Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 66

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 66
Hitastigsháð samsætuhvörf milli um- myndunarsteinda (kvars, kalsíts, feld- spata) og vökva eru hér notuð til að meta hitastig í jarðhitakerfunum í Kröflu og á Reykjanesi. Bæði kerfin eru svonefnd háhitakerfi og sömu tegundir ummyndunarsteinda finnast í þeim báðum, þótt jarðhitavökvi Reykjaneskerfisins sé sjór að uppruna en staðarúrkoma leiki um Kröflukerfið (Árný E. Sveinbjörnsdóttir 1992). Birtar eru niðurstöður mælinga á súrefnishlutfalli í yfirborðsbergi, borholusvarfi og ummyndunarsteindum á mismunandi dýpi, auk mælinga á borholuvökva Kröflukerfisins. Út frá þessum mælingum eru dregnar álykt- anir um jafnvægisástand kerfanna og breytingar á því með tíma og einnig hlutfall milli bergs og vökva í jarð- hitakerfunum. I Kröflukerfinu má segja að jafnvægi ríki milli súrefnissamsæta kvars, kalsíts og jarðhitavökva. A u.þ.b. 900 m dýpi koma þó fram vísbendingar um ójafn- vægi, sem senniJegast tengjast skilum á milli efri og neðri hluta kerfisins í Leirbotnum. Hlutfall milli bergs og vökva í jarðhitakerfi er mjög háð mati á upphafssamsætugildi vökvans. I Kröflukerfinu reiknast hlutfallið allt frá 100 og niður í 20. Þetta sýnir að einungis er hægt að nýta samsætu- mælingar til mjög grófs mats á þessu hlutfalli. Á Reykjanesi virðist kalsít vera í jafnvægi sem stendur, en kvars í ójafnvægi. Kvars er þekkt fyrir að svara ekki breytingum við T<600°C heldur geyma í sér upplýsingar um myndunaraðstæður. I greininni eru leiddar líkur að því að þetta ójafnvægi stafi af því að þegar kvarsið mynd- aðist hafi jarðhitavökvinn verið snauðari en nú af þungum samsætum. Samsætustyrkur ummyndaðs bergs á Reykjanesi er í samræmi við þessa niðurstöðu. Ofangreind túlkun á samsætustyrk kvars og ummyndaðs bergs á Reykjanesi, þ.e. að mis- munandi vatn hafi leikið um kerfið á mismunandi tímum veldur því að ómögulegt er að meta hlutfallið milli bergs og vökva í kerfinu með sam- sætumælingum. HEIMILDIR Aston, F.W. 1919. A positive ray spectro- graph. Philosophical Magazine 38. 709- 715. Arný Erla Sveinbjörnsdóttir 1983. Hydro- thermal metamorphism and rock water interactions in the Krafla and Reykjanes geothermal fields, Iceland. Ph.D.- ritgerð, University of East Anglia, Nor- wich, England. 282 bls. Árný Erla Sveinbjörnsdóttir 1988a. Sam- sætumælingar á jarðhitavatni úr Mos- fellssveit. RH-10-88, 20 bls. Árný Erla Sveinbjörnsdóttir 1988b. Sam- sætumælingar á jarðhitavatni úr bor- holum á Nesjavöllum og Kolviðarhóli. _ RH-16-88, 28 bls. Árný Erla Sveinbjörnsdóttir 1992. Com- position of geothermal minerals from saline and dilute fluids - Krafla and Reykjanes, Iceland. Lithos 27. 301-315. Arný Erla Sveinbjörnsdóttir, M.L. Cole- man & B.W.D. Yardley 1986. Origin and history of hydrothermal fluids of the Reykjanes and Krafla geothermal fields, Iceland. A stable isotope study. Conlrib. Mineral. Petrol. 94. 99-109. Blattner, P. 1975. Oxygen isotope compo- sition of fissure grown quartz, adularia and calcite from Broadlands geothermal field, New Zealand. Am. J. Sci. 275. 785-800. Bragi Arnason 1976. Groundwater systems in Iceland traced by deuterium. Vísinda- félag Islendinga, Rit 42. 236 bls. Bragi Arnason 1977. Hydrothermal sys- tems in Iceland traced by deuterium. Geothermics 5. 125-151. Bragi Árnason & Jens Tómasson 1970. Deuterium and chloride in geothermal studies in lceland. Geothermics, special issue 2. 1405-1415. Clayton, R.N., L.J.P. Muffler & D.E. 178
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.