Andvari

Ukioqatigiit

Andvari - 01.01.1977, Qupperneq 105

Andvari - 01.01.1977, Qupperneq 105
ANDVARI KENNIDÓMSINS SPEGILL 103 Nold og Bruunsmann, eins og hinum gömlu höfuðverkum þeirra Buxtorfsfeðga í Basel, sem voru nýmæli á háskólaárum hans um 1640. 1 þessari ritgerð er rétt að geta aðeins um föstuprédikanir þær, sem hann samdi veturinn 1684, en einmitt þá er líklegt, að ungi frændinn hafi verið staddur í Selárdal. Þessar prédikanir eru byggðar upp á klassískan prédikunar- máta, þ. e. með formála og útleggingu. Formálinn er mjög oft táknræn (al- legórisk) útlegging á textum Gamla testamentisins, sem heimfærðir eru til efnisins, sem rætt er um í meginmáli. Formálinn fyrir fyrstu prédikuninni er gullfalleg allegóría um sjófugla, þ. e. sálirnar, sem sveima kringum eyjarnar, þ. e. fjallið helga, Olíufjallið eða Golgata, og verpa í eyjarnar ungum sínum, þ. e. bænarandvörpum. Líking þessi er í 'höndum séra Páls gullfallegt lista- verk, sem ég veit ekki, hvort á neinn sinn líka í íslenzkum bókmenntum. Þegar séra Páli tekst upp í prédikun, er hann stuttorður og mælir nánast í orðskviðum. Biblíutilvitnanir hans, sem eru margar, eru í þýðingu hans sjálfs. Hinar gullvægu fyrirmyndir hans í ræðulist eru grísku kirkjufeðurnir á 4. öld, einkum skólabræðurnir Gregoríus Nazíanzenus og Basilíus. Af yngri mönn- um má helzt nefna Dr. Heinrich Muller í Rostock (1631-1675), en bók hans „Geistliche Erquickstunden", Rost. 1664, er meginefnið í riti séra Páls um prest og prédikun. Bók Múllers er til í handriti á Landsbókasafni í íslenzkri þýðingu Sigurðar Jónssonar lögmanns í Einarsnesi, og er þýÖingin sögð gerð 1674. Þessir höfundar, sem séra Páll notar mikið, eru fyrirmyndir annarra prédikara um einfaldleika og skáldleika í framsetningu. Leiðbeiningar Múllers, sem séra Páll nefnir „D. Mollerus" (og má ekki rugla saman við séra Martein Mollerus í Görlitz, sem var mikill áhrifamaður á íslenzkt kristnilíf á fyrri hluta 17. aldar), eru enn í dag taldar til fyrirmyndar góðum kennimönnum, þrátt fyrir að þær séu skrifaðar um 1660. Bók hans nefnist á íslenzku: „Andlegir spörunartímar." Samkvæmt upplýsingum Jóns Þorkelssonar skólameistara hefur það verið talið eftirsóknarvert fyrir ungan mann að alast upp hjá þessum hálærða vestfirzka klerki. Nú stóð þannig á, að lögum samkvæmt mátti ekki vígja Jón Vidalín til prests, fyrr en hann yrði 25 ára, en þegar hann lauk skóla- námi í Skálholti, var hann 16 ára. Llólabiskupsdæmi hafði nú í 90 ár búið við reglugerð um djáknaskyldu fyrir útskrifaða skólapilta. Sambærileg reglugerð var ekki fyrir hendi í Skálholtsbiskupsdæmi á þessum árum, og þurfti því að fara aðrar leiðir til að mennta þá skólapilta í prestlegum fræðum, sem urðu að vera á landinu að loknu námi í dómskólanum. Möguleikar Jóns Vídalíns voru í þessu tilliti ríkulegir, þar sem að honum stóð hinn mikli frændgarður Vídalína, og meðal þeirra var séra Páll Björnsson í Selárdal fremstur að lær-
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156

x

Andvari

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.