Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1983, Síða 77

Andvari - 01.01.1983, Síða 77
ANDVAHI EFNAHAGUR 1 ÖLDUDAL 75 Innlend framvinda Hér á landi urðu sem kunnugt er á liðnu ári snögg umskipti til hins verra. Þjóðarframleiðsla minnkaði í fyrsta sinn frá 1975, og nam minnkunin um 2%. Vegna rýrnandi viðskiptakjara var afturkippur í þjóðartekjum heldur meiri, eða tæplega 2xk%. Verðbólga jókst að mun og var um 60% frá upphafi til loka árs. Viðskiptahaili varð um 10% af þjóðarframleiðslu, en honum olli fyrst aflabrestur á loðnuveiðum og síðar bann við þeim, þverrandi þorskafli og ónóg eftirspurn eftir íslenzkum útflutn- ingsvörum, einkum áli og kísiljárni, og loks lokun skreiðarmarkaðar í Nígeríu, því að sjaldan er ein báran stök. Horfur á þessu ári eru heldur dökkar. Nýendurskoðuð þjóðhagspá, sem í ljósi aflafrétta síðustu vikna verður að telja að reist sé á bjartsýni um aflabrögð, bendir til, að sjávarvöruframleiðslan dragist saman eða haldist í bezta falli óbreytt. Af þessum sökum, og vegna samdráttar í fjárfestingu og almennri kaupgetu, er talið, að þjóðarframleiðsl- an muni dragast saman um nær 5% á árinu. Batnandi viðskiptakjör munu milda þennan afturkipp nokkuð, þann- ig að samdráttur þjóðartekna ætti að verða minni, eða um 3-4%. Reiknað á hvern vinnufæran mann yrðu þá raun- verulegar þjóðartekjur á þessu ári litlu meiri en á árunum 1976-1977. Horfur eru á, að kaupmáttur ráðstöfunartekna dragist saman á þessu ári um það bil sem svarar afturkippnum í þjóðartekj- um á þessu og liðnu ári. Hins vegar er nauðsynlegt að benda á, að á árinu 1981 var verulegur viðskiptahalli, þannig að enn skortir á, að viðunandi jafnvægi hafi náðst milli þjóðarútgjalda og tekna, enda er spáð viðskiptahalla á þessu ári, sem nemur 4% af þjóðar- framleiðslu. Viðskiptahalla á síðustu árum hefur fylgt mikil aukning skulda erlendis, og greiðslubyrði vaxta og afborgana af er- lendum lánum hefur aukizt að mun. Hlutfall erlendra skulda af þjóðarfram- leiðslu var í árslok um 48%, en var 34-37% síðastliðin fimm ár. Greiðslu- byrðin sem hlutfall af útflutningstekj- um fór í fyrra yfir 20% og virðist munu verða svipuð á þessu ári. Að nokkru valda hér tímabundnar aðstæður, hækk- un vaxta erlendis og afturkippur í út- flutningi, sem von er til >að lagist nokk- uð á þessu ári, en enginn vafi er þó á, að heildarfjárhæð skulda og greðislu- byrði hefur náð þeim mörkum, þar sem mikillar aðgæzlu er þörf. Greiðslubyrð- in takmarkar vitaskuld einnig beinlínis svigrúm fyrir þjóðarútgjöld og innflutn- ing á þessu og næstu árum. Vaxandi verðbólga er þó ef til vill gleggsta merkið um það jafnvægisleysi, sem hrjáir íslenzka þjóðarbúið um þess- ar mundir. Eftir hjöðnun 1981 niður undir 40% úr 60% árið áður, magn- aðist verðbólga að nýju í fyrra í 60% í árslok og hefur síðan farið vaxandi að undanförnu og er nú án efa um eða yfir 80% miðað við tólf mánaða tíma- bil. Horfur eru á því taldar, að hækkun framfærsluvísitölu verði yfir 20% frá febrúar til maí. Að óbreyttu mun fylgja þessari hækkun svipuð launahækkun hinn 1. júní næstkomandi. Þar með væri verðbólgan komin á hærra stig en dæmi eru um frá því mælingar hófust. Með slíkri þróun er atvinnuöryggi og afkomu þjóðarbúsins teflt í tvísýnu, því að vand- séð er, hvernig rekstur fyrirtækja verð- ur fjárniagnaður til lengdar í svo örri
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.