908 og þykir líklegt að sjúkdómar sem aðfluttar svartrottur báru með sér hafi orðið þeim að fjörtjóni. Á móti kemur að margar rottu- tegundir eru eflaust ófundnar. Ýmsar rottur í afskekktum skógum hitabeltis eru afar fágætar. Af harðstjórarottu, Rattus tyrannus, hefur aðeins fundist eitt kvikindi, tekið á einni Filippseyja, Ticaoeyju. Verður að teljast fullvíst að margar tegundir slíkra óbyggðabúa leynist okkur. Hér skal bent á einkenni sem rottur deila með öðrum nagdýrum. Nagdýr hafa sérkennilegar framtennur, nag- tennur, tvær að ofan og tvær að neðan. Þær eru rótopnar, þ.e. tann- kvikan nær inn úr rótinni og tennurnar vaxa ævilangt. Á framhliðinni er afar harður glerungur og þar fyrir aftan tannbein sem slitnar örar svo að glerungurinn myndar mjög hvassa bitegg. Dýrin brýna tennurnar með því að naga allt sem að kjafti kemur. Ef rotta eða annað nagdýr kemst ekki um nokkurt skeið í eitthvað hart til að naga vaxa nagtennurnar úr hófi og skepnan afskræmist. Augntennur eru engar en aftan við nagtennurnar er breitt skarð í tanngarðinn. Svo taka við jaxlarnir. Nagdýr geta skorðað neðri kjálkana á tvo vegu. f aftari stöðunni koma jaxlarnir í efri og neðri kjálkum saman en nagtennurnar skarast. Þegar munnur- inn er opnaður frekar og kjálkunum ýtt fram mætast nagtennurnar en jaxlarnir snertast ekki. Nú víkur sögu að rottunum sem dyggast hafa fylgt mönnum um nær allan heim, svartrottu og brúnrottu. Svartrotta, Rattus rattus, er um 17-19 cm að lengd auk 20-23 cm hala. Hún vegur 145-215 g, venjulega dökk- grá að ofan og ljósari á kvið en litur- inn er talsvert breytilegur (3. mynd). Hún mun upprunnin á meginlandi Suðaustur-Asíu, trúlega í Malasíu. Þaðan hefur hún breiðst með mönnum til allra heimsálfa nema Suðurskauts- lands. Sumir dýrafræðingar telja að svart- rotta hafi verið í Evrópu frá lokum jökultíma. Aðrir hallast að því að 140
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.