Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 103

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 103
7. mynd. Jarðlagaskipan á Kjalarnesi. 1) Armöl. 2) Jökulruðningur með skeljum. 3) Strandset með skeljum. 4) Lagskiptur fínsandur og méla. 5) Arkvartert basalt. Geologi- cal section from Kjalarnes. 1) Fluvial sediments. 2) Moraine with shells. 3) Littoral sedi- ments with shells. 4) Sand and silt layers. 5) Lower Pleisto- cene basalt. ingarnar frá Kópavogi og Suðurnesi staðfesta það sem aldursgreiningarnar á Fossvogssetinu gáfu raunar sterka vísbendingu um, að Álftanesgarðurinn sé frá lokum yngra-dryas eða pre- boreal. Álftanesgarðurinn markar ekki ystu stöðu Suðvesturlandsjökulsins á yngra-dryas. Jökulruðningurinn á Foss- vogssetinu við Skerjafjörð og aldurs- greiningarnar frá Suðurnesi Seltjarnar- ness sýna að jökullinn hefur náð mun lengra út á yngra-dryas. Ystu mörk hans eru óþekkt enn sem komið er en vafalaust liggja þau nokkuð undan landi á botni Faxaflóa. Engar lífrænar leifar hafa fundist í Álftanesgarði og bein aldursgreining á honum er ekki fyrir hendi. Aldurinn liggur þó á bilinu 9.500-10.200 BP. Hugsanlega er hann á sama aldri og Búðaröðin á Suður- landi, 9.700 BP (Árni Hjartarson og Ólafur Ingólfsson 1988). KJALARNES Til að fá gleggri hugmyndir um ystu legu jökuljaðarsins í sunnanverðum Faxaflóa á yngra-dryas voru sýnin frá Kjalarnesi tekin. Hugsanlegt þótti að þar hefði verið autt svæði milli Suðvesturlandsjökuls, sem kaffærði Reykjavík, og Hvalfjarðarjökuls. Innan frá Kiðafellsmelum í Hval- firði og út á Kjalarnes eru víða þykk setlög við ströndina. Lög þessi eru úr sjávarseti og jökulruðningi og í þeim er víða mikið af skeljum. Sjávar- bakkarnir eru 10-20 m háir á þessum slóðum. Sjór gengur á ströndina svo opnur eru góðar. Skeljunum var safnað eins utarlega og kostur var, en það er úr svonefndum Brekkubökkum um 1 km suðvestan við bæinn Bakka. Þar rennur lækur til sjávar í grónu gili sem sker sundur syðsta hluta bakkanna. Sitt hvorum megin lækjarins eru setlög af ólíkum uppruna (7. mynd). Norðan lækjarins er þykkur ólagskiptur jökul- ruðningur með miklu af upphrærðu sjávarseti. Lagið er um 15 m þykkt og myndað af jökli sem skriðið hefur úr Hvalfirði. Engir endagarðar eru sjáan- legir á þessum slóðum og líklega er hér að mestu um botnruðning að ræða. Skeljasýni var tekið 2,5 m ofan við fjöruna þar sem nýlega hafði hrunið úr bökkunum. Skeljarnar voru því nýkomnar fram í dagsljósið. Aldursgreining gaf 12.005±130 BP. Greiningin sýnir að á bölling var mynni Hvalfjarðar jökullaust en eftir það gekk jökull út úr fjarðarkjaftinum. Sunnan við lækinn eru 12-14 m háir sjávarbakkar. Lagskiptingin þar er allt önnur en norðan lækjarins. Þarna vottar hvergi fyrir jökulruðningi. 215
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.