Vaki - 01.09.1953, Page 47

komið 'hefur út um þetta efni, gerir ráð
fyrir indó-evrópskum uppruna goðsögu-
legum. Aftur á móti eru allir fræði-
menn sammála um það að keltnesk lönd
eru ekki fæðingarland gral-bálksins,
heldur sé hann þáttur í erfð sem Keltar
hlutu sjálfir eða fluttu með sér frá öðr-
um þjóðum.
Við rannsóknir mínar á Beowulfs-
kvæðinu fornenska tók ég iðulega eftir
nánum skyldleika með uppistöðu kvæðis-
ins og gral-bálkinum. Og það var ekki
allsjaldan að ég skráði hjá mér hlið-
stæður sem ég fann með þessum bálki
og ýmsum goða- og helgisögnum Eddu-
kvæðanna, Islendingasagnanna og loks
Danasögu Saxós. Það er ætlun mín að
verja þessari grein til að sýna þennan
skyldleika, þessar hliðstæður og um leið
hversu nota má norrænar heimildir til
þess að vinna að kenningu um uppruna
gral-stefsins.
Orðið „gral“ (grail, graal) er senni-
lega leitt af lat. cratalis: grunn skál.
Misskilningur fræðimanna á þessu at-
riði hefur valdið miklum ruglingi. Efni
kviðunnar frönsku er í stuttu máli eftir-
farandi:
Hetjan unga Perceval hefur verið
alinn upp af ekkjunni móður sinni án
þess að kunna hið minnsta til vopna-
burðar; hann er af háum stigum og ná-
kominn Artliúr konungi. Hann er ein-
feldningur alla rás sögunnar og það er
ástæðan til þess að hann verður sigur-
sæll. Hann heldur til hirðarinnar gegn
vilja móður sinnar til þess að láta slá
sig til riddara og lýsa frændsemi við
Arthúr konung. Konungur tekur honum
vel, en á sömu stund lýsir dularfull rödd
því að land hins ríka fiski-konungs hafi
fallið í auðn og verði ekki borgið nema
af bezta riddara heims. Þetta er sam-
kvæmt franskri hefð bölvun sem hefur
lostið landið vegna þess að Perceval
hefur sezt á „le siége périlleux“; reynd-
ar hefur konungsríki fiski-konungsins
lengi verið Auða landið. Hin hrópandi
rödd var rödd jarðarinnar er talaði
gegnum ,,le siége“, örlagastein írsku,
skozku og ensku krýningarhefðarinnar,
og birti að Perceval var riddarinn er
bjarga skyldi Auða landinu.
Perceval og riddarar hans leggja af
stað, og koma um síðir að fljóti nokkru
þar sem maður er að veiðum á báti. Sá
vísar honum leið til gral-hallarinnar.
Þetta er fiski-konungurinn, enda þótt
hetjan þekki hann ekki. Perceval er vel
tekið við hirðina, en þar ræður örvænt-
ing ríkjum; konungurinn hefur hlotið
hættulegt sár í lærið — með því er
raunar átt við kynferðilegt vanmætti.
Og faðir hans er fjörgamall maður sem
heldur lífi á dularfullan hátt með því að
matast úr gralnum. Hetjunni er búin
stórfengleg veizla. Síðan fara fram und-
arlegir siðir: Gralinn er borinn þvert
um salinn í meyjarhöndum, en á undan
meynni fer þjónn með spjót það sem er
eilíflega vott af dreyra. Perceval þegir,
furðu lostinn. Og næsta dag sér hann
ekki nokkurn mann í höllinni og verður
að ríða á braut fylgdarlaus. Þegar hann
er kominn út fyrir höllina verður á
vegi hans kerling forljót er ásakar hann
fyrir að spyrja ekki hinna nauðsynlegu
spurninga um gralinn. Hugsunarleysi
hans hefur valdið því að þjáningar Auða
landsins hafa vaxið. Hann verður því að
taka upp að nýju leitina að gralnum.
Hetjan ratar í ýmsar mannraunir er
ekki koma höfuðefninu við og snýr að
lokum aftur til gral-hallarinnar. Helgi-
siðirnir eru endurteknir og Perceval
spyr nú réttrar spurningar: „Hverjum
þjónar gralinn?“ landið verður frjósamt
TlMARITIÐ VAKI
45