Morgunblaðið - 19.12.1991, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. DESEMBER 1991
,
Ástin á tímum
flensunnar
Bókmenntir
Kjartan Arnason
Sigrún Birna Birnisdóttir: Sag-
an af gullfuglinum og Grímu.
Skáldsaga, 141 bls. Útgáfa höf-
undar 1991.
Líkt og í fyrstu bók sinni frá í
fyrra er Sigrún Birna að fást hér
við ástina — þá ást sem býr á
öldurhúsum og blómstrar að næt-
urþeli, er ólmust þegar kuldinn er
mestur, fálætið og fjarlægðin; ást
sem sprettur af fegurð efnisins,
fríðri snoppu, rennilegum kroppi.
Ást í þessum skilningi er í besta
falli hrifning, versta falli hernaður
þar sem vegið er úr launsátri: sof-
ið hjá einum meðan hugsað er um
annan. Ást af þessu tæi er eins
og hver önnur flensa sem slær sér
niðrí mann með háum hita, maður
brennur allur innanum sig, hugs-
unin bráðnar, mann svimar; dag-
inn eftir er allt búið; ef ekki, má
alltaf fá eitthvað við því.
Þannig er Gríma: hún fær
hverja flensuna eftir aðra, hitinn
er upp og niður en íjarlægðin,
kuldinn er hennar læknir sem
leggur til fúkkalyfin þegar flensan
gerist þrálát. Gríma er fallegasta
stelpan í bænum með endalausan
séns: það eru Nonni og Tumi og
Þórður og Gísli og fleiri og hún
er prinsessan — en hamingjusöm
er hún ekki. Þvert á móti örvingl-
uð, hrædd. En við hvað?
Minningar fortíðar elta hana á
röndum, þrengja sér inní hvers-
dagsleika hennar, koma upp á
milli þeirra Tuma en hann er nú
barnsfaðir hennar og ástríkur eig-
inmaður. Minningarnar kvelja
hana, ekki alltaf vegna þess þær
séu leiðar heldur einmitt vegna
hins að þær eru oft ljúfar en gera
daglegan veruleika gi-áan, kyrr-
stæðan og innantóman.
Sigrún Birria fer að nokkru leyti
dýpra í þetta efni en í fyrra án
þess þó að bæta miklu við. í þess-
ari bók er þó að finna ýmis atriði
til viðbótar ástar/hrifningarþe-
manu og þar er tímavíddin einna
mest spennandi og hreint ágæt-
lega spunnin inní vef sögunnar.
Reyndar er sú fortíð sem sækir á
Grímu ekki ýkja fjarlæg enda er
hún varla meiren hálfþrítug. Ör-
vænting hennar virðist sprottin af
dauðsföllum vina hennar, slysum
en einkum hverfulum samböndum
unglingsáranna, söknuði eftir
prinsinum Gísla — atburðum sem
manni finnst kannski ekki svo ör-
lagaþrungnir að þeir ættu að
•Þyngja fólki um árabil. En etv.
er þetta ekki ástæðan þegar allt
kemur til alls, ekki samböndin sem
entust illa, ekki vinirnir sem hurfu
útí alheiminn — heldur hitt að
Gríma gat aldrei nálgast neinn af
unnustum sínum, það var alltaf
eitthvað sem hélt afturaf henni,
eitthvað á milli hennar og elskhug-
ans; og þetta eitthvað var líklega
allan tímann „ástin“, þessi ást sem
dafnaði í kulda. Aðeins einusinni
er eins og hún ætli að sameinast
aftnarri mannveru, Tuma:
Þau hoifast í augu. Eitt andar-
tak stendur ekkert á milli þeirra.
Eitt andartak eru þau eitt í þess-
ari vissu.
Svo kemur þessi sama vissa á
milli þeirra.
Vei ó vei, það var þá tálsýn ein!
Þarna tekur Sigrún Birna á óra-
miklum vanda: Því meir sem ver-
öldin þjappast saman, því þéttar
sem mannfólkið býr, þeim mun
lengra verður á milli þess. Landa-
mæri hverfa, múrar falla en menn-
irnir draga um sig galdrahring
sem enginn kemst inní og þeir
sjálfir ekki útúr og múrarnir ósýni-
legu hlaðast upp á milli þeirra.
En Gríma losnar úr álögum að
lokum; gullfuglinn sem virst hefur
einskonar álagagripur verður
fijáls; Gríma slítur sig úr neti
minninganna — en verður hún
fijáls einsog gullfuglinn, breytist
eitthvað í hennar lífi?
Sigrún Birna skrifar ekki síður
vel en í bókinni í fyrra. Raunar
er stíll og frásagnarháttur sá sami
Sigrún Birna Birnisdóttir
og þar: sagan er ekki epísk í hefð-
bundnum skilningi þótt þráður
hennar sé nokkuð ljós. Hinsvegar
vill persónusköpun stundum verða
útundan þegar þessi háttur er
hafður á og svo er hér; persónur
eru flestar íjarlægar — og það
hæfir kannski viðfangsefninu: ein-
angrun manna, en þær eru ekki
íjarlægar á þann hátt heldur ein-
faldlega ekki nógu skýrt dregnar.
Eg var á fáeinum stöðum í vafa
um hver af unnustunum væri hvað
og kann þar að hafa valdið ótti
höfundar við að láta of mikið uppi.
Sigrún er sjálfri sér samkvæm í
stíl gegnum alla bókina og heldur
þannig seiðmagni textans allt til
enda. Veika hliðiri er að mínum
dómi nokkuð ósannfærandi ástæð-
ur fyrir örvæntingu Grímu og
óljóst hlutverk helsta tákns sög-
unnar, gullfuglsins og þáttur hans
í Iausn sögunnar. Hversvegna
sættir Gríma sig við aðstæðurnar
að lokum, hvað breyttist? eru í
mínum huga opnar spurningar,
óleystar gátur.
Sigrún Birna sýnir með þessari
sögu að hún á erindi sem erfiði út
á ritvöilinn og við lesendur sína,
hún skrifar vel og af einlægni,
hefur gott vald á ljóðrænum stíl
sínum og beitir málinu eðlilega.
Næsta bók hennar verður vísast
allt öðruvísi — en síðri verður hún
ekki.
ttOFUM
OPNAÐ
nýjan og afar hlýlegan veitingasal
LINDINA, að Rauðarárstíg 18.
Á aðventunni bjóðum við upp á glæsilegt
íslenskt jólahlaðborð með þjóðlegum réttum.
Verð kr. 1490,
Taktu þér frí frá jólaönnunum og njóttu
frábærrar máltíðar í hádeginu eða að
kvöldinu í glæsilegum, skreyttum
veitingasal Lindarinnar.
Einnig bjóðum við ilmandi heimalagaða
glögg og piparkökur.
Starfsmannafélög og hópar, munið að panta
tímanlega.
Verið velkomin
.VELGENGNISBÓK
vifegn
Aðeins með því að rækta rétta eiginleika (venjur) tekst þér að verða áhrifaríkur stjórnandi.
í þessari ómótstæðilegu bók sýnir Stephen R. Covey leiðina til velgengni í óvæntu Ijósi.
Náðu betri tökum á:
★ Tímastjórnun
★ Mannastjórnun
★ Innri Stjórnun
7 Venjur er bók fyrir leiðtoga
núverandi og verðandi
Bókaútgáfan
ALDAMÓT
Venjurnar 7:
1. Vertu virkur
2. í upphafi skaltu endinn skoða
3. Gerðu allt í réttri röð (4. kynslóðar tímastjórnun)
4. Hugsaðu Sigra/Sigra
5. Reyndu fyrst að skilja og farðu svo fram á skilning
6. Vertu samvirkur
7. Skerptu sögina
RAUÐARÁRSTÍG I8, S: 623350