Sagnir - 01.06.2009, Blaðsíða 14

Sagnir - 01.06.2009, Blaðsíða 14
Sagnir, 29. árgangur Sigurbjörg Elín Hólmarsdóttir „þjóð vor strandi á hinu hættulega blindskeri fóstureyðinganna" Afstaða kvennanna KatrínarThoroddsen og Guðrúnar Lárusardóttur tilfóstureyðingafrumvarpsins 1934 Fóstureyðingar eru með umdeildustu aðgerðum sem gerðar eru á mannslíkamanum. Það að eyða fóstri sem er þegar komið á veg þróunar hefur alltaf verið fordæmt og gagnrýnt af ákveðnum hópum samfélagsins. Þrátt fyrir það er vitað að konur hafa í gegnum tíðina þurft að grípa til ýmissa örþrifaráða til að reyna að losa sig við óvelkomin fóstur. Réttur konunnar að eyða fóstri hefur verið mikið ræddur seinustu áratugi, en áður hafði þessi umræða farið fram bakvið luktar dyr. Helsta spurningvar sú hvort það væri siðferðislega rétt að eyða fóstri sem væri byrjað að dafna í móðurlífi konunnar og hverjir mættu taka ákvörðun um fóstureyðingu og á hvaða forsendum. Nokkuð hefur verið fíallað um fóstureyðingarmál á Islandi. Þá er sérstaklega rætt um ártölin milli 1934 - 1938 og 1975, en þá voru fóstureyðingar leyfðar hér á landi, í þeirri mynd sem við þekkjum í dag. Árið 1934 var fyrst lagt frumvarp fram á Alþingi sem leyfði fóstureyðingar að einhverju leyti. Margir fræðimenn hafa skrifað um fóstureyðingamálin hér á landi, og er þessi grein því ekki söguleg upprifjun á baráttunni.1 Hér á eftir verða teknar fyrir skoðanir og umræður tveggja kvenna um frumvarpið, Guðrúnar Lárusdóttur og Katrínar Thoroddsen. Guðrún Lárusdóttir var eina konan sem sat á þingi á þessum tíma og tók hún mikinn þátt í umræðum um frumvarpið. Hún var á móti frumvarpinu að mestu leyti. Katrín Thoroddsen var fylgjandi frumvarpinu en erindi hennar Frjdlsar ástir hafði ýtt undir umræðuna um fóstureyðingar í samfélaginu. Héráeftirverðurfariðaðeinsyfirfóstureyðingafrumvarpið sjálft og rannsakað hvaða lagabreytingar fólust í því. Fjallað verður svo sérstaklega um konurnar tvær, hvora um sig, hvaða skoðanir þær höfðu á frumvarpinu og fóstureyðingum almennt og af hverju þær höfðu myndað með sér slíka skoðun. Teknar verða inn í myndina ólíkar stjórnmálaskoðanir kvennanna, ólíkar hugmyndir þeirra um kvenréttindi, og hvernig mismunandi afstaða þeirra hafði áhrif á umræðuna um frumvarpið. Til laga um leiðbeiningar fyrir konur um varnirgegn því að verða barnshafandi og um fóstureyðingar I hegningarlögunum frá 1869 voru fóstureyðingar bannaðar með lögum í öllum tilvikum. Þessi lög voru svipuð í flestum ríkjum heims, nema í Sovétríkjunum sem heimiluðu fóstureyðingar eftir skilgreindum reglum. Ákvæði um neyðarrétt höfðu hinsvegar verið teygð í mörgum löndum, þar á meðal á Islandi, til að ná yfir fóstureyðingar.2 Innan læknastéttarinnar á Islandi var almennt viðurkennt að eyða skyldi fóstri ef það ógnaði lífi móðurinnar, samkvæmt ákvæðum um neyðarrétt. Fóstureyðingar voru að færast í aukana hér á landi og náði neyðarrétturinn yfir færstar þeirra. I skýrslum frá þessum árum má því sjá gífurlega fjölgun í fóstureyðingum og fósturlátum, en eftir að tölurnar voru opinberaðar hófu forstöðumenn sjúkrahúsa að taka harðar á löggjöfinni. Formaður Læknafélags Reykjavíkur skrifaði í bréfi til Landlæknis að hann hefði áhyggjur af hertu banni varðandi fóstureyðingar, þar sem eftirspurnin væri mikil og því augljóst að einhverjir læknar myndu glepjast og framkvæma aðgerðirnar, þá við mun verri aðstæður en inni á sjúkrahúsunum. Þetta vildu læknarnir ekki hætta á og voru þeir því allir samþykkir þessu frumvarpi um fóstureyðingar.3 Frumvarpið var ekki lagt fram til að auka sjálfstæði kvenna heldur til að skýra lagalega, hvenær og hvernig læknar mættu framkvæma fóstureyðingar. Konan hafði ekkert um málið að segja, allar ákvarðanir voru teknar af læknum. Sá sem samdi frumvarpið var Vilmundur Jónsson landlæknir en Haraldur Guðmundsson atvinnumálaráðherra fiutti það á Alþingi. Vilmundur vildi skipta kröfum um fóstureyðingar í þrjá flokka, sá
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Sagnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.