Vaki - 01.09.1953, Page 72

það, að þeim beri að sjá um fórn þjóðarinnar
til skáldsins: Byggingu Hallgrímskirkju.
Við þekkjum verk þeirra vel, svo að þess
vegna er ekki hægt að segja, að við séum með
fordóma gegn þeim. Um þann fyrri skal ekki
frekar rætt, nema að því leyti, að hann virðist
enn sem fyrr vera manna harðvitugastur, ekki sízt
í þessu máli. Það væri í sjálfu sér ekkert athuga-
vert við það, að gamlir menn, sem að mestu
hafa lokið ævistarfi sínu, bauki við það í ell-
inni að koma upp einni kirkju, en þegar forskrift
hennar er svo slæm, sem raun ber vitni, neyð-
umst við til að mótmæla.
Sá síðarnefndi er þekktur okkur af margm
ára samvistum við verk hans. Hann á hér hús
á öðru hverju horni. Við unga fólkið getum
sagt, að við séum alin upp með þeim, eins og
það gamla með Passíusálmunum, og getum því
trútt um talað. Okkur finnst hann hafa þegar
fleiri minnismerki úr grjóti og steypu en Hall-
grím sáluga getur nokkurn tíma dreymt um að fá.
Okkur þykir nóg um, af meðaumkun, en þó
einkum af skömm. Það þýðir því ekkert að
segja við okkur, að í kirkjudrögum hans sé ein-
hverrar breytingar að vænta, sérstaklega þar
sem við i þokkabót vitum hvernig þau eru.
Við sem í sumra augum höfum óeðlilega mik-
ið sjálfstraust 1 þessum efnum, álitum það auð-
reiknað dæmi, að Hallgrímskirkja, eins og hún
liggur fyrir til smíðar, sé vægast sagt slæmt,
ósmekklegt, ófagurt verk.
Væri hin svo mjög rómaða lýðræðisaðferð notuð
og almenningur spurður álits hér um, er ég
einnig hræddur um að atkvæðamunur yrði tölu-
verður. Væru hinir, sem hugsa yfir meðallag
um stærð og form, spurðir, versnar fyrst.
Eg vildi því sega í nafni þeirra: Hættið við
þessa fyrirmynd. Ef þið í alvöru eruð að hugsa
um að minnast skáldsins, um leið og þið byggið
yíir söfnuð ykkar, þá umfram allt farið var-
lega og hugsið um spurningar okkar og svör og
hleypið ekki geðofsa eða stífni í málið og segið:
Það stendur aldrei á ykkur að vera á móti kirkju,
ótætin ykkar og guðlausar sálir. Ef við höldum
ekki áfram nú, þá fáum við aldrei kirkju okkar.
En sjálfra ykkar vegna, berið ekki þessa ókristi-
legu mótbáru fram: Við fáum ekki aftur teikn-
ingu af kirkjunni fyrir ekki neitt.
Því er þá til að svara, að telja má víst, að
margir hinna ungu byggingarmeistara myndu
teikna fyrir ykkur drög að nýju og hæfu guðs-
húsi og það fyrir ekki neitt, væri það ekki nema
til þess að forða ykkur og okkur öllum frá þeirri
hneisu að horfa upp á það ferlíki, sem í smíð-
um er.
llörður Ágústsson.
Fréttir úr myndlistarheiminum.
Nýr útvarpsþáttur.
Sú nýbreytni var tekin upp í vetur að hafa
sérstakan myndlistarþátt á dagskrá Ríkisútvarps-
ins. Það er plagsiður í þessu landi að gagn-
rýna útvarpið. Vaki vildi brjóta einu sinni þessa
reglu og óska ráðamönnum dagskrár og Hjör-
leifi Sigurðssyni listmálara, sem annaðist þátt-
inn, til hamingju með nýbreytni þessa. Vaki
óskar þess ennfremur, að þátturinn verði tek-
inn upp aftur í byrjun næsta vetrar og þá
skipaður betri tími en áður.
Frá París:
RitaS í tilefni kúbistasýningar.
Merkust sýning þar í vetur er eflaust yfir-
litssýning á verkum kúbistanna, sem haldin var
fyrri part vetrar á safninu um nútímalist í
París.
Sýning þessi var merkileg af tveim ástæðum.
Það er í fyrsta skipti sem stefna þessi fær
viðurkenningu af því opinbera. Það er því mið-
ur ekki gott til afspurnar, að frönsk ráða-
stétt hefur einatt verið seinust allra að viður-
kenna þá menningarstrauma, er spruttu upp við
hlið hennar og áttu stundum því láni að fagna
að breyta listsjón alls heimsins. Sem sagt, nú
getum við bráðum farið að fletta upp í alfræði-
orðabókinni: Ríkisvaldið blessar kúbismann.
Fyrir þá, er haft hafa tækifæri til að sjá
saman verk kúbistanna nú og í ljósi nýrra list-
viðhorfa, verður annað ljóst: Það er ef til vill
undarlegt til afspurnar um jafn almennt við-
urkennda málara og kúbistarnir eru, en sumir
þeirra eins og „slógu í gegn“ á nýjan leik. Rétt-
ara væri að segja, að frægðarhlutföllin hafi
breytzt. Og enn betur: Mönnum hafði láðst að
sjá í sumum þessara málara og myndum þeirra
gildi, sem tíminn í dag metur meir en tími
sá, er kvað upp úr með það, er stefna þessi
var að brjótast fram, að Picasso, Braque og
Matisse væru hin heilaga og sígilda þrenning
nútímalistar. Annað er að koma á daginn. Um
leið og álykta verður að ungir málarar i dag
líti nokkuð öðrum augum á lausn hinna list-
rænu vandamála en kynslóðin á undan, þá kem-
ur annað til. Þegar við lítum á málverk á vegg,
þá gerum við það á tvennan hátt. Fyrst göng-
um við upp að því og sjáum einstaka hluti þess,
síðan göngum við frá til þess að sjá það i heild.
Við þetta breytir það oft mjög um svip og
tekur á sig aðra mynd en í nálægðinni. Líkt
er um stefnur eða listastrauma. Óhægt er um
vik, er þær fyrst koma fram, að átta sig á,
hvað sé í raun og veru sígilt í verkum þeirra,
jafnvel hinum færustu getur skjátlazt. Ef til vill
er ekki hægt að ætlast til að nokkur maður
geti séð svo skýrt fram í tímann, að hann finni,
hvað í verkum nútíðar eigi eftir að hafa mesta
þýðingu fyrir framtíðina. Raunin er sú, að okk-
ur ungu mönnunum, sem getum skoðað verk
kúbistanna í dag með þrjátíu ára bil milli okkar
og fæðingartíma þeirra, finnst nútimalist hafa
TiMARITIÐ VAKI
70