Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 95

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 95
Hass og marjúana hafa ýmsa lyfja- verkun - draga til dæmis úr augnþrýstingi í glákusjúklingum, halda í skefjum ógleði af völdum krabbameinslyfja og örva matarlyst alnæmissjúklinga. En aukaverk- anir kannabisefnanna eru svo skaðlegar að þau eru sjaldan notuð. Nú binda menn vonir við að rannsóknir á kannabis- nemum í heila og náttúrlegum boðefnum eins og anandamíði geri mönnum kleift að framleiða lyf með lækningarmætti kannabisefnanna án aukaverkananna. Miðunarkerfi vísar blindum veg „Hnattmiðunarkerfið" Global Position- ing System, eða GPS, nolar gervitungl með nákvæmum atómklukkum til að staðsetja hluti á jörðu niðri með nokkurra metra eða tuga metra ná- kvæmni. Vinna að kerfinu hófst fyrir tveimur áratugum og það var tekið í notkun árið 1978. Þá náði það aðeins til hluta jarðar en eftir því sem gervi- tunglunum fjölgaði stækkaði sviðið. I sumar var kerfið fullbúið, þegar tuttug- asta og fjórða og síðasta gervitunglinu var skotið á loft. Það spannar nú alla jörðina. GPS er í eigu bandaríska varnar- málaráðuneytisins og frumhlutverk þess er hernaðarlegt, enda var því mjög beitt í Flóabardaga hinum síðari. Samt geta aðrir nýtt sér kerfíð með fremur ódýrum tækjabúnaði á jörðu. Hluti kerfisins er þó lokaður öðrum en eigendum þess sem geta miðað því af enn meiri nákvæmni en hér hefur verið greint frá. Kanadískur verkfræðinemi, Charles La Pierre, hefur hannað viðlæki sem auð- veldar blindum mönnum og sjónskertum að rata f borgum. Sjálfur er La Pierre sjónskertur og getur ekki lesið götunöfn á skiltum. Hann kortlagði 20 hektara svæði í Ottawaborg með hjálp GPS- kerfisins og skráði hnitin í gagnagrunn. Þegar notandi þrýstir á hnapp tilkynnir talgervill honum á hvaða götu eða götu- horni hann sé staddur. Frumgerð tækisins vó 11 kíló en La Pierre hefur nú fengið styrk til að hanna endurbætta gerð sem verður á slærð við vasadiskó, innan við eitt kg og með heyrnartólum í stað hátalarans í upphaflega tækinu. Fyrstu reiðhestarnir Menn hafa veitt villihesta á sléttum Evrópu og Asíu allt frá því á ísöld. Villtum hestum í Evrópu var útrýmt seint á 19. öld en þeir hjara enn á þurrgresjum í Asíu. Til skamms tíma var talið að hestar hefðu fyrst verið tamdir á sléttum Mið-Asíu um hálfu öðru árþúsundi f.Kr. Nú er ljóst að hrossaræktin er mun eldri. Villihestar lifa í tvenns konar félags- heildum. Annars vegar eru stóð, hryssur, tryppi og folöld undir forystu eins stóðhests, hins vegar flokkar fola sem flakka um hryssulausir. Vegir folanna eru órannsakanlegir en stóðin fara troðnar slóðir. Veiðimenn hafa því einkum náð að fella hryssur og ófullvaxin afkvæmi þeirra. Eftir að menn fóru að ala hesta má búast við að þeir hafi valið til slátrunar talsvert af ungum folum sem í senn voru óstýrilátir og óþarfir til að halda við stofninum. í Úkraínu hafa fundist 6000 ára gömul merki um landbúnað. Menningarskeiðið, sem er frá bronsöld, er kennt við Sredni Stog, eyju úti í Dnjeprfljóti, en leifarnar voru flestar grafnar upp í Dereivka, þoipi við vesturbakka Dnjepr 250 km sunnan við Kíev. Hlutfall hrossabeina í matar- leifum er óvenjuhátt. Kynjahlutfallið og aldur dýranna bendir til þess að þau hafi verið alin fremur en veidd, auk þess sem leifar hrossa hafa fundist á svæðum þar sem villihestar hafa tæpast þrifist. Þetta eru elstu merki um hrossaeldi sem fundist hafa. Ljóst er að hestarnir voru aldir til slátrunar. En voru þeir líka lamdir? í Dereivka fannst höfuð og framfótur af sex eða sjö ára stóðhesti og benda 207
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.