Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 104

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1993, Blaðsíða 104
12500 -ÁrBP _^-"^o 12000 bölling 0 e-dryas 11500 11000 ,_-'' ^^~~^~^ 0 ^^~ o b ° oS B allerðd 10500 ~- ^^^^^ 0 0 10000 y-dryas 9500 1 1 1 0 1 álftanesframrás km i i 1 — «£—-i l 10 15 20 25 30 35 40 8. mynd. Tíma-lengdar línurit. Gangur jökla á Reykjavíkursvæði í ísaldarlok. Örvarnar sýna hvernig jökullinn hefur hörfað og gengið fram á víxl. Hringarnir sýna aldursgreind sýni. Time distance diagram. Late Pleistocene glacier fluctuations in the Reykjavík area. The circles indicate the C-14 dates. Neðst eru þykk siltlög sem ganga yfir í sand og möl efst. Skeljar finnast nánast eingöngu í 20 cm þykku lagi ofarlega í bökkunum en þar er líka urmull af þeim. Þær liggja í sandi með steinvölum en mynda sjálfar meirihluta efnismagnsins. Tegundir eru margar. Aldursgreiningin gaf 10.565+130 og 10.245±150 BP. Skeljasamfélag þetta er sem sagt frá miðri yngra-dryas tíð. Aðstæður benda til að svæðið hafi verið jökulvana allt það tímabil. Þessar niðurstöður eru í góðu samræmi við hugmyndir Ólafs Ing- ólfssonar (1988) um sögu ísaldarloka í Hvalfirði. Hann gerir ráð fyrir að á eldra-dryas hafi Hvalfjörður verið fullur af jökulís og að jökullinn hafi teygt sig út með Akrafjalli og jafnvel út fyrir Akranes. Jökulframrásina nefnir hann Skipanesstig. Þá stóð sjór 80-90 m hærra en hann gerir í dag. Eftir þetta hörfaði jökull inn fjörð en gekk svo fram á yngra-dryas og náði þá út að bænum Hólabrú undir Akrafjalli og út undir Tíðaskarð sunnan fjarðar. Jökulruðningurinn í Brekkubökkum er líklega frá eldra-dryas. Að vísu segir aldursgreiningin aðeins til um há- marksaldur jökulframrásarinnar, en ef skilningur Ólafs er réttur er jökul- ruðningurinn fremur frá Skipanesstigi (eldra-dryas) en Skorrholtsstigi (yngra- dryas). Yngri greiningin styður það og bendir til að Kjalarnes hafi verið jökullaust á yngra-dryas og að ystu mörk Suðvesturlandsjökulsins á yngra- dryas hafi verið í Faxaflóa, út af Seltjarnarnesi en innan Kjalarness. Aldur á bilinu 10.200-10.700 C-14 ár er fátíður á íslenskum skeljasýnum. Á þessu tímabili var yngra-dryas kuldakastið í hámarki. Þá er líklegt að jökull hafi legið yfir landinu öllu og fyllt firði og flóa og staðið öllu skel- dýralífi þar fyrir þrifum (Árni Hjartar- son 1991 b). Gera má ráð fyrir að múlar og annes hafi staðið út undan jöklinum og á slíkum slöðum ættu því að finnast skeljar frá þessu tímabili. 216
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.