Morgunblaðið - 19.12.1991, Blaðsíða 62

62
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. DESEMBER 1991
Hann er sagður bóndi
Æskan hefur gefið út bókina, „Hann er sagður bóndi“ — æviferils-
skýrslu Vilhjálms Hjálmarssonar, ritaða af honum sjálfum.
Vilhjálmur var menntamálaráðherra 1974-1978, alþingismaður um
19 ára skeið, bóndi, kennari, bókavörður, blaðamaður, ritstjóri, odd-
viti, sáttasemjari, vegarruðslumaður og er rithöfundur.
Vilhjálmur var kjörinn á þing 1949 og átti þar setu til 1956— og
síðar 1967-1979. Kaflabrot þau sem hér fara á eftir Iýsa framboðs-
fundi 1949, þingstörfum og hvernig búið var að þingmönnum um
1950.1 lokin er brugðið upp mynd af ólíku viðfangsefni: „vegarruðsl-
u“málum í Mjóafirði.
Sögufrægir framboðsfundir
Framboðsfundimir í Suður-Múl-
-asýslu, ellefu talsins, urðu nokkuð
óvenjulegir að þessu sinni. Því olli
þátttaka séra Péturs Magnússonar
í Vallanesi sem skipaði fyrsta sæti
á lista sjálfstæðismanna. Hann var
í raun ærslafullur alvörumaður og
húmoristi af guðs náð. Ræðumenn
framboðslistanna voru oft sex.
Prestur kallaði i gengið Sex í bíl
eftir landskunnum skemmtikröft-
um. Var það ekki út í hött.
WSomcrwi Maugham
Verð kr. 1.680.-
Séra Pétur talaði hlýlega um
keppinauta sína og kallaði mig til
dæmis „góðan, hrekklausan pilt
úr Mjóafirði“. A hinn bóginn full-
yrti hann og færði þar til ótal rök
að tilgangslaust væri að senda
„piltinn“ á þing en ómetanlegt fyr-
ir kjördæmið að eiga þá þar að
fulltrúum báða, sig og Eystein
Jónsson, „aðra eins málafylgju-
menn“.
Orð fór af þessum fundum og
urðu þeir óvenju ljölsóttir. En
flokksbræðrum séra Péturs þótti
hann ekki sýna nægilega alvöru
og hörku í baráttunni. Hann léti
jafnvel undir höfuð leggjast að
halda uppi vörnum fyrir Sjálfstæð-
isflokkinn, sögðu þeir. Prestur
spurði þá alvarlegur í bragði en
með undrun í röddinni: „Hefur
hann brotið eitthvað af sér?“
Ekki man ég gjörla einstök at-
vik frá þessari kosningabaráttu
sem af hálfu frambjóðenda Fram-
sóknarflokksins var borin uppi af
Eysteini Jónssyni og að öðru leyti
af öflugum stuðningsmönnum í
sérhveiju byggðarlagi í kjördæm-
inu. Þar var, að ég ætla, enginn
snöggur blettur. Sjálfur var ég þá
og alla tíð næsta lélegur í beinum
Anna Margrét Þorkelsdóttir og Vilhjálmur Hjálmarsson með frum-
burð sinn, Hjáimar.
Heima hjá Sólveigu og Eysteini Jónssyni á Ásvallagötu 67.
persónulegum áróðri en viljugur
að ferðast og sitja fundi og líklega
nokkuð frakkur að koma mér á
framfæri að öðru leyti.
Ströng fundahöld —
fijálsar stundir
Fjárlagagerð á þessum árum var
ekki hrist fram úr erminni fremur
en nú og lokaspretturinn fyrir jóla-
leyfi var strangur. Hef ég fyrir
satt að formaður fjárveitinga-
nefndar hafi eitt sinn fengið að-
svif eftir ströng fundahöld og næt-
urvökur og var honum þó ekki
físjað saman. Náin samvinna var
með fjármálaráðherra og formanni
fjárveitinganefndar, Gísla Jóns-
syni, um fjárlagagerðina þótt þeir
væru ekki samflokksmenn. Snerist
sá síðarnefndi hart gegn hækkun-
artillögum einstakra þingmanna
og veitti þeim þungar átölur fyrir
ábyrgðarleysi sitt.
Umræður stóðu oft fram á nótt
og fundi man ég eftir sem ekki
lauk fyrr en klukkan sex að
morgni. Á þessum árum var til
siðs á kvöld- og næturfundum að
dúka langborð í forsal og gera hlé
á umræðu og setjast að sameigin-
legu kaffíborði. Mér þótti þetta
ágætur siður. Man ég þessar sam-
drykkjur betur en ella vegna kát-
legs atviks sem gerðist skömmu
eftir stjórnarmyndun 1950. Næt-
urfundur var á Alþingi og jafn-
framt fundur sjálfstæðisfélaganna
í Reykjavík í Sjálfstæðishúsinu við
Austurvöll. Þar gerði fonnaður
flokksins, Ólafur Thors, grein fyrir
stjórnarmyndun og stjórnarsátt-
mála. Hafði eitthvað heyrst um það
að ýmsir sjálfstæðismenn væru
GÆÐ/. IML 0G GOTT VEfíB!
####
«#*
• #

TOSHIBA eru mest seldu örbylgjuofnarnir
Ihérlendis og hefur áralöng reynsla sannað
J gæði þeirra og endingu.
•Margar gerðir eru fáanlegar, t.d. gerð 6860,
f sem er 22 lítra með tölvustýringu, 9 styrkstill-
ingum, 5 upphitunarkerfum, 3 föstum kerfum
og sjálfvirkum útreikningi á hitunartíma.
Verð aðeins kr. 28.450 stgr. Aðrar gerðir
kosta frá kr. 19.900 stgr.
'Athugið að öllum TOSHIBA örbylgjuofnum
’’ fylgir frítt námskeið í hotkun þeirra hjá Dröfn.
Farestveit hússtjórnarkennara.
TOSHIBA
Einar Farestveit &Co.hf.
Borgartúni 28 S 622901 og 622900
óánægðir með samstarf við fram-
sóknarmenn. Þingmenn voru ný-
lega sestir að kaffíborðinu þegar
Ólafur birtist í dyrunum með ijúk-
andi vindilinn. Hann var glaður og
reifur að vanda en ákaflega sveitt-
ur svo ekki var sjón að sjá harða
flibbann. Hann veifaði vindlinum:
„Hérna sjáið þið, ég dró ekki
af mér! Og ég talaði eins vel um
framsóknardindlana og ég þorði!“
Þetta mun hafa hrifíð og sjálf-
stæðismenn látið kyrrt liggja með
stjórnarsamstarfíð eftir kraftmikla
kynningu formannsins.
Allt á sama stað
Alþingishúsið var eitt — þar fór
þinghaldið fram, þingfundir,
nefndafundir o.s.frv. Þar með er
ekki öll sagan sögð. Háskóli ís-
lands var þá nýlega fluttur úr hús-
inu með síðustu kennslustofurnar.
Mun hann hafa þokað þaðan vegna
þarfa embættis forseta íslands,
ekki vegna starfsemi Alþingis!
Nú virðist þetta fremur ósenni-
legt en svona var það. Til dæmis
voru nefndafundir einfaldlega
haldnir í íjórum herbergjum, sem
enn liggja út frá þingsölum. Aðeins
eitt þeirra var þá stærra og þar
hélt fjárveitinganefnd fundi. Og í
annan stað. Einstakir þingmenn
höfðu engar skrifstofur. í þriðja
lagi var vélvæðingin ekki komin
til sögu nema ein eða tvær ritvélar
á skrifstofunni. Þingskrifarar (ekki
alþingismenn) sátu í fundarsal,
tveir og tveir í senn í hálfa klukku-
stund, og punktuðu niður ræður
þingmanna, sumir hraðrituðu.
Þessi ræðudrög voru síðan vélrituð
utan þinghússins.
Ég ætla ekki að reyna að lýsa
breytingunni. Góðfús lesari getur
kynnt sér hana við tækifæri! Nefni
aðeins að nú hefur hver þingmaður
fengið sína skrifstofu og þing-
nefndir sérstök fundarherbergi —
utan Alþingishússins en í nágrenn-
inu.
Utanbæjarþingmenn
Ef skrifa ætti um íslenska al-
þingismenn frá stéttarlegu sjón-
armiði (þeirra) kenndi þar margra
grasa. Óg þar yrði að vera sérstak-
ur kapítuli um þingmenn sem eiga
heima fjarri þingstað og um þá
aðstöðu sem þeim hefur verið búin
á ýmsum tíma meðan á þinghaldi
stóð.
Um langt skeið var það alsiða
að þingmenn byggju á hóteli um
þingtímann, ár eftir ár. Þegar mig
bar að garði 1949 var Borgin vin-
sælust. Man ég ekki betur en það
kæmi til tals að Alþingi fengi full
umráð yfír Hótel Borg og að þar
yrði meðal annars heimavist og
mötuneyti fyrir alþingismenn.
Þetta mun þó aðeins hafa orðið
lauslegt umtal þá.
Á Borginni hafði hver alþingis-
maður sitt svefnherbergi, tveggja
manna væri eiginkona með í för,
og ekkert annað, til dæmis ekki
setustofu eða aðgang að slíkri vist-
arveru. Ég hafði lengi lítið eins
manns herbergi án baðs. Á 3. hæð
var það en númer þess man ég
ekki. Það var í austurhlið og í
hagstæðri vindátt mátti greina
boðskap Sigurðar prédikara á
Lækjartorgi.
Hótel Borg var hentugur dvalar-
staður fyrir alþingismenn að því
leyti hve stutt var yfír í Alþingis-
húsið. Sama gilti raunar um
stjórnarráð, banka og flestar opin-
berar stofnanir. Miðlega hótelsins
hafði þó vissa annmarka í för með
sér og gat leitt til örtraðar!
Hóflegt kaup — hollt fæði
Mér hefur verið sagt að þingfar-
arkaup hafí í öndverðu verið allvel
útilátið eftir þeirrar tíðar hætti.
Um 1950 var þessi kaupgreiðsla í
lægð. Hygg ég að þeir sem nú Iáta
sér tíðast um meint óhófslaun al-
þingismanna mundu gleðjast í sínu
hjarta ef horfið yrði að þeim töxt-
um sem þá giltu. Því þeir sem
ekki höfðu aðrar tekjur um þing-
tímann og höfðu þar að auki fyrir
heimili að sjá í fjarlægum lands-
hluta áttu sannarlega fullt í fangi.