Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 101

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 101
<H 5. mynd. Jarðlagasnið á Suðurnesi yst á Sel- tjarnarnesi. 1) Stórgrýti. 2) Jökulbergslög með skeljum. 3) Grágrýti. Geological section from Seltjarnarnes. 1) Boul- ders. 2) Till layers with shells. 3) Olivin basalt. förum í setinu þar sem skeljarnar eru horfnar með öllu. Ruðningurinn er eftir jökul sem gengið hefur yfir Reykjavíkursvæðið og Viðeyjarsund. Hann hefur gengið út yfir sjávarset með skeljum í, plægt það upp og smurt því upp að grágrýtinu á Vestur- ey. Skeljarnar eru 11.335+120 C-14 ára og því frá alleröd-hlýindastiginu. Greiningin sýnir að á alleröd hefur verið auður sjór á Viðeyjarsundi og í honum ólu samlokur aldur sinn. En áður en ísöld lauk gekk skriðjökull yfir svæðið, kaffærði Viðey og teygði sig út í Faxaflóa. KÓPAVOGUR Út með norðurströnd Kópavogs, innarlega úr voginum og nokkur hundruð metra út, sér í setlög sem minna um margt á Fossvogslögin. Botnlög setsins sjást ekki, en það neðsta sem til sést er lagskiptur siltsteinn með skeljum, 2-4 m þykkur. Á nokkrum stöðum ber setið þess merki að jökull hefur gengið yfir það. Setið er annars þakið óreglulega lag- skiptu straumvatnaseti úr lausri möl, sandi og silti. Fast innan við það er jökulgarður. Á honum eru tóftir gömlu þingbúðanna á Kópavogsþingi og minnisvarðinn um einveldishyllinguna 1662. Skeljarnar eru í lífsstellingum í setinu en erfitt er að ná þeim heilum því þær eru þunnar og brotgjarnar. Tegundirnar sem þarna sjást eru rataskel og hallloka. Sýni var tekið 1-2 m y.s., neðarlega í sjávarsetinu undir hólnum utan við þingstaðinn gamla (4. mynd). Því hafði verið spáð að setið væri frá alleröd (Árni Hjartarson 1989), sem og kom í Ijós. Aldurinn reyndist 11.225+100 C-14 ár. Á þessum slóðum má sjá fleiri jökul- garða, t.d. á Arnarnesi. Greiningin sýnir að á alleröd stóð sjór hærra við Kópavog en hann gerir í dag. Þar döfn- uðu samlokur á leirbotni. Eftir 11.225 BP gekk jökull út í voginn og teygði sig til hafs. Þegar hann hörfaði á ný ruddi hann upp görðunum fyrír botni Kópavogs í skammvinnum framrásar- stigum. SELTJARNARNES í grein sinni um Fossvogslögin frá 1904 minnist Helgi Pjeturss á jökul- bergslög á Suðurnesi, yst á Seltjarnar- nesi (5. mynd). Lög þessi sjást við ströndina vestan á nesinu þar sem gamalt skotbyrgi frá stríðsárunum stendur. Aldan er hægt og hægt að sverfa þau niður og nagar nú undir- stöður byrgisins. Jökulbergið í fjör- unni hvílir á jökulrákuðu Reykjavíkur- grágrýti. Við fyrstu sýn gæti manni virst sem þarna væru tvö samlæg jökul- bergslög, aðskilin af roffleti, og þannig 213
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.