Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 42

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 42
stendur eftir og að hún varð til vegna gas- og gufuuppstreymis gegnum hraun- ið. Innarlega í Skælingum, sem eru milli Skaftár og Eldgjár, rétt vestan við gangnamannkofa sem þar er, virðist sams konar myndun vera. Þar hefur hraun runnið inn í dálítið vik eða hvamm og þar orðið til hrauntjörn, sem síðar tæmdist. Við vorum þarna á ferð seint á hausti og síðla dags og höfðum ekki tíma til athugana, en útlit svæðisins segir sitt. RABB OG NIDURSTÖÐUR Af þeirri upptalningu sem hér hefur verið gerð verður niðurstaðan sú að gervigígir, hraunborgir og sappar séu greinar á sama meiði. En hver er megin- orsök svo mismunandi útlits þótt skilyrði sýnist hin sömu? Ekki verður hér reynt að svara því. Mesta gervígígasvæði landsins, Landbrotshólar, virðist mynd- að þar sem hraun rann yfir votlendi, væntanlega með árkvíslum og lónum (Jón Jónsson 1958, 1990). í gjallinu í Rauðhólum við Reykjavík hafa fundist stykki af kísilgúr. Borun þar sýnir að vatnið sem Leitahraun þar rann út í var ekki djúpt. Mývatn virðist aldrei hafa verið djúpt. Austan við Herdísarvík hefur hraun runnið út í sjó og þannig endar Ögmundarhraun. Á hvorugum staðnum hafa gervigígir myndast heldur hefur hraunið runnið í lokuðum rásum eftir að í sjóinn kom. Hvernig svo rásirnar enda sést ekki. I Litluborgum eru gjall-gervigígir og hraunborgir hlið við hlið. Næsta ljóst er að það sem veldur því að hraunborgir, súlurnar, stromparnir, eða hvað sem maður vill nefna það, standa eftir þegar hrauntjörn tæmist eða í henni lækkar er að hraunið hefur náð að kólna nægilega mikið kringum lóðréttar gufurásir gegnum hraunmassann til þess að þær stóðu eftir þegar tjörnin tæmdist. HEIMILDIR Árni Einarsson 1991. Lífríki í 2000 ár. í Náttúra Mývatns (ritstj. Arnþór Garð- arsson og Arni Einarsson). Hið íslenska náttúrufrœðifélag. 331-333. Barth, T.F.W. 1942. Craters and fissure eruptions at Myvatn in Iceland. Norsk Geograflsk Tidsskrift B IX. H.2. 58-61. Bemmelen, R.W. van & M.G. Rutten 1955. Tablemountains of Northern Iceland. Leiden. E.J. Brill. 83-85. Hustedt, F. 1930. Siisswasserflora Mittel- europas. Jena. Verlag von Custav Fischer. 440 bls. Jón Jónsson 1958. Landbrotshraunið. Náttúrufrœðingurinn 28. 90-96. Jón Jónsson 1972. Grágrýtið. Náttúru- fræðingurinn 42. 21-30. Jón Jónsson 1983. Dalur eldanna. Árbók 1983. Ferðafélag ísland. Bls. 128. Jón Jónsson 1990. Fróðleg jarðlög í gervigíg. Náttúrufrœðingurinn 60. 69- 73. Kristján Sæmundsson 1991. Jarðfræði Kröflukerfisins. f Náttúra Mývatns (ritstj. Arnþór Garðarsson og Árni Einarsson). Hið íslenska náttúrufræði- félag. 80-81. Nielsen, N. 1927. Vulkanismus am Hvítár- vatn und Hofsjökull. Medd. fra Dansk geol. Forening. Bd.7. K$benhavn. 118- 120. Rittmann, A. 1944. Vulcani. Attivita e Genesi. Napoli. E.P.S.A. Editrice poli- tecnica S.A. Bls. 122. Sapper, K. 1908. Uber einige islandische Vulkanspalten und Vulkanreihen. Neues Jahrb. f. Mineralogie, Geologie und Palaontologie. Beil. B. XXVI Stuttgart. Schweizerbart. Verlag. 18-19. Sigurður Þórarinsson 1951. Laxárgljúfur and Laxárhraun. Geogr. Annaler H.l-2 Stockholm. 154
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.