Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1979, Page 127

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1979, Page 127
Umsagnir um bœkur eins og sú fyndni sé fremur til að draga úr viðkvæmninni en voninni. Höf. er hins vegar lítill hlátur i hug í næstu sögu, Hagnýti stríðs og óvinaflugvéla, sem er bernskuminning um annað strið. Erlendir hermenn koma upp í afdali, kunna sig ekki og haga sér flflslega. Höfundur bregður upp svipmyndum af kynnum sínum af hernáminu, dregur fram muninn á bretum og könum og segir lifandi smásögur af atvikum og einstakl- ingum. Svo þjappast frásögnin á haustdegi 1944, þegar striðið fær á sig annan og óhugnanlegri svip: Við megum ekki gleyma því í fyndnum og fjörugum minningum að þetta strið var ógeðslegt enda rekið af peningamönnum sem var alveg sama um fólk en vildu selja hergögn. Þau hergögn þarf líka að nota uppi i Borgarfirði, til þess eru þau þar, og menn nota tækifærið þegar óvinaflugvél flýgur yfir. Ohugnaðurinn tekur á sig fáránlega mynd þegar hersveitirnar flykkjast inn á heiðar eftir þessari einu flugvél sem þar að auki er hröpuð — og þurfa meira að segja að drekka í sig kjark á leiðinni! Orlög gestanna af hvaða þjóðerni sem þeir eru valda manni þó ekki andvöku. Hins vegar er þarna sagt frá einum bónda sem verður fyrir vondri reynslu þennan dag. Sá maður er hluti af umhverfinu og örlög hans verða lesanda hugstæð. Vandmeðfarið vopn, írontan I næstu þrem sögum felur höfundur sig á bak við frásögn fólks sem er honum óskylt að skoðunum og upplagi, hann notar íroníska frásagnaraðferð sem Jakobína Sigurðardóttir beitir af svo mikilli leikni í Snörunni. í sögunni Hvað gagnar að biðja Guðbein er það ringluð kona sem segir frá furðulegum atvikum sem leiddu til þess að hún glataði þeim systkinum sem hún átti að gæta. Það er bernskuminning af öðru tagi en hinar fyrri, óhugnanleg mar- tröð sem er sárt að rifja upp enda hefur sögukona bælt reynsluna i undirvitund- inni og minningin er óljós og flókin. Sagan skilar sér því illa til lesanda, einkum af því hvað aðalpersónan er óglögg. Vamarraða mannkynslausnara er hins vegar glögg og hörð frásögn fullorðins manns fyrir dómstóli, gáfaðs mennta- manns og vel máli farins, en hugur hans er þó ekki síður afskræmdur en konunnar áðan. Persóna hans verður æ skýrari eftir því sem á liður óhugnanlega frásögn hans, hann er fanatíker með frelsaratilhneiging- ar, maður sem vill halda utan um sauði sina i hjörðinni — umfram allt með góðu, en illu ef það tekst ekki. Fyrir honum er það ekkert vafamál að menn eiga að lifa einföldu lífi og treysta á forsjá hins sterka einstaklings, og hann er ekki heldur i vafa um að hann sé sjálfur slikur einstaklingur. Sögumaður er eins og konan i fyrri sög- unni blindur á þjóðfélagsmeinin en skilur allt sínum miðaldalega trúarskilningi. En þrátt fyrir truflun þessa mannkynsfrelsara tekst höf. að magna með lesanda undar- lega samúð með þessum manni sem hefur látið hetjuhugsjón sína leiða sig svona á villigötur og þar af leiðir að þessi saga verður miklu sterkari en sagan um Guð- bein og hina skuggana í holunni í bílskúr prestsins. Partísaga um frændráð er frásaga smá- braskara, iítils kalls og lítt merkilegs. Per- sóna hans er mjög trúverðug en vekur 501
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.