Studia Islandica - 01.06.1967, Page 34

32
sinum. En vm varit setti hann bv
saman at raði Helga. hann bio at
Esiv bergi. ok let þar kirkiu gera
sem hann hafði heitið Patrechi
biskupi. helt hann retta tru sem
biskup hafði kent honum.
Melab.
0rlygr nam land at ráSi Helga
bjólu á milli Mógilsár ok Ösvifrs-
lœkjar ok bjó at Esjubergi ok lét
þar kirkju gera, sem honum var
boðit. Hann var inn fyrsta vetr
meS Helga bjólu, frœnda sinum.
f þessum kafla eru til nokkrir leshættir úr Melabók, en
þær setningar eru hér með skáletri.1 Ritunum ber saman
um, að örlygur hafi hitt fyrir Helga bjólu, setzt að og reist
kirkju. f Landnámugerðunum og Ólafs sögu er bæjamafnið
nefnt. f Kjalnesinga sögu segir: „Reisti Örlygr þar nú bú ok
kirkju ok bjó þar síðan til elli.“ Athyglisvert er, að orðið þar
er tvítekið, en ekkert bæjarnafn er nefnt. Höfundur Kjal-
nesinga sögu virðist ætlast til þess, að lesendur trúi því, að
örlygur hafi búið á nafnlausum bæ. Ástæðan til þessa hlýt-
ur að vera sú, að hann hefur þegar hugsað sér Esju, nafn,
sem hann dregur af Esjubergi. Hann vill ekki minna les-
endur á nafn bæjar örlygs, sem þó hlýtur að hafa verið í
heimild hans, því að óeðlilegt væri að láta bæinn heita eftir
síðari ábúanda. Síðar segir svo: „en með því at örlygr var
gamall ok barnlauss, þá gaf hann upp land ok bú, ok tók
Esja við; settist hon þá at Esjubergi," Kjaln. 5. Þetta er þó
ekki einstætt, því að í Laxdælu segir um Ilöskuld: „Hann
tók við fgðurleifð sinni ok búi; er sá bœr við hann kenndr,
er Kollr hafði búit á, hann var kallaðr síðan á Hgskulds-
stoðum.“ 2
Bera má saman Kjalnesinga sögu „Reisti Örlygr þar nú
bú“ og Ólafs sögu „En vm varit setti hann bv saman.“ Mela-
bókartexti er hér líkur Sturlubókartexta. Þó má bera saman
Melabók og Ólafs sögu „með Helga bjólu, frænda sínum“ og
„með Helga frænda sinum.“ 3
t Jón Jóhannesson 1941, 186, SkarSsárbók 1958, 13.
2 Laxdœla saga 1934, 14.
3 Þessi samanburður er þó ekki öruggur, því að leshættir úr Ölafs
sögu hafa verið í Skarðsárbókarhandriti Þórðar Jónssonar og auk þess
hefur hann sjálfur haft Ölafs sögu, SkarSsárbók 1958, xliii.