Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2001, Qupperneq 86

Múlaþing
aðist þama veggjamót sem svo var fyllt
upp með jámbentri steinsteypu. Það mun
hafa verið mörg tonn af steypu og járni sem
fóru í þessa uppfyllingu. Þannig var mér
sagt frá viðgerðinni. Ekki gat eg séð að
herskipið sigi neitt að framan, eftir spreng-
inguna, þótt sjórinn flæddi inn í það þegar
það fór inn fjörðinn. Það var heldur ekki
hægt að merkja það að skipið sigi að framan
við öll þau kynstur af þungu efni sem nú var
látið í það. Sýnir þetta glöggt hvað feikna-
stórt þetta orrustuskip var.3
Nafni þessa skips hefi eg nú gleymt.
Þau voru svo mörg herskipin sem komu til
Seyðisfjarðar á stríðsárunum. Enda var þar
stór flotastöð og, að þeirra dómi sem til
þekkja, einhver sú besta í heimi.
Þarna lá svo orrustuskipið þangað til í
febrúar, þá lét það úr höfn með fylgd
tundurspilla, þrír fóru á undan því, einn til
hvorrar hliðar og tveir á eftir, eða alls 7
varðhundar, en svo voru tundurspillarnir oft
nefndir af Bretunum.
Þessi fylking hélt út fjörðin um
morguntíma, beint til hafs. Að kvöldi sama
dags kom allur hópurinn til baka og inn
fyrir kafbátagirðinguna sem lá þvert yfir
fjörðinn, sem næst miðfjarðar. Þar voru
skipin um nóttina. Næstu daga fóru þau
slrkar reynsluferðir. Komu alltaf inn fyrir
girðinguna að kvöldi. Svo loksins kom sá
dagur að skipin komu ekki til baka. Þau
munu hafa haldið til Bretlands. Hvort þau
hafa komist heilu og höldnu alla leið vitum
við ekki.
Varðmennirnir á Skálanesi
Eg kynntist einnig hermönnunum sem
voru í herbækistöðinni á Skálanesi. Þeir
voru oft á ferðinni á milli Skálaness og
kaupstaðarins þar sem aðalbækistöðvamar
voru. Komu þeir þá oft við á Þórarins-
stöðum sem var nokkum veginn miðja vegu
á leið þeirra, svo lá gatan þar um hlaðið.
Það var því ekki óvenjuleg sjón að sjá
hermennina raða sér á steypta hússtéttina,
sem var alllöng, sitjandi þar og blása mæð-
inni. Alltaf voru þeir með bakpoka og
einhvem farangur. Það kom því æði oft
fyrir að þeir vildu létta pokana sína.
Aðallega voru matvæli margs konar í bak-
pokunum. Mest fannst mér bera á dósamat,
þá kál- og kjötmat niðursoðnum. Svo voru
þeir með osta, smjör, te o.m.fl. Ur einum
slíkum bakpoka fékk eg stóra tedallinn sem
eg gat um áður. Þóttist sá góður sem
losnaði við hann, þótt dallurinn væri ekki
beinlínis þungur, en það fór töluvert fyrir
honum. Þessi matarburður virtist vera
óþarfur, því að alltaf voru bátsferðir annað
slagið á milli herstöðvanna á Skálanesi,
Sjólystar og aðalstöðvanna í kaupstaðnum.
Þessir hermenn voru einnig ósparir á að
gefa sígarettur og sælgæti, einkum gáfu þeir
þó börnum sælgætið.
Margs þurftu þessir menn að spyrja.
Það var allt svo framandi sem fyrir augu
þeirra bar. Aldrei minntust þeir á stríðið og
vildu ekkert heyra minnst á það. Eg geri þó
fyllilega ráð fyrir að hugur þeirra hafi verið
því fastbundinn löngum stundum og þeim
verið beinlínis hvíld í því að dreifa hugan-
um frá þeim ógnum sem stríðið var.
A Skálanesi bjuggu um þessar mundir
hjónin Hallgrímur Olason og María
Guðmundsdóttir. Hjá þeim var þá nokkuð
af börnum þeirra. Þar var búið bæði til lands
og sjós. Hallgrímur og María voru orðin
roskin þegar þetta var og böm þeirra flest
eða öll uppkomin. Skálaneshúsið var byggt
í búskapartíð þeirra. Það var bæði stórt og
vandað steinhús, tveggja hæða. Þau hjónin
3Ekki er ljóst um hvaða skip er að ræða en gert var við mörg skip til bráðabirgða á Seyðisfirði á stríðsárunum. Stefán Jóhannsson,
forstjóri á Seyðisfirði, kannast við að fyllt hafi verið upp í sprengjugöt á skipum með steinsteypu.
84
j