Morgunblaðið - 19.12.1991, Blaðsíða 22

22
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. DESEMBER 1991
Sannkölluð knattspyrnuveisla
Bækur
Steinar J. Lúðvíksson
Víðir Sigurðsson.
Islensk knattspyrna 1991.
160 bls.
Skjaldborg 1991.
Arbók Víðis Sigurðssonar um
knattspymuíþróttina á íslandi kem-
ur nú út ellefta árið í röð. Þessar
árbækur eru fyrir löngu búnar að
vinna sér fastan sess hjá áhuga-
mönnum um íslenska knattspymu,
bókin virðist að mestu komin í fast
form og þar er að finna hliðstæðar
upplýsingar frá ári til árs. Hitt er
svo annað mál að íslensk knatt-
spyrna sýnir jafnan á sér síbreyti-
legar myndir, þannig að efnið verð-
ur aldrei hið sama, hversu margar
sem bækurnar verða. Knattspyrnu-
vellirnir em alltaf vettvangur nýrra
ævintýra, nýrra íþróttamanna,
óvæntra atburða og úrslita, þannig
að söguefnið er alltaf nóg og hlýtur
það að vera erfiðasta atriðið sem
söguritari á borð við Víði Sigurðs-
son stendur frammi fyrir að velja
og hafna.
Það leikur ekki á tveimurtungum
að Víðir hefur hlotið almenna viður-
kenningu knattspymuáhugamanna
fyrir verk sín á þessu sviði. Gildi
bóka hans er ótvírætt og aftur og
aftur em þær gripnar úr hillum,
þegar leita þarf að úrslitum eða
umsögnum um knattspyrnuleiki.
Bækur hans em því ekki eingöngu
bækur líðandi stundar eða jólabóka-
vertíðar, heldur merk heimild. Þyk-
ist ég þess fullviss að margir knatt-
spymugarpar, sem lagt hafa skóna
á hilluna eða áhorfendur sem taka
þátt í leiknum af pöllunum, hafa
endalaust gaman af því að draga
þessar bækur fram og ylja sér við
minningarnar, einkum ef um ljúfar
sigurminningar er að ræða. Auk
atburða ársins 1991 rifjar Víðir
einnig upp atburði enn eldri tíma
og tekur fyrir árin 1970 og 1971
í bókinni — árin þegar flestir þeirra,
sem nú em framúrskarandi í íþrótt-
inni, vom enn í barnsskónum sínum,
árin þegar Akurnesingar og Kefl-
víkingar tefldu fram afbragðsgóð-
um liðum sem hrepptu Islands-
meistaratitilinn sitt árið hvort.
Fyrirferðarmest í bókinni íslensk
knattspyrna 1991 er umfjöllun um
íslandsmótið í knattspyrnu. Víðir
greinir frá úrslitum allra leikja í
öllum deildum karla og kvenna, auk
þess sem hann Ijallar um hvern
einasta leik í 1. deild karla og
kvenna. Það hlýtur að vera gríðar-
mikið verk að safna saman öllum
þeim upplýsingum sem þarna koma
fram því leikjafjöldi er mikill og
margir koma við sögu. Þá er einnig
fjallað um keppni í yngri flokkunum
og hef ég áður lýst þeirri skoðun
minni í umQöllun um fyrri bækur
Víðis að ’sá þáttur mætti gjarnan
vera fyrirferðarmeiri í bókinni, ein-
faldlega vegna þess að þeir yngri
fá tæpast nógu mikla athygli fjölm-
iðla. Þá er bikarkeppni KSÍ gerð
skil og sérkafli er um landsleiki
Islendinga en einmitt á þeim vett-
vangi má segja að eftirminnilegasti
knattspyrnuviðburður ársins hafi
gerst, er íslendingar sigruðu Spán-
veija á Laugardalsvellinum sl.
haust en sá sigur er tvímælalaust
eitt mesta afrek sem íslenskir
knattspyrnumenn hafa unnið. Víðir
fjallar einnig um leiki í Evrópubik-
arkeppninni og í bókarlok er fjallað'
stuttlega um þá íslendinga sem léku
með erlendum liðum á árinu. Það
Víðir Sigurðsson
er sá kafli bókarinnar sem helst
hefði mátt sleppa, enda varla vafa-
mál að fjölmiðlamönnum hættir til
að gera of mikið úr afrekum þess-
ara leikmanna.
Bókin er prýdd miklum fjölda
ljósmynda og auka þær verulega
gildi hennar. Þannig eru t.d. mynd-
ir af öllum 1. deildar liðunum og
litmyndir_ af þeim liðum sem
hrepptu íslandsmeistaratitil á ár-
inu. Hönnun bókarinnar er einnig
vel heppnuð og á sinn þátt í því
að gera hana aðgengilega og
skemmtilega.
Þegar á heildina er litið verður
ekki annað sagt en, að Víðir Sig-
urðsson vinni verk sitt af vand-
virkni og samviskusemi. Hann legg-
ur greinilega vinnu og alúð í það
og árangurinn er sá að árbækurnar
um íslenska knattspyrnu eru bækur
sem knattspyrnuáhugamenn vilja
eiga og varðveita.
I mannkynssögnnni miðri
Bókmenntir
Jóhanna Kristjónsdóttir
Þórir Guðmundsson og Steinunn
Arnþrúður Björnsdóttir: Ur
álögum. Mannlíf í Austur-Evr-
ópu. Útg. Almenna bókafélagið
1991.
Höfundar bókarinnar dvöldu
samfellt í marga mánuði í Austur-
Evrópu á síðasta ári þegar allt var
að gerast í áenn á þessu svæði;
þjóðirnar voru að losa sig undan
kommúnisku stjómarfari, taka upp
lýðræðislega stjórnarháttu og efna
til kosninga og breyta efnahags-
kerfinu.
Allt varð að gerast í einu, óþreyj-
an var mikil eftir löng ár ófrelsis.
En auðvitað segir það sig sjálft
að þetta bauð heim miklum-vanda-
málúm, kannski ekki síður flóknum
og kollsteypan var víða of snögg.
Sum ríkin höfðu ekki neina lýðræð-
ishefð að byggja á og er Rúmenía
trúlega nöturlegasta dæmið enda
SUPEK SETTID
w CNinlendoO
wn~ 3 lctoli (Suptf
Marts, Tstrtj eg
WúrtácutH.i stttfptuu/
bo mBOtotfltoxjn
ttð 4 BtíM / elttO. Kt.
Wn-2Mlt
(Stvtr Marta eo Duck hottíi.
t stjripUum oo tiyjsa,
Kr.
992tttrifitoaar

Samþykkt af Rafmagnseftirliti ríkisins.
Þaðjafnast akkart t vfð
(NinfendoQ
jj|J flftiorgunarskllmalar fákafeni n - sími
VONDUÐ VERSLUN
HUÉMCO
I688005
Þórir Guðmundsson og Adda Steina Björnsdóttir.
hefur þar eiginlega allt gengið á
afturfótunum sem hugsast getur.
Það er ekki alltaf nóg að koma
vondum og illa þenkjandi einræðis-
herrum frá ef ekki er neinn til að
taka við. Það er heldur ekki sjálf-
gert að hugdjarfir andófsmenn séu
sjálfkjörnir til forystu eins og má
svo sjá í Tékkóslóvakíu.
Þórir og Adda Steina höfðu að-
setur í Búdapest alllengi en fóru
vítt og breitt um þessa mánuði.
Þau hafa trausta þekkingu á sögu
ríkjanna og tekst að flétta þessu
saman, annars vegar sögunni og
undirstöðunni - eða undirstöðu-
leysinu - og svo hins vegar hug-
arangrinu, gleðinni, kvíðanum og
flýtinum á öllum sköpuðum hlut-
um. Margar svipmyndir þeirra
verða minnisstæðar og velvilji í
garð fólksins sem verður á vegi
þeirra er augljós. Þó er ekki meira
en svo að þau sætti sig við þá hlið
sem þau kynntust í Rúmeníu og
eru sennilega ekki ein um það.
í bókinni tekst þeim sem sé það
sem ég hygg að hafi vakað fyrir
þeim með því að skrifa þessa sögu,
að koma til lesanda hugrenningum
fólksins og setja atburði í sögulegt
samhengi.
Ég var ekki alveg dús við nafn-
ið: Þegar prinsar og prinsessur
losnuðu úr álögum beið þeirra
umsvifalaust björt og unaðsleg tíð
en þjóðir Austur-Evrópu þurfa á
næstu árum að glíma við erfiðleika
og ekki er séð fyrir endann á þeim.
Því er kannski of djúpt tekið í ár-
inni.
Ekki veit ég hvað er hvors enda
skiptir það ekki öllu. Það truflaði
mig að þau skrifa í fyrstu persónu
og þriðju dálítið til skiptis. Hefði
kannski þurft að hafa þar meira
samræmi. Við fyrsta lestur fannst
mér of miklu rými eytt í frásagnir
af því hvernig þau fóru að því að
kaupa bensín - veit ég vel að það
hefur oft verið hið mesta mál en
verður dálítið leiðigjarnt. Þau eru
oft tvö ein á ferð en stundum í
samfloti með öðrum fréttamönnum
eða fólki frá þeim stöðum sem þau
vitja hveiju sinni. Oft og einatt
lenda þau í útistöðum við lögreglu
eða hermenn sem vilja meina þeim
för og er kanriski stundum gert
of mikið úr þeim vanda. Þó skal
ekki gert lítið úr honum enda fá
þau oft „hnút í magann“ - ofnotuð
lýsing.
Þessar útásetningar eru fjarri
því að vera neitt meginatriði.
Meginatriðið er að þau hafa skrifað
eftirtektarverða og einlæga sögu
þegar mannkynssagan var að ger-
ast fýrir augum þeirra næstum því
daglega. Það eru ekki allir svo
miklir lukkunnar pamfílar að upp-
lifa slíkt, og heldur ekki allra að
koma því til skila svo lesandi verði
bæði fróðari eftir og hafi áreiðan-
lega meiri skilning á atburðum og
mannfólkinu. Það hefur þeim te-
kist svo til fyrirmyndar er.
SKILNAÐARBARN
Bókmenntir
Anna Gunnhildur Ólafsdóttir
Gunnhildur Hrólfsdóttir: Sara,
ísafold, Reykjavík 1991.
Sara gerist í Reykjavík og segir
frá samnefndri 13 ára stelpu sem
býr með móður sinni í lítilli
blokkaríbúð eftir skilnað foreldra
sinna en heimsækir öðru hvoru
föður sinn og bræður í aðra blokk-
aríbúð ekki fjarri. Fljótlega kemur
í ljós að Sara á erfitt með að sætta
sig við skilnaðinn og aðlaga sig
nýju umhverfi en hið síðarnefnda
breytist þegar hún kynnist þeim
Evu, Ásu Björk, Val og Grími og
leiðist út í óreglu og hnupl með
fjórmenningunum.
Hér verður staðar numið að
rekja söguþráðinn en skemmst er
frá því að segja að atburðarás er
afar hröð og að ósekju hefði mátt
leggja meiri áherslu á að gera fé-
lögum Söru betri skil og hægja
um leið á atburðunum. Sara, aðal--
persónan, er í rauninni eina persón-
an sem hægt er að fá nokkra sam-
úð með. Hún er margþætt og tek-
ur á trúverðugan hátt út andlegan
þroska í sögunni. Aftur á móti
verður því ekki neitað að höfundur
hefði mátt víkja frekar' að þeim
umbrotum sem fylgja aldri krakk-
anna og gaman hefði verið ef far-
ið hefði verið nánar út í samband
Söru og Grímsa sem virðist varla
byggjast á öðru en hann kreisti
hana hér og þar þegar kostur er,
oftast í óþökk hennar sjálfrar.
Höfundur er alvitur og sér í hug
þeirra persóna sem honum þóknast
í sögunni. Þessu bragði er þó aðal-
lega beitt í upphafi, að því er virð-
ist til þess að gera með skjótum
hætti grein fyrir öllum aðstæðum
til þess að hægt sé að hrinda at-
burðarásinni af stað. Mér virðist
þessi laiisn frernur ödýr og oft
óþörf. Má þar nefna línur þar sem
höfundur telur sig knúinn til að
segja frá ástæðum skilnaðarins án
þess að þær virðist koma málinu
við. Um Gísla, föður Söru, segir
sem dæmi. „Hann hafði orðið
þreyttur á frekrí kerlingu, biluðum
bíl, stjórninni í lándinu og bak-
verknum sem hrjáði hann. Hann
var því að sumu leyti feginn að
vera laus en fannst samt fjárí hart
að koma í kalt bólið og éta lítið
annað en súrmjólk ef hann fór
ekki á yfirfulla matsölustaði og
ekki hefði stjórnin lagast eða bak-
verkurínn horfið." (Bls. 6.) Sjón-
armiði móður Söru er komið á
Gunnhildur Hrólfsdóttir
framfæri aðeins seinna en báðir
kaflamir skjóta dálítið skökku við
í frásögninni. Hvað stíl sögunnar
varðar virðist höfundur hafa gott
vald á tungumálinu að öðru leyti,
en því að talsmáti krakkanna er
oft og tíðum dálítið fullorðinslegur.
Eitt er víst að Gunnhildur
Hrólfsdóttir hefur valið sér verðugt
umfjöllunarefni í sögu sinni, þ.e.
skilnað foreldra sein æ fleiri böm
þurfa að kljást við í íslensku þjóð-
félagi. Þau ættu að finna stuðning
í bókinni.